Κορωνοϊός: Η «βόμβα» της αποκάλυψης των στρεβλώσεων της οικονομίας;

👤 Άρθρο: Δημήτρης Μάρδας 🕔02/04/2020 - 20:23

Δημήτρης Μάρδας

Μια βόμβα οποιασδήποτε μορφής μπορεί να τινάξει τον τουρισμό κάθε χώρας στον αέρα για μια ολόκληρη χρονιά! Το ίδιο συμβαίνει και με οποιαδήποτε άλλη πράξη δολιοφθοράς ή στρατιωτικό ατύχημα. Η σκέψη αυτή, διάχυτη στο μυαλό πολλών αναδύθηκε στην επιφάνεια με αφορμή τη «βόμβα» του Κορωνοϊού. Το ίδιο φυσικά δε συμβαίνει με τη βιομηχανία. Ο κλάδος αυτός είναι λιγότερο ευαίσθητος στη δυσμενή συγκυρία βραχυχρόνιας μορφής.

Η νέα περιπέτεια που ζει η χώρα μας θέτει ιδιαίτερα φωναχτά πια το θέμα της αμφισβήτησης των στρατηγικών επιλογών δεκαετιών με ιδιαίτερη έμφαση τον τουρισμό και εις βάρος της βιομηχανίας-γεωργίας. Αναδεικνύει με απρόβλεπτα δραματικό τρόπο για πολλούς –όχι όμως για όλους– τις στρεβλώσεις της οικονομίας μας.

Η Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία, Τουρκία και το Ισραήλ, χώρες ανταγωνιστικές της Ελλάδας στον τουρισμό έκτισαν παράλληλα και ισχυρή βιομηχανία. Επίσης, πλην των ανωτέρω κρατών, χώρες όπως η Ιρλανδία, η Κορέα όπως και κράτη της πρώην Ανατολικής Ευρώπης οικοδόμησαν μια βιομηχανία που στηρίχθηκε στην υψηλή τεχνολογία, με έμφαση τα προϊόντα της ηλεκτρομηχανικής. Ορισμένες έδωσαν προσοχή στην πολεμική βιομηχανία, κτίζοντας γύρω της πόλους τεχνολογίας, που με τη σειρά τους ενδυνάμωσαν το σύνολο της μεταποίησης.

Το 1990 στο πλαίσιο μελέτης με θέμα τις «Επιπτώσεις της Ενιαίας Αγοράς» της τότε ΕΟΚ στη βιομηχανία, πραγματοποιήσαμε με τον συνάδελφό μου τον Νίκο Βαρσακέλη μια εκτεταμένη έρευνα. Αυτή εκπονήθηκε υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η ίδια μελέτη έγινε σε όλα τα τότε κράτη-μέλη. Χρησιμοποιήθηκε η ίδια μέθοδος, η οποία διανθίστηκε ανά περίπτωση. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό European Economy, το 1990 (Βλ. εξώφυλλο).

Τότε προσδιορίσαμε τους 45 κλάδους της εγχώριας βιομηχανίας που φαίνονταν ότι θα αντιμετώπιζαν προβλήματα μετά το 1992, λόγω του ανοίγματος της Ενιαίας Αγοράς από κάθε εμπόδιο.  Αυτοί αντιπροσώπευαν το 56,6 % της συνολικής βιομηχανικής παραγωγής και 61,5% της συνολικής απασχόλησης των εταιριών που απασχολούσαν περισσότερα από 20 άτομα. Από τους 45 κλάδους, μόνο οι 8 (που αντιπροσώπευαν το 15,8% της παραγωγής) έδειχναν ότι δε θα αντιμετώπιζαν προβλήματα.

Επίσης, υποστηρίξαμε ότι το άνοιγμα της Ενιαίας Αγοράς θα έδιωχνε ξένες επενδύσεις από τη χώρα. Οι μεταγενέστερες εξελίξεις επιβεβαίωσαν δυστυχώς όλες εκείνες τις προβλέψεις των αρχών της δεκαετίας του 1990. Αν οι τότε κυβερνήσεις αξιοποιούσαν τέτοιες μελέτες, μπορούσαν κάλλιστα να προλάβουν την κατάρρευση τμήματος της βιομηχανίας μας, όπως άλλωστε έκαναν οι υπόλοιπες χώρες της Ένωσης.

Αντί αυτού, ενισχύθηκε μια εν πολλοίς κρατικοδίαιτη βιομηχανία ή με ακατάλληλη εξειδίκευση, η οποία κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος λόγω της Ενιαίας Αγοράς όπως και εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης. Κρατήθηκε όμως στα πόδια της γερά ένα τμήμα της, που διαπρέπει στην εγχώρια και τις διεθνείς αγορές παρά τα προβλήματα που προκάλεσε η κρίση της πρόσφατης δεκαετίας.

Και τα λάθη συνεχίστηκαν, ενώ δε δόθηκε προσοχή στους παράγοντες εκείνους που λειτουργούν ανασχετικά και εις βάρος του φιλικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος (Bλ. Global Competitive Report και Μάρδας, https://www.eklogika.gr/inews/Elliniki-Oikonomia-Arithmoi-choris-muthous-12-04-2019).

Παρόμοιες χώρες της ΕΕ του μεγέθους ή μικρότερου της Ελλάδας (Βέλγιο, Ιρλανδία, Πορτογαλία κ.ά.) ώθησαν την ενδυνάμωση όπως και εξωστρέφεια της βιομηχανίας τους, αξιοποιώντας τα κοινοτικά κονδύλια όταν εμείς κτίζαμε με αυτά κυρίως δρόμους, γεφύρια, πάρκα, ωραία κτήρια και πλατείες, σκορπώντας από την άλλη εκατομμύρια σε μελέτες που ουδέποτε εφαρμόστηκαν.

Απαιτείται –ποτέ δεν είναι αργά– ένα σύνθετο σύστημα κανόνων και κινήτρων, που θα ενισχύσουν την επενδυτική δραστηριότητα και την εξωστρέφεια στη μεταποίηση. (Βλ. αναλυτικότερα προτεινόμενα μέτρα υπέρ της εξωστρέφειας, http://mardas.eu//wp-content/uploads/2018/06/Kinitra_Eksostrefias_Mardas_2016.pdf )

Ακόμη, η θεαματική στροφή της βιομηχανίας προς εμπορεύσιμα αγαθά είναι πολύ πιο δύσκολο να γίνει σε σχέση με τον τουρισμό, καθώς ο τελευταίος κτίζεται σε δεδομένα που υπάρχουν (θάλασσα, ήλιος, αρχαιότητες) και δεν τα δημιουργούμε. Εμείς, αντί να υιοθετήσουμε λοιπόν μια επιθετική πολιτική υπέρ της εκβιομηχάνισης βαπτίσαμε τον τουρισμό της καλοκαιρινής περιόδου ως τη βαρεία βιομηχανία της χώρας!

Και ο λογαριασμός ήρθε φέτος μέσω του Κορωνοϊού. Από την άλλη ως προς τον τουρισμό, η απέχθεια του κράτους προς προσανατολισμούς πιο πολύπλοκούς αλλά ιδιαίτερα προσοδοφόρους είναι εμφανής. Οι παραδοσιακές αντιλήψεις και η πεπατημένη ήταν τα κυρίαρχα εργαλεία ανάδειξής του. Έτσι, πολιτικές πιο σύνθετες, πιο δύσκολες, αλλά με άλλη προοπτική αποφεύγονται και ως εκ τούτου, δεν εφαρμόζονται (Βλ. ειδικότερα για αυτό προτάσεις στο http://mardas.eu//wp-content/uploads/2018/06/Stratigiki_Anaptiksis.pdf

Τόσο η οικονομική θεωρία όσο και η ίδια η ζωή με τα παραδείγματα που δίνει οδηγούν σε ένα συμπέρασμα: Αν πράγματι θέλουμε να αναπτύξουμε τη βιομηχανία, τότε μπορούμε. Υπάρχουν τρόποι, αρκεί να απαλλαγούμε αρχικά από παραδοσιακές αντιλήψεις και να θεωρήσουμε ότι είναι εφικτή η παραγωγή νέων προϊόντων όπως και η εισαγωγή νέων μεθόδων παραγωγής. (βλ. αναλυτικότερα στο http://www.capital.gr/me-apopsi/3293032/i-ependutiki-stratigiki-kai-to-dunamiko-sugkritiko-pleonektima-tis-xoras

Επίσης, καιρός είναι να απαλλαγούμε από συμβατικές λύσεις, αξιοποιώντας το άφθονο πλούσιο ανθρώπινο κεφάλαιο της χώρας. Αυτή η προσπάθεια (π.χ. start up που οδηγούν όμως στην ανάπτυξη παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών εντός της χώρας) αρκεί να συνοδεύεται από τον παραγκωνισμό των διάφορων καταστροφικών συνδρόμων και υπερβολών που καταρρακώνουν κάθε προσπάθεια ανάπτυξης της βιομηχανίας, όπως και της γεωργίας.

Τέλος, τα προσφερόμενο τουριστικό προϊόν, δωδεκάμηνης διάρκειας και όχι εξάμηνης, είναι επιβεβλημένο να εμπλουτιστεί με νέες δράσεις ακολουθώντας άλλη ρότα, που θα πατά σε πιο στέρεες βάσεις.

Το σοκ στην οικονομία και ιδιαίτερα στον τουρισμό που εκτιμάται ότι θα προκαλέσει ο Κορωνοϊός μπορεί, έστω και αργά, επιτέλους να μας αφυπνίσει!

 

*Ο Δημήτρη Μάρδας είναι Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ. Π. Αν. Υπουργού Οικονομικών στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, 2015.



 


💬Αφήστε το σχόλιο σας

Τα πεδία με αστεράκι είναι υποχρεωτικά

Δείτε επίσης τα τελευταία άρθρα με χρονολογική σειρά

Κρίση και αθλητισμός – Μία ενδιαφέρουσα ιστορική αναδρομή

23/05/2020 - 07:01:23 -

Το νομοσχέδιο για την εκπαίδευση -και η «μεγάλη εικόνα»

22/05/2020 - 16:21:05 -

Καμία εξήγηση – καμία δυνατότητα ένστασης για τις επιχειρήσεις που κόπηκαν από την επιστρεπτέα προκαταβολή

19/05/2020 - 18:44 - Θα θυμάστε ότι ο κ. Σταϊκούρας είχε δηλώσει πριν λίγο καιρό ότι για την επιστρεπτέα...

«Στη θάλασσα όλοι» (το 1932 – 1933)

14/05/2020 - 19:55:50 -

Φοίνικας Πειραιά: Από το 1949 δημιουργική πολιτιστική και αθλητική δράση

10/05/2020 - 07:00:36 -

9 Μαΐου 1936 – Η ματωμένη απεργιακή εξέγερση στη Θεσσαλονίκη

09/05/2020 - 06:24:08 -

Οι σχέσεις επιστήμης και πολιτικής στην αντιμετώπιση του κορονοϊού

03/05/2020 - 20:54 - Ξαφνικά ο επικεφαλής του ΕΟΔΥ Σωτήρης Τζιόδρας βρέθηκε στο επίκεντρο μιας σύγκρουσης, αφορμή...

Covid-19: Υγεία και αγορά, δυο συστήματα που αλληλεξαρτώνται

30/04/2020 - 19:59 - Η κρίση του Κορωνοϊού κτυπά αμείλικτα όλες τις οικονομίες, άλλες περισσότερο και άλλες...

Δημόσιο Ταμείο Εξαγοράς των κόκκινων δανείων τώρα

27/04/2020 - 20:38 - Καθώς απομένουν ελάχιστες ημέρες μέχρι την 1 η Μαΐου όταν και θα παύσει και η ελάχιστη...

Μεσσηνιακός Γ.Σ.: Aπό το 1888 συνεχής κοινωνική και αθλητική προσφορά

26/04/2020 - 07:00:51 -

Επιστροφή στη λίστα με τα Νέα - ειδήσεις
Πολιτικά άρθρα Καμία εξήγηση – καμία δυνατότητα ένστασης για τις επιχειρήσεις που κόπηκαν από την επιστρεπτέα προκαταβολή

Χρήστος Καψάλης

Θα θυμάστε ότι ο κ. Σταϊκούρας είχε δηλώσει πριν λίγο καιρό ότι για την επιστρεπτέα προκαταβολή υποβλήθηκαν 138000 αιτήσεις (σε πρώτη φάση) και από...

Δείτε όλο το άρθρο
Κρίση και αθλητισμός – Μία ενδιαφέρουσα ιστορική αναδρομή

του Νάσου Μπράτσου Σε παγκόσμια βάση οι επιπτώσεις της πανδημίας δεν μπορούσαν παρά να έχουν αντίκτυπο και στον αθλητισμό, τόσο τον ερασιτεχνικό, όσο...

Δείτε όλο το άρθρο
Το νομοσχέδιο για την εκπαίδευση -και η «μεγάλη εικόνα»

της Μάχης Μαργαρίτη Αυτό το διάστημα κατευθύνεται στη βουλή εν μέσω πανδημίας το πολυνομοσχέδιο για τις αλλαγές στην εκπαίδευση. Αφορά εκατομμύρια...

Δείτε όλο το άρθρο
«Στη θάλασσα όλοι» (το 1932 – 1933)

του Νάσου Μπράτσου Μπορεί στις μέρες μας η λαχτάρα να βρεθεί κανείς στην παραλία να είναι αναμενόμενη, έστω και κάτω από τους περιοριστικούς όρους...

Δείτε όλο το άρθρο
Φοίνικας Πειραιά: Από το 1949 δημιουργική πολιτιστική και αθλητική δράση

του Νάσου Μπράτσου Δεν είχε περάσει και πολύς καιρός από τότε που η Ελλάδα είχε βγει από τον πόλεμο και την κατοχή και ακόμα μετρούσε τις πληγές της....

Δείτε όλο το άρθρο
Δείτε όλα τα άρθρα
Δημοσκοπήσεις Δημοσκόπηση της MRB για το STAR (20/5/2020) Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση της MRB που πραγματοποιήθηκε για τον τηλεοπτικό σταθμό Star, η ΝΔ προηγείται του ΣΥΡΙΖΑ με 19,7 ποσοστιαίες μονάδες. Δείτε... Δείτε περισσότερα Δημοσκόπηση της Alco για το OPEN (12/5/2020) Πρόθεση ψήφου επί των έγκυρων, η  ΝΔ  συγκεντρώνει 40%, έναντι 22,6% του  ΣΥΡΙΖΑ , δηλαδή 17,4 ποσοστιαίες μονάδες. Στο 5,9%... Δείτε περισσότερα
Αναζήτηση δημοσκόπησης
Μέσο Δημοσίευσης
Επωνυμία Εταιρείας
Ημερομηνία      Από:
Δημοσίευσης   Έως:

Δείτε όλες τις δημοσκοπήσεις
Νέα της HELEXPO
Με γνώμονα την ασφάλεια και την υγεία  εκθετών και επισκεπτών  η φετινή 85η ΔΕΘ

Με γνώμονα την ασφάλεια και την υγεία εκθετών και επισκεπτών η φετινή 85η ΔΕΘ


Προσαρμοσμένη στις νέες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊού θα είναι η 85η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, που θα...


Δείτε θέμα και σχόλια
Newsletter

Επιθυμώ να λαμβάνω newsletter

Τα στοιχεία σας είναι εμπιστευτικά!