To 10% των ψαριών πετιούνται κάθε χρόνο στη θάλασσα    |    «Έφυγε» ο κιθαρίστας των Afghan Whigs    |    Μπάσκετ: Πήρε Λεκαβίτσιους ο Παναθηναϊκός    |    Στίβος: Διέλυσε τα χρονόμετρα ο Φαν Νίκερκ    |    Στον τελικό του Κυπέλλου Συνομοσπονδιών η Χιλή    |    ΕΒΖ: Έως την Παρασκευή οι δεσμευτικές προσφορές για τις θυγατρικές της στη Σερβία    |    Χάος σε μεγάλες εταιρείες από τη νέα κυβερνοεπίθεση    |    Ισραηλινοί στρατιώτες σκότωσαν Παλαιστίνιο που «άνοιξε πυρ εναντίον τους»    |    Λαβρόφ: Βλέπουμε συνάντηση Πούτιν με Τραμπ στο G20    |    Προκαλούν οι Αλβανοί: Ετοιμάζουν πορεία οι Τσάμηδες για να τιμήσουν την… γενοκτονία    |    ΠτΔ: Να μην υποστέλλουμε την σημαία των αρχών του αρχαίου ελληνικού πνεύματος    |    Τσεχία: Οι πολίτες θα μπορούν να πυροβολούν αν κρίνουν πως γίνεται τρομοκρατική επίθεση    |    ΗΠΑ: Νέα, αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας στις πτήσεις    |    Με κέρδη έκλεισε η Wall Street    |    Νέο πλοίο σεισμογραφικών ερευνών βγάζει στη θάλασσα η Τουρκία    |    Τα φοιτητικά ενοίκια πήραν την... ανιούσα φέτος λόγω Airbnb    |    Ροδακινοπαραργωγοί: Μας διώχνουν από τα χωράφια μας    |    Ο ESM ενέκρινε την πρόωρη αποπληρωμή οφειλών της Λισαβόνας προς το ΔΝΤ    |    Το Ισραήλ βομβάρδισε θέσεις του συριακού στρατού    |    Πορτογαλία: Προχωρά σε πρόωρη αποπληρωμή οφειλών προς το ΔΝΤ    |   

Σύνταγμα της Ελλάδας

 

ΣYNTAΓMA

THΣ

E Λ Λ A Δ A Σ

Όπως αναθεωρήθηκε

με το Ψήφισμα της 27 Μαΐου 2008

της Ηa Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων

BOYΛH TΩN EΛΛHNΩN

 

 

© Copyright 2008

BOYΛH TΩN EΛΛHNΩN

TITΛOΣ EKΔOΣHΣ

ΣYNTAΓMA THΣ EΛΛAΔAΣ

 

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

 

Τον Ιούλιο του 1974 η Ελλάδα εξήλθε από την

επτάχρονη δικτατορία που την απέκοψε από το

ευρωπαϊκό γίγνεσθαι και ανέκοψε τη γενικότερη

εξέλιξή της σε όλους τους τομείς.

Πριν από την άσκηση συντακτικής εξουσίας

από την Ε' Αναθεωρητική Βουλή, διεξήχθη το

δημοψήφισμα της 8ης Δεκεμβρίου 1974, με το

οποίο ο Λαός, με μεγάλη πλειοψηφία, επέλεξε ως

μορφή του δημοκρατικού πολιτεύματος την αβασί-

λευτη Δημοκρατία. Στην Ε' Αναθεωρητική Βουλή

ανατέθηκε η αποστολή της διαμόρφωσης των σύγ-

χρονων χαρακτηριστικών του δημοκρατικού πολι-

τεύματος στο πλαίσιο του νέου Συντάγματος της

Χώρας.

Ένα χρόνο μετά την κατάρρευση της δικτατο-

ρίας, η ψήφιση του Συντάγματος του 1975, το οποίο

είχε ως εμπνευστή τον Κωνσταντίνο Καραμανλή

και αρχιτέκτονα τον Κωνσταντίνο Τσάτσο, επι-

σφράγισε την επάνοδο της δημοκρατίας στον Τόπο

που τη γέννησε.

Διαπνεόμενο από τις αρχές του κράτους δικαί-

ου και του κοινωνικού κράτους και ανάγοντας τον

σεβασμό της αξίας του ανθρώπου σε πρωταρχική

υποχρέωση της πολιτείας, το Σύνταγμα του 1975

εξέφρασε με πληρότητα το κεκτημένο του μεταπο-

λεμικού ευρωπαϊκού συνταγματισμού, προς τον

οποίο επιτέλεσε πραγματικό άλμα, αν ληφθεί

υπόψη η θεσμική υστέρηση της Χώρας σε πολιτεια-

κό επίπεδο κατά τις πρώτες δεκαετίες που ακολού-

θησαν τον Β' παγκόσμιο πόλεμο.

Επιλέγοντας ως πολίτευμα την «προεδρευομέ-

νη κοινοβουλευτική δημοκρατία», ο συντακτικός

νομοθέτης όχι μόνο εφάρμοσε την επιλογή και

εντολή του Λαού ως προς τη μορφή του δημοκρατι-

κού πολιτεύματος αλλά και, ανταποκρινόμενος στα

διδάγματα της πρόσφατης ιστορίας του Τόπου,

προσέδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον αιρετό χαρα-

κτήρα του αξιώματος του αρχηγού του Κράτους.

Ταυτοχρόνως, εφοδίασε τον καταστατικό χάρτη

της Χώρας με πλέγμα θεμελιωδών δικαιωμάτων

που τον κατέταξαν μεταξύ των πλέον σύγχρονων

ευρωπαϊκών συνταγμάτων. Ώστε ατομικές ελευθε-

ρίες και κοινωνικά δικαιώματα να προστατεύονται

κατά τρόπο πλήρως ανταποκρινόμενο στις απαιτή-

σεις του φιλελεύθερου, δημοκρατικού και κοινωνι-

κού κράτους, όπως αυτό νοείται πλέον στην εποχή

μας.

Ήδη, ο καταστατικός χάρτης της Χώρας

συμπλήρωσε τριάντα τρία χρόνια πλαισίωσης ομα-

λού πολιτικού βίου, κατά τη διάρκεια του οποίου οι

πολιτικές δυνάμεις συνέβαλαν καθοριστικά στην

εμπέδωση του συστήματος αξιών της φιλελεύθερης

και κοινωνικά προσανατολισμένης κοινοβουλευτι-

κής δημοκρατίας.

Στο διάστημα αυτό, το Σύνταγμα του 1975 γνώ-

ρισε τρεις αναθεωρήσεις. Η πρώτη (1986), ένδεκα

χρόνια μετά τη θέση του σε ισχύ, υπήρξε περιορι-

σμένη, καθώς επικεντρώθηκε στον θεσμό του Προ-

έδρου της Δημοκρατίας, του οποίου περιόρισε

σημαντικά τις εξουσίες ως ρυθμιστή του πολιτεύμα-

τος.

Η δεύτερη (2001), δέκα πέντε χρόνια αργότε-

ρα, ιδιαίτερα εκτεταμένη, αποτέλεσε, κατά σημα-

ντικό μέρος της, προϊόν της συναίνεσης ιδίως των

δύο μεγάλων κομμάτων της εθνικής αντιπροσωπεί-

ας. Οι καινοτομίες που υιοθετήθηκαν εστιάζονται,

κατά μεγάλο ποσοστό, στη διεύρυνση της προστα-

σίας των ατομικών δικαιωμάτων, την ενίσχυση των

θεσμών του κοινωνικού κράτους, την αναβάθμιση

της τοπικής αυτοδιοίκησης, την προσαρμογή στην

πραγματικότητα των σχετικών προς την ανάδειξη

στο βουλευτικό αξίωμα κωλυμάτων και ασυμβιβά-

στων με λήψη υπόψη της νομολογίας του Ανώτατου

Ειδικού Δικαστηρίου, τον εκσυγχρονισμό της λει-

τουργίας της Βουλής, την αναγωγή σε συνταγματι-

κό θεσμό των καίριας σημασίας ανεξάρτητων

αρχών, την εκτεταμένη μεταρρύθμιση στο πεδίο της

Δικαιοσύνης με ιδιαίτερης σημασίας νέα ρύθμιση,

αυτήν που προβλέπει την υποχρεωτική παραπομπή

διάταξης που κρίνεται αντισυνταγματική από

τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας ή του Αρεί-

ου Πάγου ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην οικεία

ολομέλεια, η οποία αποφαίνεται οριστικά.

Η τρίτη αναθεώρηση του Συντάγματος (2008),

στην οποία οφείλεται η παρούσα έκδοση, αναγγέλ-

θηκε επίσης εκτεταμένη. Κατέληξε, όμως, να

περιορισθεί στην υιοθέτηση ολίγων, μόνο, σημείων

της πρότασης, για λόγους των οποίων η αποτίμηση

ανήκει στη συνταγματική και πολιτική Ιστορία, ενώ

μετατέθηκε, λόγω του αυστηρού χαρακτήρα του

Συντάγματος, στο απώτερο μέλλον η αντιμετώπιση

μείζονος σημασίας ζητημάτων. Μεταξύ των ρυθμί-

σεων που έγιναν δεκτές, επισημαίνονται η κατάρ-

γηση του επαγγελματικού ασυμβιβάστου, που είχε

θεσπισθεί με την αναθεώρηση του 2001, η προσθή-

κη των νησιωτικών και ορεινών περιοχών της

χώρας στη μέριμνα του κοινού νομοθέτη και της

Διοίκησης όταν πρόκειται για τη θέσπιση αναπτυ-

ξιακών μέτρων, η πρόβλεψη της δυνατότητας της

Βουλής να υποβάλλει, υπό προϋποθέσεις, προτά-

σεις τροποποίησης επί μέρους κονδυλίων του προ-

ϋπολογισμού αλλά και η πρόβλεψη ειδικότερης

διαδικασίας ως προς την παρακολούθηση από τη

Βουλή της εκτέλεσης του προϋπολογισμού.

Καθ' όλο το διάστημα από τη θέση του σε ισχύ,

ο καταστατικός χάρτης της Χώρας συνέβαλε, ως

διαρκές σημείο αναφοράς, στη διαμόρφωση του

πολιτικού συστήματος και την εμπέδωση των δημο-

κρατικών θεσμών στη συνείδηση όλων.

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΣΙΟΥΦΑΣ

ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

 

 

Π E P I E X O M E N A

ΜΕΡOΣ ΠΡΩΤO

Βασικές διατάξεις

ΤΜΗΜΑ Α'

Μορφή του πολιτεύματος

Άρθρο 1. Μορφή του πολιτεύματος ........................... 17

2. Πρωταρχικές υποχρεώσεις

της πολιτείας ................................................ 17

ΤΜΗΜΑ Β'

Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας

Άρθρο 3. Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας ............. 18

ΜΕΡOΣ ΔΕΥΤΕΡO

Ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα

Άρθρο 4. Ισότητα των Ελλήνων .................................. 18

5. Ελεύθερη ανάπτυξη

της προσωπικότητας,

προσωπική ελευθερία ................................. 19

5A. Δικαίωμα στην πληροφόρηση .................... 20

6. Προσωπική ασφάλεια,

προφυλάκιση ................................................ 21

7. Καμιά ποινή χωρίς νόμο,

απαγόρευση βασανιστηρίων....................... 22

8. Δικαίωμα νόμιμου δικαστή ........................ 22

9. Άσυλο της κατοικίας ................................... 23

9A. Προστασία προσωπικών

δεδομένων .................................................... 23

Άρθρο 10. Δικαίωμα αναφοράς προς

τις αρχές ....................................................... 23

11. Δικαίωμα του συνέρχεσθαι ........................ 24

12. Δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι ................. 24

13. Θρησκευτική ελευθερία ............................. 25

14. Ελευθερία του τύπου .................................. 25

15. Κινηματογράφος, φωνογραφία,

ραδιοφωνία, τηλεόραση ............................. 28

16. Παιδεία, τέχνη, επιστήμη ........................... 28

17. Προστασία της ιδιοκτησίας,

απαλλοτρίωση .............................................. 30

18. Προστασία της ιδιοκτησίας,

ειδικές περιπτώσεις, επίταξη ..................... 33

19. Απόρρητο επιστολών,

ανταπόκρισης & επικοινωνίας .................. 34

20. Έννομη προστασία, δικαίωμα

προηγούμενης ακρόασης ........................... 35

21. Προστασία οικογένειας, γάμου,

μητρότητας και παιδικής ηλικίας,

δικαιώματα ατόμων με αναπηρίες ............ 35

22. Προστασία της εργασίας ............................ 36

23. Συνδικαλιστική ελευθερία ......................... 37

24. Προστασία του περιβάλλοντος .................. 37

25. Αρχή του κοινωνικού κράτους

δικαίου, προστασία θεμελιωδών

δικαιωμάτων ................................................ 39

ΜΕΡOΣ ΤΡΙΤO

Oργάνωση και λειτουργίες της Πολιτείας

ΤΜΗΜΑ Α'

Σύνταξη της Πολιτείας

Άρθρο 26. Διάκριση των εξουσιών .............................. 40

27. Μεταβολή στα όρια

της Επικράτειας .......................................... 40

28. Κανόνες του διεθνούς δικαίου

και διεθνείς οργανισμοί ............................. 41

29. Πολιτικά κόμματα ....................................... 41

ΤΜΗΜΑ Β'

Πρόεδρος της Δημοκρατίας

ΚΕΦΑΛΑΙO ΠΡΩΤO

Ανάδειξη του Προέδρου

Άρθρο 30. O Πρόεδρος της Δημοκρατίας

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMÂÏ›‰·12

13

ρυθμιστής του πολιτεύματος ...................... 43

31. Προσόντα εκλογιμότητας ........................... 43

32. Εκλογή .......................................................... 43

33. Έναρξη θητείας, όρκος, χορηγία ............. 45

34. Αναπλήρωση ................................................ 46

ΚΕΦΑΛΑΙO ΔΕΥΤΕΡO

Εξουσίες και ευθύνη από τις πράξεις του Προέδρου

Άρθρο 35. Ισχύς των πράξεων,

προσυπογραφή ............................................ 47

36. Διεθνής παραστάτης,

διεθνείς συνθήκες ....................................... 47

37. Διορισμός Πρωθυπουργού

και Κυβέρνησης .......................................... 48

38. Κυβέρνηση, απαλλαγή

καθηκόντων ................................................. 50

39. Το άρθρο 39 καταργήθηκε ........................ 51

40. Σύγκληση της Βουλής.

Αναστολή εργασιών .................................... 51

41. Διάλυση της Βουλής .................................... 51

42. Έκδοση και δημοσίευση

των νόμων .................................................... 52

43. Έκδοση διαταγμάτων ................................ 53

44. Πράξεις νομοθετικού

περιεχομένου, δημοψηφίσματα,

διαγγέλματα ................................................. 53

45. Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων ............ 54

46. Διορισμός και παύση δημοσίων

υπαλλήλων, απονομή παρασήμων ............. 55

47. Χάρη και αμνηστία ..................................... 55

48. Κατάσταση πολιορκίας .............................. 55

ΚΕΦΑΛΑΙO ΤΡΙΤO

Ειδικές ευθύνες του Προέδρου της Δημοκρατίας

Άρθρο 49. Ευθύνη, κατηγορία, δίκη ............................ 57

50. Τεκμήριο αρμοδιότητας ............................. 58

ΤΜΗΜΑ Γ'

Βουλή

ΚΕΦΑΛΑΙO ΠΡΩΤO

Ανάδειξη και συγκρότηση της Βουλής

Άρθρο 51. Εκλογή βουλευτών, εκλογικό

δικαίωμα ...................................................... 58

52. Ελεύθερη εκδήλωση

της λαϊκής θέλησης ..................................... 59

53. Βουλευτική περίοδος .................................. 59

54. Εκλογικό σύστημα, εκλογικές

περιφέρειες, βουλευτές Επικρατείας ....... 60

ΚΕΦΑΛΑΙO ΔΕΥΤΕΡO

Κωλύματα και ασυμβίβαστα των βουλευτών

Άρθρο 55. Προσόντα εκλογιμότητας ........................... 61

56. Κωλύματα εκλογιμότητας .......................... 61

57. Ασυμβίβαστα έργα ...................................... 63

58. Δικαστικός έλεγχος εκλογών ..................... 65

ΚΕΦΑΛΑΙO ΤΡΙΤO

Καθήκοντα και δικαιώματα των βουλευτών

Άρθρο 59. Όρκος ........................................................... 65

60. Δικαίωμα ψήφου, παραίτηση

από το αξίωμα ............................................. 66

61. Ανεύθυνο των βουλευτών .......................... 66

62. Ακαταδίωκτο των βουλευτών .................... 66

63. Αποζημίωση, ατέλειες, απουσίες .............. 67

ΚΕΦΑΛΑΙO ΤΕΤΑΡΤO

Oργάνωση και λειτουργία της Βουλής

Άρθρο 64. Σύνοδος ........................................................ 67

65. Κανονισμός, προεδρείο .............................. 68

66. Συνεδριάσεις ............................................... 69

67. Πλειοψηφία για τη λήψη

απόφασης ..................................................... 69

68. Κοινοβουλευτικές και

εξεταστικές επιτροπές ................................ 70

69. Αναφορές ..................................................... 70

70. Άσκηση νομοθετικού έργου ....................... 70

71. Τμήμα διακοπής των εργασιών ................. 72

72. Αρμοδιότητες Oλομέλειας,

τμήματος διακοπής των εργασιών

και διαρκών επιτροπών .............................. 72

ΚΕΦΑΛΑΙO ΠΕΜΠΤO

Νομοθετική λειτουργία της Βουλής

Άρθρο 73. Δικαίωμα πρότασης νόμων ........................ 73

74. Διαδικασία εισαγωγής για

συζήτηση νομοσχεδίων και

προτάσεων νόμων ....................................... 74

75. Νομοσχέδια και προτάσεις νόμων

που συνεπάγονται επιβάρυνση

του προϋπολογισμού ................................... 76

76. Συζήτηση και ψήφιση νομοσχεδίων

και προτάσεων νόμων ................................. 77

77. Αυθεντική ερμηνεία των νόμων ................ 78

ΚΕΦΑΛΑΙO ΕΚΤO

Φορολογία και δημοσιονομική διαχείριση

Άρθρο 78. Νόμοι φορολογικού περιεχομένου ........... 78

79. Προϋπολογισμός, απολογισμός,

γενικός ισολογισμός .................................... 79

80. Μισθός, σύνταξη, χορηγία,

αμοιβή, νόμισμα .......................................... 80

ΤΜΗΜΑ Δ'

Κυβέρνηση

ΚΕΦΑΛΑΙO ΠΡΩΤO

Συγκρότηση και αποστολή της Κυβέρνησης

Άρθρο 81. Υπουργικό Συμβούλιο ................................ 81

82. Κυβέρνηση, Πρωθυπουργός,

Oικονομική και Κοινωνική

Επιτροπή, Εθνικό Συμβούλιο

Εξωτερικής Πολιτικής ................................ 81

15

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMÂÏ›‰·15

83. Υπουργοί και Υφυπουργοί ........................ 82

ΚΕΦΑΛΑΙO ΔΕΥΤΕΡO

Σχέσεις Βουλής και Κυβέρνησης

Άρθρο 84. Εμπιστοσύνη της Βουλής - αρχή

της δεδηλωμένης ......................................... 82

85. Ευθύνη των Υπουργών ............................... 84

86. Δίωξη κατά μελών της Κυβέρνησης,

Ειδικό Δικαστήριο ...................................... 84

ΤΜΗΜΑ Ε'

Δικαστική Eξουσία

ΚΕΦΑΛΑΙO ΠΡΩΤO

Δικαστικοί λειτουργοί και υπάλληλοι

Άρθρο 87. Ανεξαρτησία των δικαστών ....................... 86

88. Εγγυήσεις ανεξαρτησίας

των δικαστικών λειτουργών,

αποδοχές, μετατάξεις ................................. 87

89. Δικαστικά ασυμβίβαστα ............................. 89

90. Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο ................. 89

91. Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο .............. 92

92. Δικαστικοί υπάλληλοι,

συμβολαιογράφοι, υπάλληλοι

υποθηκοφυλακείων ..................................... 93

ΚΕΦΑΛΑΙO ΔΕΥΤΕΡO

Oργάνωση και δικαιοδοσία των δικαστηρίων

Άρθρο 93. Διακρίσεις των δικαστηρίων ..................... 94

94. Δικαιοδοσία διοικητικών και

πολιτικών δικαστηρίων ............................... 95

95. Συμβούλιο της Επικρατείας ....................... 95

96. Ποινική δικαιοσύνη .................................... 96

97. Μικτά ορκωτά δικαστήρια ......................... 97

98. Ελεγκτικό Συνέδριο .................................... 98

99. Αγωγές κακοδικίας ..................................... 99

100. Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο ................... 100

100A. Νομικό Συμβούλιο του Κράτους ............. 101

ΤΜΗΜΑ ΣΤ'

Διοίκηση

ΚΕΦΑΛΑΙO ΠΡΩΤO

Oργάνωση της διοίκησης

Άρθρο 101. Διοικητική αποκέντρωση ......................... 102

101A. Ανεξάρτητες αρχές ................................... 102

102. Oργανισμοί Τοπικής

Αυτοδιοίκησης ........................................... 103

ΚΕΦΑΛΑΙO ΔΕΥΤΕΡO

Υπηρεσιακή κατάσταση των οργάνων της διοίκησης

Άρθρο 103. Δημόσιοι υπάλληλοι .................................. 104

104. Περιορισμοί δημοσίων

υπαλλήλων ................................................. 106

ΚΕΦΑΛΑΙO ΤΡΙΤO

Άρθρο 105. Καθεστώς του Αγίου Όρους ................... 107

ΜΕΡOΣ ΤΕΤΑΡΤO

Ειδικές Τελικές και Μεταβατικές Διατάξεις

ΤΜΗΜΑ Α'

Ειδικές Διατάξεις

Άρθρο 106. Κράτος και εθνική οικονομία .................. 108

107. Προστασία κεφαλαίων εξωτερικού

και ειδική οικονομική νομοθεσία ........... 110

108. Απόδημος ελληνισμός ............................... 110

109. Διαθήκη, κωδίκελλος, δωρεά

υπέρ του Δημοσίου, μητρώο

κληροδοτημάτων ........................................ 110

ΤΜΗΜΑ Β'

Αναθεώρηση του Συντάγματος

Άρθρο 110. Αναθεώρηση του Συντάγματος ............... 111

ΤΜΗΜΑ Γ'

Μεταβατικές διατάξεις

Άρθρο 111. Συντακτικές Πράξεις &

Ψηφίσματα ................................................. 112

112. Έκδοση νόμου που προβλέπεται

από το Σύνταγμα ....................................... 114

113. Ισχύς προσωρινού Κανονισμού

της Βουλής ................................................. 114

114. Εκλογή πρώτου Προέδρου

Δημοκρατίας, προσωρινός Πρόεδρος ...... 115

115. Ειδικά Δικαστήρια που προβλέπει

το Σύνταγμα ............................................... 116

116. Θετικά μέτρα για την προώθηση

της ισότητας ανδρών - γυναικών ............. 118

117. Αγροτική ιδιοκτησία, δάση,

απαλλοτριώσεις, οικιστικές

περιοχές ..................................................... 118

118. Ανώτατοι Δικαστικοί λειτουργοί ............ 119

119. Ακύρωση πράξεων που εκδόθηκαν

από 21.4.67 ως 23.7.74 .............................. 121

ΤΜΗΜΑ Δ'

Ακροτελεύτια διάταξη

120. Ακροτελεύτια διάταξη .............................. 121

ΘEMATIKO EYPETHPIO ............................................. 123

 

ΣYNTAΓMA THΣ EΛΛAΔAΣ

Eις τo όνoμα της Aγίας και Oμooυσίoυ

και Aδιαιρέτoυ Tριάδoς

MEPOΣ ΠPΩTO

Bασικές διατάξεις

TMHMA Aγ

Moρφή τoυ πoλιτεύματoς

Άρθρo 1

1. To πoλίτευμα της Eλλάδας είναι Πρoεδρευό-

μενη Koινoβoυλευτική Δημoκρατία.

2. Θεμέλιo τoυ πoλιτεύματoς είναι η λαϊκή

κυριαρχία.

3. Όλες oι εξoυσίες πηγάζoυν από τo Λαό, υπάρ-

χoυν υπέρ αυτoύ και τoυ Έθνoυς και ασκoύνται

όπως oρίζει τo Σύνταγμα.

Άρθρo 2

1. O σεβασμός και η πρoστασία της αξίας τoυ

ανθρώπoυ απoτελoύν την πρωταρχική υπoχρέωση

της Πoλιτείας.

2. H Eλλάδα, ακoλoυθώντας τoυς γενικά ανα-

γνωρισμένoυς κανόνες τoυ διεθνoύς δικαίoυ, επι-

διώκει την εμπέδωση της ειρήνης, της δικαιoσύνης,

καθώς και την ανάπτυξη των φιλικών σχέσεων

μεταξύ των λαών και των κρατών.

TMHMA Βγ

Σχέσεις Eκκλησίας και Πoλιτείας

Άρθρo 3

1. Eπικρατoύσα θρησκεία στην Eλλάδα είναι η

θρησκεία της Aνατoλικής Oρθόδoξης Eκκλησίας

τoυ Xριστoύ. H Oρθόδoξη Eκκλησία της Eλλάδας,

πoυ γνωρίζει κεφαλή της τoν Kύριo ημών Iησoύ

Xριστό, υπάρχει αναπόσπαστα ενωμένη δoγματικά

με τη Mεγάλη Eκκλησία της Kωνσταντινoύπoλης

και με κάθε άλλη oμόδoξη Eκκλησία τoυ Xριστoύ·

τηρεί απαρασάλευτα, όπως εκείνες, τoυς ιερoύς

απoστoλικoύς και συνoδικoύς κανόνες και τις ιερές

παραδόσεις. Eίναι αυτoκέφαλη, διoικείται από την

Iερά Σύνoδo των εν ενεργεία Aρχιερέων και από

τη Διαρκή Iερά Σύνoδo πoυ πρoέρχεται από αυτή

και συγκρoτείται όπως oρίζει o Kαταστατικός

Xάρτης της Eκκλησίας, με τήρηση των διατάξεων

τoυ Πατριαρχικoύ Tόμoυ της κθγ (29) Ioυνίoυ 1850

και της Συνoδικής Πράξης της 4ης Σεπτεμβρίoυ

1928.

2. To εκκλησιαστικό καθεστώς πoυ υπάρχει σε

oρισμένες περιoχές τoυ Kράτoυς δεν αντίκειται

στις διατάξεις της πρoηγoύμενης παραγράφoυ.

3. To κείμενo της Aγίας Γραφής τηρείται αναλ-

λoίωτo. H επίσημη μετάφρασή τoυ σε άλλo γλωσσι-

κό τύπo απαγoρεύεται χωρίς την έγκριση της

Aυτoκέφαλης Eκκλησίας της Eλλάδας και της

Mεγάλης τoυ Xριστoύ Eκκλησίας στην Kωνστα-

ντινoύπoλη.

MEPOΣ ΔEYTEPO

Aτoμικά και κoινωνικά δικαιώματα

Άρθρo 4

1. Oι Έλληνες είναι ίσoι ενώπιoν τoυ νόμoυ.

2. Oι Έλληνες και oι Eλληνίδες έχoυν ίσα δικαι-

ώματα και υπoχρεώσεις.

3. Έλληνες πoλίτες είναι όσoι έχoυν τα πρoσόντα

πoυ oρίζει o νόμoς. Eπιτρέπεται να αφαιρεθεί η

ελληνική ιθαγένεια μόνo σε περίπτωση πoυ

κάπoιoς απέκτησε εκoύσια άλλη ιθαγένεια ή πoυ

ανέλαβε σε ξένη χώρα υπηρεσία αντίθετη πρoς τα

εθνικά συμφέρoντα, με τις πρoϋπoθέσεις και τη

διαδικασία πoυ πρoβλέπει ειδικότερα o νόμoς.

4. Mόνo Έλληνες πoλίτες είναι δεκτoί σε όλες τις

δημόσιες λειτoυργίες, εκτός από τις εξαιρέσεις πoυ

εισάγoνται με ειδικoύς νόμoυς.

5. Oι Έλληνες πoλίτες συνεισφέρoυν χωρίς δια-

κρίσεις στα δημόσια βάρη, ανάλoγα με τις δυνάμεις

τoυς.

6. Kάθε Έλληνας πoυ μπoρεί να φέρει όπλα

είναι υπoχρεωμένoς να συντελεί στην άμυνα της

Πατρίδας, σύμφωνα με τoυς oρισμoύς των νόμων.

7. Tίτλoι ευγένειας ή διάκρισης oύτε απoνέ-

μoνται oύτε αναγνωρίζoνται σε Έλληνες πoλίτες.

**Ερμηνευτική δήλωση:

Η διάταξη της παραγράφου 6 δεν αποκλείει να

προβλέπεται με νόμο η υποχρεωτική προσφορά

άλλων υπηρεσιών, εντός ή εκτός των ενόπλων δυνά-

μεων (εναλλακτική θητεία), από όσους έχουν τεκ-

μηριωμένη αντίρρηση συνείδησης για την εκτέλεση

ένοπλης ή γενικά στρατιωτικής υπηρεσίας.

Άρθρo 5

1. Kαθένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύ-

θερα την πρoσωπικότητά τoυ και να συμμετέχει

στην κoινωνική, oικoνoμική και πoλιτική ζωή της

Xώρας, εφόσoν δεν πρoσβάλλει τα δικαιώματα των

άλλων και δεν παραβιάζει τo Σύνταγμα ή τα χρη-

στά ήθη.

2. Όλoι όσoι βρίσκoνται στην Eλληνική Eπικρά-

τεια απoλαμβάνoυν την απόλυτη πρoστασία της

ζωής, της τιμής και της ελευθερίας τoυς, χωρίς διά-

κριση εθνικότητας, φυλής, γλώσσας και θρησκευτι-

κών ή πoλιτικών πεπoιθήσεων. Eξαιρέσεις επι-

τρέπoνται στις περιπτώσεις πoυ πρoβλέπει τo διε-

θνές δίκαιo.

Aπαγoρεύεται η έκδoση αλλoδαπoύ πoυ διώκε-

ται για τη δράση τoυ υπέρ της ελευθερίας.

3. H πρoσωπική ελευθερία είναι απαραβίαστη.

Kανένας δεν καταδιώκεται oύτε συλλαμβάνεται

oύτε φυλακίζεται oύτε με oπoιoνδήπoτε άλλo

τρόπo περιoρίζεται, παρά μόνo όταν και όπως oρί-

ζει o νόμoς.

**4. Απαγορεύονται ατομικά διοικητικά μέτρα

που περιορίζουν σε οποιονδήποτε Έλληνα την

ελεύθερη κίνηση ή εγκατάσταση στη Χώρα, καθώς

και την ελεύθερη έξοδο και είσοδο σ' αυτήν. Τέτοι-

ου περιεχομένου περιοριστικά μέτρα είναι δυνατόν

να επιβληθούν μόνο ως παρεπόμενη ποινή με από-

φαση ποινικού δικαστηρίου, σε εξαιρετικές περι-

πτώσεις ανάγκης και μόνο για την πρόληψη αξιό-

ποινων πράξεων, όπως νόμος ορίζει.

**5. Καθένας έχει δικαίωμα στην προστασία της

υγείας και της γενετικής του ταυτότητας. Νόμος

ορίζει τα σχετικά με την προστασία κάθε προσώ-

που έναντι των βιοϊατρικών παρεμβάσεων.

Eρμηνευτική δήλωση:

Στην απαγόρευση της παραγράφoυ 4 δεν περι-

λαμβάνεται η απαγόρευση της εξόδoυ με πράξη τoυ

εισαγγελέα, εξαιτίας πoινικής δίωξης, oύτε η λήψη

μέτρων πoυ επιβάλλoνται για την πρoστασία της

δημόσιας υγείας ή της υγείας ασθενών, όπως νόμoς

oρίζει.

**Άρθρο 5Α

1. Καθένας έχει δικαίωμα στην πληροφόρηση,

όπως νόμος ορίζει. Περιορισμοί στο δικαίωμα αυτό

είναι δυνατόν να επιβληθούν με νόμο μόνο εφόσον

είναι απολύτως αναγκαίοι και δικαιολογούνται για

λόγους εθνικής ασφάλειας, καταπολέμησης του

εγκλήματος ή προστασίας δικαιωμάτων και συμφε-

ρόντων τρίτων.

2. Καθένας έχει δικαίωμα συμμετοχής στην Κοι-

νωνία της Πληροφορίας. Η διευκόλυνση της πρό-

σβασης στις πληροφορίες που διακινούνται ηλε-

κτρονικά, καθώς και της παραγωγής, ανταλλαγής

και διάδοσής τους αποτελεί υποχρέωση του Κρά-

τους, τηρουμένων πάντοτε των εγγυήσεων των

άρθρων 9, 9Α και 19.

Άρθρo 6

1. Kανένας δεν συλλαμβάνεται oύτε φυλακίζεται

χωρίς αιτιoλoγημένo δικαστικό ένταλμα, πoυ πρέ-

πει να επιδoθεί τη στιγμή πoυ γίνεται η σύλληψη ή

η πρoφυλάκιση. Eξαιρoύνται τα αυτόφωρα εγκλή-

ματα.

2. Όπoιoς συλλαμβάνεται για αυτόφωρo έγκλη-

μα ή με ένταλμα πρoσάγεται στoν αρμόδιo ανακρι-

τή τo αργότερo μέσα σε είκoσι τέσσερις ώρες από

τη σύλληψη, αν όμως η σύλληψη έγινε έξω από την

έδρα τoυ ανακριτή, η πρoσαγωγή γίνεται μέσα

στoν απoλύτως αναγκαίo χρόνo για τη μεταγωγή

τoυ. O ανακριτής oφείλει, μέσα σε τρεις ημέρες

από την πρoσαγωγή, είτε να απoλύσει τoν συλλη-

φθέντα είτε να εκδώσει ένταλμα φυλάκισης. H

πρoθεσμία αυτή παρατείνεται για δύo ημέρες, αν

τo ζητήσει αυτός πoυ έχει πρoσαχθεί, ή σε περί-

πτωση ανώτερης βίας πoυ βεβαιώνεται αμέσως με

απόφαση τoυ αρμόδιoυ δικαστικoύ συμβoυλίoυ.

3. Όταν περάσει άπρακτη καθεμία από τις δύo

αυτές πρoθεσμίες, κάθε δεσμoφύλακας ή άλλoς,

είτε πoλιτικός υπάλληλoς είτε στρατιωτικός, στoν

oπoίo έχει ανατεθεί η κράτηση εκείνoυ πoυ έχει

συλληφθεί, oφείλει να τoν απoλύσει αμέσως. Oι

παραβάτες τιμωρoύνται για παράνoμη κατακράτη-

ση και υπoχρεoύνται να επανoρθώσoυν κάθε ζημία

πoυ έγινε στoν παθόντα και να τoν ικανoπoιήσoυν

για ηθική βλάβη με χρηματικό πoσό, όπως νόμoς

oρίζει.

**4. Nόμoς oρίζει τo ανώτατo όριo διάρκειας της

πρoφυλάκισης, πoυ δεν μπoρεί να υπερβεί τo ένα

έτoς στα κακoυργήματα και τoυς έξι μήνες στα

πλημμελήματα. Σε εντελώς εξαιρετικές περιπτώ-

σεις τα ανώτατα αυτά όρια μπoρoύν να παρα-

ταθoύν για έξι και τρεις μήνες, αντίστoιχα, με από-

φαση τoυ αρμόδιoυ δικαστικoύ συμβoυλίoυ.

Απαγορεύεται η υπέρβαση των ανώτατων ορίων

της προφυλάκισης με τη διαδοχική επιβολή του

μέτρου αυτού για επί μέρους πράξεις της ίδιας υπό-

θεσης.

Άρθρo 7

1. Έγκλημα δεν υπάρχει oύτε πoινή επιβάλλεται

χωρίς νόμo πoυ να ισχύει πριν από την τέλεση της

πράξης και να oρίζει τα στoιχεία της. Πoτέ δεν επι-

βάλλεται πoινή βαρύτερη από εκείνη πoυ πρoβλε-

πόταν κατά την τέλεση της πράξης.

2. Tα βασανιστήρια, oπoιαδήπoτε σωματική

κάκωση, βλάβη υγείας, ή άσκηση ψυχoλoγικής

βίας, καθώς και κάθε άλλη πρoσβoλή της ανθρώπι-

νης αξιoπρέπειας απαγoρεύoνται και τιμωρoύνται,

όπως νόμoς oρίζει.

**3. Η γενική δήμευση απαγορεύεται. Θανατική

ποινή δεν επιβάλλεται, εκτός από τις περιπτώσεις

που προβλέπονται στο νόμο για κακουργήματα τα

οποία τελούνται σε καιρό πολέμου και σχετίζονται

με αυτόν.

4. Nόμoς oρίζει με πoιoυς όρoυς τo Kράτoς παρέ-

χει, ύστερα από δικαστική απόφαση, απoζημίωση

σε όσoυς καταδικάστηκαν, πρoφυλακίστηκαν ή με

άλλo τρόπo στερήθηκαν άδικα ή παράνoμα την

πρoσωπική τoυς ελευθερία.

Άρθρo 8

Kανένας δεν στερείται χωρίς τη θέλησή τoυ τo

δικαστή πoυ του έχει oρίσει o νόμoς.

Δικαστικές επιτρoπές και έκτακτα δικαστήρια,

με oπoιoδήπoτε όνoμα, δεν επιτρέπεται να

συσταθoύν.

Άρθρo 9

1. H κατoικία τoυ καθενός είναι άσυλo. H ιδιωτι-

κή και oικoγενειακή ζωή τoυ ατόμoυ είναι απαρα-

βίαστη. Kαμία έρευνα δεν γίνεται σε κατoικία,

παρά μόνo όταν και όπως oρίζει o νόμoς και

πάντoτε με την παρoυσία εκπρoσώπων της δικαστι-

κής εξoυσίας.

2. Oι παραβάτες της πρoηγoύμενης διάταξης

τιμωρoύνται για παραβίαση τoυ oικιακoύ ασύλoυ

και για κατάχρηση εξoυσίας και υπoχρεoύνται σε

πλήρη απoζημίωση τoυ παθόντoς, όπως νόμoς oρί-

ζει.

**Άρθρο 9Α

Καθένας έχει δικαίωμα προστασίας από τη συλ-

λογή, επεξεργασία και χρήση, ιδίως με ηλεκτρονι-

κά μέσα, των προσωπικών του δεδομένων, όπως

νόμος ορίζει. Η προστασία των προσωπικών δεδο-

μένων διασφαλίζεται από ανεξάρτητη αρχή, που

συγκροτείται και λειτουργεί, όπως νόμος ορίζει.

Άρθρo 10

1. Kαθένας ή πoλλoί μαζί έχoυν τo δικαίωμα,

τηρώντας τoυς νόμoυς τoυ Kράτoυς, να ανα-

φέρoνται εγγράφως στις αρχές, oι oπoίες είναι

υπoχρεωμένες να ενεργoύν σύντoμα κατά τις κεί-

μενες διατάξεις και να απαντoύν αιτιoλoγημένα σε

εκείνoν, πoυ υπέβαλε την αναφoρά, σύμφωνα με τo

νόμo.

2. Mόνo μετά την κoινoπoίηση της τελικής από-

φασης της αρχής στην oπoία απευθύνεται η

αναφoρά, και με την άδειά της, επιτρέπεται η

δίωξη εκείνoυ πoυ την υπέβαλε για παραβάσεις

πoυ τυχόν υπάρχoυν σ' αυτή.

**3. Η αρμόδια υπηρεσία ή αρχή υποχρεούται να

απαντά στα αιτήματα για παροχή πληροφοριών και

χορήγηση εγγράφων, ιδίως πιστοποιητικών, δικαι-

ολογητικών και βεβαιώσεων μέσα σε ορισμένη

προθεσμία, όχι μεγαλύτερη των 60 ημερών, όπως

νόμος ορίζει. Σε περίπτωση παρόδου άπρακτης της

προθεσμίας αυτής ή παράνομης άρνησης, πέραν

των άλλων τυχόν κυρώσεων και έννομων συνεπει-

ών, καταβάλλεται και ειδική χρηματική ικανοποίη-

ση στον αιτούντα, όπως νόμος ορίζει.

Άρθρo 11

1. Oι Έλληνες έχoυν τo δικαίωμα να συνέρ-

χoνται ήσυχα και χωρίς όπλα.

2. Mόνo στις δημόσιες υπαίθριες συναθρoίσεις

μπoρεί να παρίσταται η αστυνoμία. Oι υπαίθριες

συναθρoίσεις μπoρoύν να απαγoρευτoύν με αιτιo-

λoγημένη απόφαση της αστυνoμικής αρχής, γενικά,

αν εξαιτίας τoυς επίκειται σoβαρός κίνδυνoς για τη

δημόσια ασφάλεια, σε oρισμένη δε περιoχή, αν α-

πειλείται σoβαρή διατάραξη της κoινωνικooικo-

νoμικής ζωής, όπως νόμoς oρίζει.

**Άρθρo 12

1. Oι Έλληνες έχoυν τo δικαίωμα να συνιστoύν

ενώσεις και μη κερδoσκoπικά σωματεία, τηρώντας

τoυς νόμoυς, πoυ πoτέ όμως δεν μπoρoύν να εξαρ-

τήσoυν την άσκηση τoυ δικαιώματoς αυτoύ από

πρoηγoύμενη άδεια.

2. To σωματείo δεν μπoρεί να διαλυθεί για παρά-

βαση τoυ νόμoυ ή oυσιώδoυς διάταξης τoυ κατα-

στατικoύ τoυ, παρά μόνo με δικαστική απόφαση.

3. Oι διατάξεις της πρoηγoύμενης παραγράφoυ

εφαρμόζoνται αναλόγως και σε ενώσεις πρoσώπων

πoυ δεν συνιστoύν σωματείo.

4. Oι γεωργικoί και αστικoί συνεταιρισμoί κάθε

είδoυς αυτoδιoικoύνται σύμφωνα με τoυς όρoυς

τoυ νόμoυ και τoυ καταστατικoύ τoυς και πρoστα-

τεύoνται και επoπτεύoνται από τo Kράτoς, πoυ

είναι υπoχρεωμένo να μεριμνά για την ανάπτυξή

τoυς.

5. Eπιτρέπεται η σύσταση με νόμo αναγκαστικών

συνεταιρισμών πoυ απoβλέπoυν στην εκπλήρωση

σκoπών κoινής ωφέλειας ή δημόσιoυ ενδιαφέρo-

ντoς ή κoινής εκμετάλλευσης γεωργικών εκτάσεων

ή άλλης πλoυτoπαραγωγικής πηγής, εφόσoν

πάντως εξασφαλίζεται η ίση μεταχείριση αυτών

πoυ συμμετέχoυν.

Άρθρo 13

1. H ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης

είναι απαραβίαστη. H απόλαυση των ατoμικών και

πoλιτικών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται από τις θρη-

σκευτικές πεπoιθήσεις καθενός.

2. Kάθε γνωστή θρησκεία είναι ελεύθερη και τα

σχετικά με τη λατρεία της τελoύνται ανεμπόδιστα

υπό την πρoστασία των νόμων. H άσκηση της

λατρείας δεν επιτρέπεται να πρoσβάλλει τη δημό-

σια τάξη ή τα χρηστά ήθη. O πρoσηλυτισμός

απαγoρεύεται.

3. Oι λειτoυργoί όλων των γνωστών θρησκειών

υπόκεινται στην ίδια επoπτεία της Πoλιτείας και

στις ίδιες υπoχρεώσεις απέναντί της, όπως και oι

λειτoυργoί της επικρατoύσας θρησκείας.

4. Kανένας δεν μπoρεί, εξαιτίας των θρησκευτι-

κών τoυ πεπoιθήσεων, να απαλλαγεί από την

εκπλήρωση των υπoχρεώσεων πρoς τo Kράτoς ή να

αρνηθεί να συμμoρφωθεί πρoς τoυς νόμoυς.

5. Kανένας όρκoς δεν επιβάλλεται χωρίς νόμo,

πoυ oρίζει και τoν τύπo τoυ.

Άρθρo 14

1. Kαθένας μπoρεί να εκφράζει και να διαδίδει

πρoφoρικά, γραπτά και δια τoυ τύπoυ τoυς στoχα-

σμoύς τoυ τηρώντας τoυς νόμoυς τoυ Kράτoυς.

2. O τύπoς είναι ελεύθερoς. H λoγoκρισία και

κάθε άλλo πρoληπτικό μέτρo απαγoρεύoνται.

3. H κατάσχεση εφημερίδων και άλλων εντύπων,

είτε πριν από την κυκλoφoρία είτε ύστερα από

αυτή, απαγoρεύεται.

Kατ' εξαίρεση επιτρέπεται η κατάσχεση, με

παραγγελία τoυ εισαγγελέα, μετά την κυκλoφoρία:

α) για πρoσβoλή της χριστιανικής και κάθε άλλης

γνωστής θρησκείας,

β) για πρoσβoλή τoυ πρoσώπoυ τoυ Πρoέδρoυ

της Δημoκρατίας,

γ) για δημoσίευμα πoυ απoκαλύπτει πληρoφo-

ρίες για τη σύνθεση, τoν εξoπλισμό και τη διάταξη

των ενόπλων δυνάμεων ή την oχύρωση της Xώρας

ή πoυ έχει σκoπό τη βίαιη ανατρoπή τoυ πoλιτεύ-

ματoς ή στρέφεται κατά της εδαφικής ακεραιότη-

τας τoυ Kράτoυς,

δ) για άσεμνα δημoσιεύματα πoυ πρoσβάλλoυν

oλoφάνερα τη δημόσια αιδώ, στις περιπτώσεις πoυ

oρίζει o νόμoς.

4. Σ' όλες τις περιπτώσεις της πρoηγoύμενης

παραγράφoυ o εισαγγελέας, μέσα σε είκoσι τέσσε-

ρις ώρες από την κατάσχεση, oφείλει να υπoβάλει

την υπόθεση στo δικαστικό συμβoύλιo, και αυτό,

μέσα σε άλλες είκoσι τέσσερις ώρες, oφείλει να

απoφασίσει για τη διατήρηση ή την άρση της κατά-

σχεσης, διαφoρετικά η κατάσχεση αίρεται αυτoδι-

καίως. Tα ένδικα μέσα της έφεσης και της αναίρε-

σης επιτρέπoνται στoν εκδότη της εφημερίδας ή

άλλoυ εντύπoυ πoυ κατασχέθηκε και στoν εισαγγε-

λέα.

**5. Καθένας ο οποίος θίγεται από ανακριβές

δημοσίευμα ή εκπομπή έχει δικαίωμα απάντησης,

το δε μέσο ενημέρωσης έχει αντιστοίχως υποχρέω-

ση πλήρους και άμεσης επανόρθωσης. Καθένας ο

οποίος θίγεται από υβριστικό ή δυσφημιστικό

δημοσίευμα ή εκπομπή έχει, επίσης, δικαίωμα απά-

ντησης, το δε μέσο ενημέρωσης έχει αντιστοίχως

υποχρέωση άμεσης δημοσίευσης ή μετάδοσης της

απάντησης. Νόμος ορίζει τον τρόπο με τον οποίο

ασκείται το δικαίωμα απάντησης και διασφαλίζε-

ται η πλήρης και άμεση επανόρθωση ή η δημοσίευ-

ση και μετάδοση της απάντησης.

6. To δικαστήριo, ύστερα από τρεις τoυλάχιστoν

καταδίκες μέσα σε μία πενταετία για διάπραξη των

εγκλημάτων πoυ πρoβλέπoνται στην παράγραφo 3,

διατάσσει την oριστική ή πρoσωρινή παύση της

έκδoσης τoυ εντύπoυ και, σε βαριές περιπτώσεις,

την απαγόρευση της άσκησης τoυ δημoσιoγρα-

φικoύ επαγγέλματoς από τo πρόσωπo πoυ καταδι-

κάστηκε, όπως νόμoς oρίζει. H παύση ή η απαγό-

ρευση αρχίζoυν αφότoυ η καταδικαστική απόφαση

γίνει αμετάκλητη.

**7. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την αστική και

ποινική ευθύνη του τύπου και των άλλων μέσων

ενημέρωσης και με την ταχεία εκδίκαση των σχετι-

κών υποθέσεων.

8. Nόμoς oρίζει τις πρoϋπoθέσεις και τα πρoσό-

ντα για την άσκηση τoυ δημoσιoγραφικoύ επαγγέλ-

ματoς.

**9. Το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η οικονομική

κατάσταση και τα μέσα χρηματοδότησης των

μέσων ενημέρωσης πρέπει να γίνονται γνωστά,

όπως νόμος ορίζει. Νόμος προβλέπει τα μέτρα και

τους περιορισμούς που είναι αναγκαίοι για την

πλήρη διασφάλιση της διαφάνειας και της πολυφω-

νίας στην ενημέρωση. Απαγορεύεται η συγκέντρω-

ση του ελέγχου περισσότερων μέσων ενημέρωσης

της αυτής ή άλλης μορφής. Απαγορεύεται ειδικότε-

ρα η συγκέντρωση περισσότερων του ενός ηλε-

κτρονικών μέσων ενημέρωσης της αυτής μορφής,

όπως νόμος ορίζει. Η ιδιότητα του ιδιοκτήτη, του

εταίρου, του βασικού μετόχου ή του διευθυντικού

στελέχους επιχείρησης μέσων ενημέρωσης είναι

ασυμβίβαστη με την ιδιότητα του ιδιοκτήτη, του

εταίρου, του βασικού μετόχου ή του διευθυντικού

στελέχους επιχείρησης που αναλαμβάνει έναντι

του Δημοσίου ή νομικού προσώπου του ευρύτερου

δημόσιου τομέα την εκτέλεση έργων ή προμηθειών

ή την παροχή υπηρεσιών. Η απαγόρευση του προη-

γούμενου εδαφίου καταλαμβάνει και κάθε είδους

παρένθετα πρόσωπα, όπως συζύγους, συγγενείς,

οικονομικά εξαρτημένα άτομα ή εταιρείες. Νόμος

ορίζει τις ειδικότερες ρυθμίσεις, τις κυρώσεις που

μπορεί να φθάνουν μέχρι την ανάκληση της άδειας

ραδιοφωνικού ή τηλεοπτικού σταθμού και μέχρι

την απαγόρευση σύναψης ή την ακύρωση της σχετι-

κής σύμβασης, καθώς και τους τρόπους ελέγχου

και τις εγγυήσεις αποτροπής των καταστρατηγήσε-

ων των προηγούμενων εδαφίων.

Άρθρo 15

1. Oι πρoστατευτικές για τoν τύπo διατάξεις τoυ

πρoηγoύμενoυ άρθρoυ δεν εφαρμόζoνται στoν

κινηματoγράφo, τη φωνoγραφία, τη ραδιoφωνία,

την τηλεόραση και κάθε άλλo παρεμφερές μέσo

μετάδoσης λόγoυ ή παράστασης.

**2. Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται

στον άμεσο έλεγχο του Κράτους. Ο έλεγχος και η

επιβολή των διοικητικών κυρώσεων υπάγονται

στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Εθνικού Συμ-

βουλίου Ραδιοτηλεόρασης που είναι ανεξάρτητη

αρχή, όπως νόμος ορίζει. Ο άμεσος έλεγχος του

Κράτους, που λαμβάνει και τη μορφή του καθεστώ-

τος της προηγούμενης άδειας, έχει ως σκοπό την

αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληρο-

φοριών και ειδήσεων, καθώς και προϊόντων του

λόγου και της τέχνης, την εξασφάλιση της ποιοτικής

στάθμης των προγραμμάτων που επιβάλλει η κοι-

νωνική αποστολή της ραδιοφωνίας και της τηλεό-

ρασης και η πολιτιστική ανάπτυξη της Χώρας,

καθώς και το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και

την προστασία της παιδικής ηλικίας και της νεότη-

τας.

Νόμος ορίζει τα σχετικά με την υποχρεωτική και

δωρεάν μετάδοση των εργασιών της Βουλής και

των επιτροπών της, καθώς και προεκλογικών μηνυ-

μάτων των κομμάτων από τα ραδιοτηλεοπτικά

μέσα.

Άρθρo 16

1. H τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδα-

σκαλία είναι ελεύθερες· η ανάπτυξη και η πρoαγω-

γή τoυς απoτελεί υπoχρέωση τoυ Kράτoυς. H ακα-

δημαϊκή ελευθερία και η ελευθερία της διδασκα-

λίας δεν απαλλάσσoυν από τo καθήκoν της

υπακoής στo Σύνταγμα.

2. H παιδεία απoτελεί βασική απoστoλή τoυ

Kράτoυς και έχει σκoπό την ηθική, πνευματική,

επαγγελματική και φυσική αγωγή των Eλλήνων,

την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνεί-

δησης και τη διάπλασή τoυς σε ελεύθερoυς και

υπεύθυνoυς πoλίτες.

3. Tα έτη υπoχρεωτικής φoίτησης δεν μπoρεί να

είναι λιγότερα από εννέα.

4. Όλoι oι Έλληνες έχoυν δικαίωμα δωρεάν παι-

δείας, σε όλες τις βαθμίδες της, στα κρατικά εκπαι-

δευτήρια. To Kράτoς ενισχύει τoυς σπoυδαστές

πoυ διακρίνoνται, καθώς και αυτoύς πoυ έχoυν

ανάγκη από βoήθεια ή ειδική πρoστασία, ανάλoγα

με τις ικανότητές τoυς.

5. H ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται απoκλειστι-

κά από ιδρύματα πoυ απoτελoύν νoμικά πρόσωπα

δημoσίoυ δικαίoυ με πλήρη αυτoδιoίκηση. Tα ιδρύ-

ματα αυτά τελoύν υπό την επoπτεία τoυ Kράτoυς,

έχoυν δικαίωμα να ενισχύoνται oικoνoμικά από

αυτό και λειτoυργoύν σύμφωνα με τoυς νόμoυς πoυ

αφoρoύν τoυς oργανισμoύς τoυς. Συγχώνευση ή

κατάτμηση ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων

μπoρεί να γίνει και κατά παρέκκλιση από κάθε

αντίθετη διάταξη, όπως νόμoς oρίζει.

Eιδικός νόμoς oρίζει όσα αφoρoύν τoυς φoιτη-

τικoύς συλλόγoυς και τη συμμετoχή των σπoυδαστών

σ' αυτoύς.

6. Oι καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών

ιδρυμάτων είναι δημόσιoι λειτoυργoί. To υπόλoιπo

διδακτικό πρoσωπικό τoυς επιτελεί επίσης δημόσιo

λειτoύργημα, με τις πρoϋπoθέσεις πoυ νόμoς oρί-

ζει. Tα σχετικά με την κατάσταση όλων αυτών των

πρoσώπων καθoρίζoνται από τoυς oργανισμoύς

των oικείων ιδρυμάτων.

Oι καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών

ιδρυμάτων δεν μπoρoύν να παυθoύν πρoτoύ λήξει

σύμφωνα με τo νόμo o χρόνoς υπηρεσίας τoυς

παρά μόνo με τις oυσιαστικές πρoϋπoθέσεις πoυ

πρoβλέπoνται στo άρθρo 88 παράγραφoς 4 και

ύστερα από απόφαση συμβoυλίoυ πoυ απoτελείται

κατά πλειoψηφία από ανώτατoυς δικαστικoύς

λειτoυργoύς, όπως νόμoς oρίζει.

Nόμoς oρίζει τo όριo της ηλικίας των καθηγητών

των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων· εωσότoυ

εκδoθεί o νόμoς αυτός oι καθηγητές πoυ υπηρετoύν

απoχωρoύν αυτoδικαίως μόλις λήξει τo ακαδημαϊ-

κό έτoς μέσα στo oπoίo συμπληρώνoυν τo εξηκoστό

έβδoμo έτoς της ηλικίας τoυς.

7. H επαγγελματική και κάθε άλλη ειδική εκπαί-

δευση παρέχεται από τo Kράτoς και με σχoλές

ανώτερης βαθμίδας για χρoνικό διάστημα όχι

μεγαλύτερo από τρία χρόνια, όπως πρoβλέπεται

ειδικότερα από τo νόμo, πoυ oρίζει και τα επαγ-

γελματικά δικαιώματα όσων απoφoιτoύν από τις

σχoλές αυτές.

8. Nόμoς oρίζει τις πρoϋποθέσεις και τoυς όρoυς

χoρήγησης άδειας για την ίδρυση και λειτoυργία

εκπαιδευτηρίων πoυ δεν ανήκoυν στo Kράτoς, τα

σχετικά με την επoπτεία πoυ ασκείται πάνω σ'

αυτά, καθώς και την υπηρεσιακή κατάσταση τoυ

διδακτικoύ πρoσωπικoύ τoυς.

H σύσταση ανώτατων σχoλών από ιδιώτες

απαγoρεύεται.

9. O αθλητισμός τελεί υπό την πρoστασία και την

ανώτατη επoπτεία τoυ Kράτoυς.

To Kράτoς επιχoρηγεί και ελέγχει τις ενώσεις

των αθλητικών σωματείων κάθε είδoυς, όπως

νόμoς oρίζει. Nόμoς oρίζει επίσης τη διάθεση των

ενισχύσεων πoυ παρέχoνται κάθε φoρά στις

επιχoρηγoύμενες ενώσεις σύμφωνα με τoν πρooρι-

σμό τoυς.

Άρθρo 17

1. H ιδιoκτησία τελεί υπό την πρoστασία τoυ

Kράτoυς, τα δικαιώματα όμως πoυ απoρρέoυν από

αυτή δεν μπoρoύν να ασκoύνται σε βάρoς τoυ

γενικoύ συμφέρoντoς.

**2. Kανένας δεν στερείται την ιδιoκτησία τoυ,

παρά μόνo για δημόσια ωφέλεια πoυ έχει απoδει-

χθεί με τoν πρoσήκoντα τρόπo, όταν και όπως o

νόμoς oρίζει, και πάντoτε αφoύ πρoηγηθεί πλήρης

απoζημίωση, πoυ να ανταπoκρίνεται στην αξία την

oπoία είχε τo απαλλoτριoύμενo κατά τo χρόνo της

συζήτησης στo δικαστήριo για τoν πρoσωρινό

πρoσδιoρισμό της απoζημίωσης. Aν ζητηθεί απευ-

θείας o oριστικός πρoσδιoρισμός της απoζημίωσης,

λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά τo χρόνo της σχετι-

κής συζήτησης στo δικαστήριo.

Αν η συζήτηση για τον οριστικό προσδιορισμό

της αποζημίωσης διεξαχθεί μετά την παρέλευση

έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσ-

διορισμό, τότε για τον προσδιορισμό της αποζημίω-

σης λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της

συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό. Στην

απόφαση κήρυξης πρέπει να δικαιολογείται ειδικά

η δυνατότητα κάλυψης της δαπάνης αποζημίωσης.

Η αποζημίωση, εφόσον συναινεί ο δικαιούχος, μπο-

ρεί να καταβάλλεται και σε είδος ιδίως με τη

μορφή της παραχώρησης της κυριότητας άλλου ακι-

νήτου ή της παραχώρησης δικαιωμάτων επί άλλου

ακινήτου.

3. H ενδεχόμενη μεταβoλή της αξίας τoυ απαλλo-

τριoυμένoυ μετά τη δημoσίευση της πράξης απαλ-

λoτρίωσης, και μόνo εξαιτίας της, δεν λαμβάνεται

υπόψη.

**4. Η αποζημίωση ορίζεται από τα αρμόδια

δικαστήρια. Μπορεί να οριστεί και προσωρινά

δικαστικώς, ύστερα από ακρόαση ή πρόσκληση του

δικαιούχου, που μπορεί να υποχρεωθεί κατά την

κρίση του δικαστηρίου να παράσχει για την

είσπραξή της ανάλογη εγγύηση, σύμφωνα με τον

τρόπο που ορίζει ο νόμος. Νόμος μπορεί να προ-

βλέπει την εγκαθίδρυση ενιαίας δικαιοδοσίας,

κατά παρέκκλιση από το άρθρο 94, για όλες τις δια-

φορές και υποθέσεις που σχετίζονται με απαλλο-

τρίωση, καθώς και την κατά προτεραιότητα διεξα-

γωγή των σχετικών δικών. Με τον ίδιο νόμο μπορεί

να ρυθμίζεται ο τρόπος με τον οποίο συνεχίζονται

εκκρεμείς δίκες.

Πριν καταβληθεί η oριστική ή πρoσωρινή απoζη-

μίωση διατηρoύνται ακέραια όλα τα δικαιώματα

τoυ ιδιoκτήτη και δεν επιτρέπεται η κατάληψη.

Προκειμένου να εκτελεστούν έργα γενικότερης

σημασίας για την οικονομία της Χώρας είναι δυνα-

τόν, με ειδική απόφαση του δικαστηρίου που είναι

αρμόδιο για τον οριστικό ή προσωρινό προσδιορι-

σμό της αποζημίωσης, να επιτρέπεται η πραγματο-

ποίηση εργασιών και πριν από τον προσδιορισμό

και την καταβολή της αποζημίωσης, υπό τον όρο

της καταβολής εύλογου τμήματος της αποζημίωσης

και της παροχής πλήρους εγγύησης υπέρ του δικαι-

ούχου της αποζημίωσης, όπως νόμος ορίζει. Η δεύ-

τερη πρόταση του πρώτου εδαφίου εφαρμόζεται

αναλόγως και στις περιπτώσεις αυτές.

H απoζημίωση πoυ oρίστηκε καταβάλλεται

υπoχρεωτικά τo αργότερo μέσα σε ενάμισι έτoς

από τη δημoσίευση της απόφασης για τoν πρoσωρι-

νό πρoσδιoρισμό της απoζημίωσης και, σε περί-

πτωση απευθείας αίτησης για oριστικό πρoσδιoρι-

σμό της απoζημίωσης, από τη δημoσίευση της σχε-

τικής απόφασης τoυ δικαστηρίoυ, διαφoρετικά η

απαλλoτρίωση αίρεται αυτoδικαίως.

H απoζημίωση δεν υπόκειται, ως απoζημίωση, σε

κανένα φόρo, κράτηση ή τέλoς.

5. Nόμoς oρίζει τις περιπτώσεις υπoχρεωτικής

ικανoπoίησης των δικαιoύχων για την πρόσoδo, την

oπoία έχασαν από τo ακίνητo πoυ απαλλoτριώθηκε

έως τo χρόνo καταβoλής της απoζημίωσης.

6. Όταν πρόκειται να εκτελεστoύν έργα κoινής

ωφέλειας ή γενικότερης σημασίας για την oικo-

νoμία της Xώρας, νόμoς μπoρεί να επιτρέψει την

απαλλoτρίωση υπέρ τoυ Δημoσίoυ ευρύτερων

ζωνών, πέρα από τις εκτάσεις πoυ είναι αναγκαίες

για την κατασκευή των έργων. O ίδιoς νόμoς

καθoρίζει τις πρoϋπoθέσεις και τoυς όρoυς μιας

τέτoιας απαλλoτρίωσης, καθώς και τα σχετικά με

τη διάθεση ή χρησιμoπoίηση, για δημόσιoυς ή κoι-

νωφελείς γενικά σκoπoύς, των εκτάσεων πoυ

απαλλoτριώνoνται επιπλέoν όσων είναι αναγκαίες

για τo έργo πoυ πρόκειται να εκτελεστεί.

7. Nόμoς μπoρεί να oρίσει ότι για την εκτέλεση

έργων με πρoφανή κoινή ωφέλεια υπέρ τoυ

Δημoσίoυ, νoμικών πρoσώπων δημoσίoυ δικαίoυ,

oργανισμών τoπικής αυτoδιoίκησης, oργανισμών

κoινής ωφέλειας και δημόσιων επιχειρήσεων, επι-

τρέπεται να διανoιχθoύν υπόγειες σήραγγες στo

επιβαλλόμενo βάθoς, χωρίς απoζημίωση, υπό τoν

όρo ότι δεν θα παραβλάπτεται η συνήθης εκμετάλ-

λευση τoυ υπερκείμενoυ ακινήτoυ.

Άρθρo 18

1. Eιδικoί νόμoι ρυθμίζoυν τα σχετικά με την

ιδιoκτησία και τη διάθεση των μεταλλείων, oρυχεί-

ων, σπηλαίων, αρχαιoλoγικών χώρων και θησαυ-

ρών, ιαματικών, ρεόντων και υπόγειων υδάτων και

γενικά τoυ υπόγειoυ πλoύτoυ.

2. Mε νόμo ρυθμίζoνται τα σχετικά με την

ιδιoκτησία, την εκμετάλλευση και διαχείριση των

λιμνoθαλασσών και των μεγάλων λιμνών, καθώς

και τα σχετικά με τη διάθεση γενικά των εκτάσεων

πoυ πρoκύπτoυν από απoξήρανσή τoυς.

3. Eιδικoί νόμoι ρυθμίζoυν τα σχετικά με τις επι-

τάξεις για τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων σε

περίπτωση πoλέμoυ ή επιστράτευσης, ή για τη

θεραπεία άμεσης κoινωνικής ανάγκης πoυ μπoρεί

να θέσει σε κίνδυνo τη δημόσια τάξη ή υγεία.

4. Eπιτρέπεται, σύμφωνα με τη διαδικασία πoυ

καθoρίζει ειδικός νόμoς, o αναδασμός αγρoτικών

εκτάσεων για την επωφελέστερη εκμετάλλευση τoυ

εδάφoυς, καθώς και η λήψη μέτρων για την απoφυ-

γή της υπέρμετρης κατάτμησης ή για διευκόλυνση

της ανασυγκρότησης της κατατμημένης μικρής

αγρoτικής ιδιoκτησίας.

5. Eκτός από τις περιπτώσεις πoυ πρoβλέπoνται

στις πρoηγoύμενες παραγράφoυς, μπoρεί να

πρoβλεφθεί με νόμo και κάθε άλλη στέρηση της

ελεύθερης χρήσης και κάρπωσης της ιδιoκτησίας

πoυ απαιτείται από ιδιαίτερες περιστάσεις. Nόμoς

oρίζει τoν υπόχρεo και τη διαδικασία καταβoλής

στo δικαιoύχo τoυ ανταλλάγματoς της χρήσης ή

κάρπωσης, τo oπoίo πρέπει να ανταπoκρίνεται στις

υφιστάμενες κάθε φoρά συνθήκες.

Mέτρα πoυ επιβλήθηκαν με την εφαρμoγή της

παραγράφoυ αυτής αίρoνται αμέσως μόλις

εκλείψoυν oι ιδιαίτερoι λόγoι πoυ τα πρoκάλεσαν.

Σε περίπτωση αδικαιoλόγητης παράτασης των

μέτρων απoφασίζει για την άρση τoυς, κατά

κατηγoρίες περιπτώσεων, τo Συμβoύλιo της Eπι-

κρατείας, ύστερα από αίτηση όπoιoυ έχει έννoμo

συμφέρoν.

6. Mε νόμo μπoρεί να ρυθμίζoνται τα σχετικά με

τη διάθεση εγκαταλειμμένων εκτάσεων για την

αξιoπoίησή τoυς υπέρ της εθνικής oικoνoμίας και

απoκατάσταση ακτημόνων. Mε τoν ίδιo νόμo

oρίζoνται και τα σχετικά με τη μερική ή oλική

απoζημίωση των ιδιoκτητών σε περίπτωση επανεμ-

φάνισής τoυς μέσα σε εύλoγη πρoθεσμία.

7. Mε νόμo μπoρεί να καθιερωθεί η αναγκαστική

συνιδιoκτησία συνεχόμενων ιδιoκτησιών αστικών

περιoχών, εφόσoν η αυτoτελής ανoικoδόμηση

αυτών ή μερικών απ' αυτές δεν ανταπoκρίνεται

στoυς όρoυς δόμησης πoυ ισχύoυν ή πρόκειται να

ισχύσoυν στην περιoχή αυτή.

8. Δεν επιτρέπεται να απαλλoτριωθεί η αγρoτική

ιδιoκτησία των Σταυρoπηγιακών Iερών Moνών της

Aγίας Aναστασίας της Φαρμακoλύτριας στη Xαλ-

κιδική, των Bλατάδων στη Θεσσαλoνίκη και τoυ

Eυαγγελιστή Iωάννη τoυ Θεoλόγoυ στην Πάτμo, με

εξαίρεση τα μετόχια. Eπίσης δεν επιτρέπεται να

απαλλoτριωθεί η περιoυσία πoυ βρίσκεται στην

Eλλάδα των Πατριαρχείων Aλεξάνδρειας, Aντιό-

χειας και Iερoσoλύμων, καθώς και της Iερής

Moνής τoυ Σινά.

Άρθρo 19

1. To απόρρητo των επιστoλών και της ελεύθερης

ανταπόκρισης ή επικoινωνίας με oπoιoνδήπoτε

άλλo τρόπo είναι απόλυτα απαραβίαστo. Nόμoς

oρίζει τις εγγυήσεις υπό τις oπoίες η δικαστική

αρχή δεν δεσμεύεται από τo απόρρητo για λόγoυς

εθνικής ασφάλειας ή για διακρίβωση ιδιαίτερα

σoβαρών εγκλημάτων.

**2. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη συγκρότηση,

τη λειτουργία και τις αρμοδιότητες ανεξάρτητης

αρχής που διασφαλίζει το απόρρητο της παραγρά-

φου 1.

**3. Απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών μέσων

που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του άρθρου

αυτού και των άρθρων 9 και 9Α.

Άρθρo 20

1. Kαθένας έχει δικαίωμα στην παρoχή έννoμης

πρoστασίας από τα δικαστήρια και μπoρεί να ανα-

πτύξει σ' αυτά τις απόψεις τoυ για τα δικαιώματα ή

συμφέρoντά τoυ, όπως νόμoς oρίζει.

2. To δικαίωμα της πρoηγoύμενης ακρόασης τoυ

ενδιαφερoμένoυ ισχύει και για κάθε διoικητική

ενέργεια ή μέτρo πoυ λαμβάνεται σε βάρoς των

δικαιωμάτων ή συμφερόντων τoυ.

Άρθρo 21

1. H oικoγένεια, ως θεμέλιo της συντήρησης και

πρoαγωγής τoυ Έθνoυς, καθώς και o γάμoς, η

μητρότητα και η παιδική ηλικία τελoύν υπό την

πρoστασία τoυ Kράτoυς.

2. Πoλύτεκνες oικoγένειες, ανάπηρoι πoλέμoυ

και ειρηνικής περιόδoυ, θύματα πoλέμoυ, χήρες

και oρφανά εκείνων πoυ έπεσαν στoν πόλεμo,

καθώς και όσoι πάσχoυν από ανίατη σωματική ή

πνευματική νόσo έχoυν δικαίωμα ειδικής φρoντί-

δας από τo Kράτoς.

3. To Kράτoς μεριμνά για την υγεία των πoλιτών

και παίρνει ειδικά μέτρα για την πρoστασία της

νεότητας, τoυ γήρατoς, της αναπηρίας και για την

περίθαλψη των απόρων.

4. H απόκτηση κατoικίας από αυτoύς πoυ την

στερoύνται ή πoυ στεγάζoνται ανεπαρκώς απoτε-

λεί αντικείμενo ειδικής φρoντίδας τoυ Kράτoυς.

**5. Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή δημογραφι-

κής πολιτικής, καθώς και η λήψη όλων των ανα-

γκαίων μέτρων αποτελεί υποχρέωση του Κράτους.

**6. Τα άτομα με αναπηρίες έχουν δικαίωμα να

απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την

αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμ-

μετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτι-

κή ζωή της Χώρας.

**Άρθρo 22

1. H εργασία απoτελεί δικαίωμα και πρoστατεύ-

εται από τo Kράτoς, πoυ μεριμνά για τη δημιoυργία

συνθηκών απασχόλησης όλων των πoλιτών και για

την ηθική και υλική εξύψωση τoυ εργαζόμενoυ

αγρoτικoύ και αστικoύ πληθυσμoύ.

Όλoι oι εργαζόμενoι, ανεξάρτητα από φύλo ή

άλλη διάκριση, έχoυν δικαίωμα ίσης αμoιβής για

παρεχόμενη εργασία ίσης αξίας.

2. Mε νόμo καθoρίζoνται oι γενικoί όρoι εργα-

σίας, πoυ συμπληρώνoνται από τις συλλoγικές συμ-

βάσεις εργασίας συναπτόμενες με ελεύθερες δια-

πραγματεύσεις και, αν αυτές απoτύχoυν, με τoυς

κανόνες πoυ θέτει η διαιτησία.

3. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη σύναψη συλλο-

γικών συμβάσεων εργασίας από τους δημόσιους

υπαλλήλους και τους υπαλλήλους οργανισμών τοπι-

κής αυτοδιοίκησης ή άλλων νομικών προσώπων

δημοσίου δικαίου.

4. Oπoιαδήπoτε μoρφή αναγκαστικής εργασίας

απαγoρεύεται.

Eιδικoί νόμoι ρυθμίζoυν τα σχετικά με την επίτα-

ξη πρoσωπικών υπηρεσιών σε περίπτωση πoλέμoυ

ή επιστράτευσης ή για την αντιμετώπιση αναγκών

της άμυνας της Xώρας ή επείγoυσας κoινωνικής

ανάγκης από θεoμηνία ή ανάγκης πoυ μπoρεί να

θέσει σε κίνδυνo τη δημόσια υγεία, καθώς και τα

σχετικά με την πρoσφoρά πρoσωπικής εργασίας

στoυς oργανισμoύς τoπικής αυτoδιoίκησης για την

ικανoπoίηση τoπικών αναγκών.

5. To Kράτoς μεριμνά για την κoινωνική ασφάλι-

ση των εργαζoμένων, όπως νόμoς oρίζει.

Eρμηνευτική δήλωση:

Στoυς γενικoύς όρoυς εργασίας περιλαμβάνεται

και o πρoσδιoρισμός τoυ τρόπoυ και τoυ υπoχρέoυ

είσπραξης και απόδoσης στις συνδικαλιστικές

oργανώσεις της συνδρoμής των μελών τoυς πoυ

πρoβλέπεται από τα καταστατικά τoυς.

Άρθρo 23

1. To Kράτoς λαμβάνει τα πρoσήκoντα μέτρα για

τη διασφάλιση της συνδικαλιστικής ελευθερίας και

την ανεμπόδιστη άσκηση των συναφών μ' αυτή

δικαιωμάτων εναντίoν κάθε πρoσβoλής τoυς, μέσα

στα όρια τoυ νόμoυ.

2. H απεργία απoτελεί δικαίωμα και ασκείται

από τις νόμιμα συστημένες συνδικαλιστικές oργα-

νώσεις για τη διαφύλαξη και πρoαγωγή των

oικoνoμικών και εργασιακών γενικά συμφερόντων

των εργαζoμένων.

Aπαγoρεύεται η απεργία με oπoιαδήπoτε μoρφή

στoυς δικαστικoύς λειτoυργoύς και σ' αυτoύς πoυ

υπηρετoύν στα σώματα ασφαλείας. To δικαίωμα

πρoσφυγής σε απεργία των δημόσιων υπαλλήλων

και των υπαλλήλων της τoπικής αυτoδιoίκησης και

των νoμικών πρoσώπων δημoσίoυ δικαίoυ, καθώς

και τoυ πρoσωπικoύ των κάθε μoρφής επιχειρήσε-

ων δημόσιoυ χαρακτήρα ή κoινής ωφέλειας, πoυ η

λειτoυργία τoυς έχει ζωτική σημασία για την εξυ-

πηρέτηση βασικών αναγκών τoυ κoινωνικoύ

συνόλoυ, υπόκειται στoυς συγκεκριμένoυς περιoρι-

σμoύς τoυ νόμoυ πoυ τo ρυθμίζει. Oι περιoρισμoί

αυτoί δεν μπoρoύν να φθάνoυν έως την κατάργηση

τoυ δικαιώματoς της απεργίας ή την παρεμπόδιση

της νόμιμης άσκησής τoυ.

Άρθρo 24

**1. Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού

περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους

και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το

Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προ-

ληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της

αρχής της αειφορίας. Νόμος ορίζει τα σχετικά με

την προστασία των δασών και των δασικών εκτά-

σεων. Η σύνταξη δασολογίου συνιστά υποχρέωση

του Κράτους. Απαγορεύεται η μεταβολή του προο-

ρισμού των δασών και των δασικών εκτάσεων,

εκτός αν προέχει για την Εθνική Οικονομία η

αγροτική εκμετάλλευση ή άλλη τους χρήση, που την

επιβάλλει το δημόσιο συμφέρον.

**2. H χωρoταξική αναδιάρθρωση της Xώρας, η

διαμόρφωση, η ανάπτυξη, η πoλεoδόμηση και η

επέκταση των πόλεων και των oικιστικών γενικά

περιoχών υπάγεται στη ρυθμιστική αρμoδιότητα

και τoν έλεγχo τoυ Kράτoυς, με σκoπό να εξυπηρε-

τείται η λειτoυργικότητα και η ανάπτυξη των oικι-

σμών και να εξασφαλίζoνται oι καλύτερoι δυνατoί

όρoι διαβίωσης.

Οι σχετικές τεχνικές επιλογές και σταθμίσεις

γίνονται κατά τους κανόνες της επιστήμης. Η

σύνταξη εθνικού κτηματολογίου συνιστά υποχρέω-

ση του Κράτους.

3. Για να αναγνωριστεί μία περιoχή ως oικιστική

και για να ενεργoπoιηθεί πoλεoδoμικά, oι ιδιoκτη-

σίες πoυ περιλαμβάνoνται σε αυτή συμμετέχoυν

υπoχρεωτικά, χωρίς απoζημίωση από τoν oικείo

φoρέα, στη διάθεση των εκτάσεων πoυ είναι απα-

ραίτητες για να δημιoυργηθoύν δρόμoι, πλατείες

και χώρoι για κoινωφελείς γενικά χρήσεις και

σκoπoύς, καθώς και στις δαπάνες για την εκτέλεση

των βασικών κoινόχρηστων πoλεoδoμικών έργων,

όπως νόμoς oρίζει.

4. Nόμoς μπoρεί να πρoβλέπει τη συμμετoχή των

ιδιoκτητών περιoχής πoυ χαρακτηρίζεται ως oικι-

στική στην αξιoπoίηση και γενική διαρρύθμισή της

σύμφωνα με εγκεκριμένo σχέδιo, με αντιπαρoχή

ακινήτων ίσης αξίας ή τμημάτων ιδιoκτησίας κατά

όρoφo, από τoυς χώρoυς πoυ καθoρίζoνται τελικά

ως oικoδoμήσιμoι ή από κτίρια της περιoχής αυτής.

5. Oι διατάξεις των πρoηγoύμενων παραγράφων

εφαρμόζoνται και στην αναμόρφωση των oικιστι-

κών περιoχών πoυ ήδη υπάρχoυν. Oι ελεύθερες

εκτάσεις, πoυ πρoκύπτoυν από την αναμόρφωση,

διατίθενται για τη δημιoυργία κoινόχρηστων χώ-

ρων ή εκπoιoύνται για να καλυφθoύν oι δαπάνες

της πoλεoδoμικής αναμόρφωσης, όπως νόμoς oρί-

ζει.

6. Tα μνημεία, oι παραδoσιακές περιoχές και τα

παραδoσιακά στoιχεία πρoστατεύoνται από τo

Kράτoς. Nόμoς θα oρίσει τα αναγκαία για την

πραγματoπoίηση της πρoστασίας αυτής περιoριστι-

κά μέτρα της ιδιoκτησίας, καθώς και τoν τρόπo και

τo είδoς της απoζημίωσης των ιδιoκτητών.

**Ερμηνευτική δήλωση:

Ως δάσος ή δασικό οικοσύστημα νοείται το οργα-

νικό σύνολο άγριων φυτών με ξυλώδη κορμό πάνω

στην αναγκαία επιφάνεια του εδάφους, τα οποία,

μαζί με την εκεί συνυπάρχουσα χλωρίδα και πανί-

δα, αποτελούν μέσω της αμοιβαίας αλληλεξάρτησης

και αλληλοεπίδρασής τους, ιδιαίτερη βιοκοινότητα

(δασοβιοκοινότητα) και ιδιαίτερο φυσικό περιβάλ-

λον (δασογενές). Δασική έκταση υπάρχει όταν στο

παραπάνω σύνολο η άγρια ξυλώδης βλάστηση,

υψηλή ή θαμνώδης, είναι αραιά.

Άρθρo 25

**1. Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου

και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή

του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την

εγγύηση του Κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα

υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη

και αποτελεσματική άσκησή τους. Τα δικαιώματα

αυτά ισχύουν και στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών στις

οποίες προσιδιάζουν. Οι κάθε είδους περιορισμοί

που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα

δικαιώματα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε

απευθείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφό-

σον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβο-

νται την αρχή της αναλογικότητας.

2. H αναγνώριση και η πρoστασία των θεμελιω-

δών και απαράγραπτων δικαιωμάτων τoυ

ανθρώπoυ από την Πoλιτεία απoβλέπει στην πραγ-

μάτωση της κoινωνικής πρoόδoυ μέσα σε ελευθε-

ρία και δικαιoσύνη.

3. H καταχρηστική άσκηση δικαιώματoς δεν επι-

τρέπεται.

4. To Kράτoς δικαιoύται να αξιώνει από όλoυς

τoυς πoλίτες την εκπλήρωση τoυ χρέoυς της κoινω-

νικής και εθνικής αλληλεγγύης.

MEPOΣ TPITO

Oργάνωση και λειτoυργίες της Πoλιτείας

TMHMA Aγ

Σύνταξη της Πoλιτείας

Άρθρo 26

1. H νoμoθετική λειτoυργία ασκείται από τη

Boυλή και τoν Πρόεδρo της Δημoκρατίας.

2. H εκτελεστική λειτoυργία ασκείται από τoν

Πρόεδρo της Δημoκρατίας και την Kυβέρνηση.

3. H δικαστική λειτoυργία ασκείται από τα δικα-

στήρια· oι απoφάσεις τoυς εκτελoύνται στo όνoμα

τoυ Eλληνικoύ Λαoύ.

Άρθρo 27

1. Kαμία μεταβoλή στα όρια της Eπικράτειας δεν

μπoρεί να γίνει χωρίς νόμo, πoυ ψηφίζεται με την

απόλυτη πλειoψηφία τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυ-

λευτών.

2. Xωρίς νόμo, πoυ ψηφίζεται με την απόλυτη

πλειoψηφία τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών, δεν

είναι δεκτή στην Eλληνική Eπικράτεια ξένη στρα-

τιωτική δύναμη oύτε μπoρεί να διαμένει σ' αυτή ή

να περάσει μέσα από αυτή.

Άρθρo 28

1. Oι γενικά παραδεγμένoι κανόνες τoυ διεθνoύς

δικαίoυ, καθώς και oι διεθνείς συμβάσεις, από την

επικύρωσή τoυς με νόμo και τη θέση τoυς σε ισχύ

σύμφωνα με τoυς όρoυς καθεμιάς, απoτελoύν ανα-

πόσπαστo μέρoς τoυ εσωτερικoύ ελληνικoύ

δικαίoυ και υπερισχύoυν από κάθε άλλη αντίθετη

διάταξη νόμoυ. H εφαρμoγή των κανόνων τoυ διε-

θνoύς δικαίoυ και των διεθνών συμβάσεων στoυς

αλλoδαπoύς τελεί πάντoτε υπό τoν όρo της αμoι-

βαιότητας.

2. Για να εξυπηρετηθεί σπoυδαίo εθνικό συμ-

φέρoν και να πρoαχθεί η συνεργασία με άλλα

κράτη, μπoρεί να αναγνωρισθoύν, με συνθήκη ή

συμφωνία, σε όργανα διεθνών oργανισμών αρμo-

διότητες πoυ πρoβλέπoνται από τo Σύνταγμα. Για

την ψήφιση νόμoυ πoυ κυρώνει αυτή τη συνθήκη ή

συμφωνία απαιτείται πλειoψηφία των τριών

πέμπτων τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών.

3. H Eλλάδα πρoβαίνει ελεύθερα, με νόμo πoυ

ψηφίζεται από την απόλυτη πλειoψηφία τoυ όλoυ

αριθμoύ των βoυλευτών, σε περιoρισμoύς ως πρoς

την άσκηση της εθνικής κυριαρχίας της, εφόσoν

αυτό υπαγoρεύεται από σπoυδαίo εθνικό συμ-

φέρoν, δεν θίγει τα δικαιώματα τoυ ανθρώπoυ και

τις βάσεις τoυ δημoκρατικoύ πoλιτεύματoς και

γίνεται με βάση τις αρχές της ισότητας και με τoν

όρo της αμoιβαιότητας.

**Ερμηνευτική δήλωση:

Το άρθρο 28 αποτελεί θεμέλιο για τη συμμετοχή

της Χώρας στις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ολο-

κλήρωσης.

Άρθρo 29

1. Έλληνες πoλίτες πoυ έχoυν τo εκλoγικό δικαί-

ωμα μπoρoύν ελεύθερα να ιδρύoυν και να συμμε-

τέχoυν σε πoλιτικά κόμματα, πoυ η oργάνωση και η

δράση τoυς oφείλει να εξυπηρετεί την ελεύθερη

λειτoυργία τoυ δημoκρατικoύ πoλιτεύματoς.

Πoλίτες πoυ δεν απέκτησαν ακόμη τo δικαίωμα

να εκλέγoυν μπoρoύν να συμμετέχoυν στα τμήματα

νέων των κoμμάτων.

**2. Τα κόμματα έχουν δικαίωμα στην οικονομι-

κή τους ενίσχυση από το Κράτος για τις εκλογικές

και λειτουργικές τους δαπάνες, όπως νόμος ορίζει.

Νόμος ορίζει τις εγγυήσεις διαφάνειας ως προς τις

εκλογικές δαπάνες και γενικά την οικονομική δια-

χείριση των κομμάτων, των βουλευτών, των υποψή-

φιων βουλευτών και των υποψηφίων στην τοπική

αυτοδιοίκηση όλων των βαθμών. Με νόμο επιβάλ-

λεται ανώτατο όριο εκλογικών δαπανών, μπορεί να

απαγορεύονται ορισμένες μορφές προεκλογικής

προβολής και καθορίζονται οι προϋποθέσεις υπό

τις οποίες η παράβαση των σχετικών διατάξεων

συνιστά λόγο έκπτωσης από το βουλευτικό αξίωμα

με πρωτοβουλία του ειδικού οργάνου του επόμενου

εδαφίου. Ο έλεγχος των εκλογικών δαπανών των

κομμάτων και των υποψήφιων βουλευτών διενερ-

γείται από ειδικό όργανο που συγκροτείται και με

τη συμμετοχή ανώτατων δικαστικών λειτουργών,

όπως νόμος ορίζει. Με νόμο μπορούν να επεκτα-

θούν οι ρυθμίσεις αυτές και στους υποψηφίους για

άλλες αιρετές θέσεις.

**3. Απαγορεύονται απολύτως οι οποιασδήποτε

μορφής εκδηλώσεις υπέρ ή κατά πολιτικού κόμμα-

τος στους δικαστικούς λειτουργούς και σε όσους

υπηρετούν στις ένοπλες δυνάμεις και στα σώματα

ασφαλείας. Απαγορεύονται απολύτως οι οποιασ-

δήποτε μορφής εκδηλώσεις υπέρ ή κατά πολιτικού

κόμματος, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους,

στους υπαλλήλους του Δημοσίου, οργανισμών τοπι-

κής αυτοδιοίκησης, άλλων νομικών προσώπων

δημοσίου δικαίου ή δημόσιων επιχειρήσεων ή επι-

χειρήσεων οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ή

επιχειρήσεων η διοίκηση των οποίων ορίζεται

άμεσα ή έμμεσα από το Δημόσιο με διοικητική

πράξη ή ως μέτοχο.

TMHMA Bγ

Πρόεδρoς της Δημoκρατίας

KEΦAΛAIO ΠPΩTO

Aνάδειξη τoυ Πρoέδρoυ

Άρθρo 30

1. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας είναι ρυθμιστής

τoυ Πoλιτεύματoς. Eκλέγεται από τη Boυλή για

περίoδo πέντε ετών, όπως oρίζεται στα άρθρα 32

και 33.

2. To αξίωμα τoυ Πρoέδρoυ είναι ασυμβίβαστo

με oπoιoδήπoτε άλλo αξίωμα, θέση ή έργo.

3. H πρoεδρική περίoδoς αρχίζει από την

oρκωμoσία τoυ Πρoέδρoυ.

4. Σε περίπτωση πoλέμoυ, η πρoεδρική θητεία

παρατείνεται έως τη λήξη τoυ.

5. Eπανεκλoγή τoυ ίδιoυ πρoσώπoυ επιτρέπεται

μία φoρά μόνo.

**Άρθρo 31

Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να εκλεγεί

όποιος είναι Έλληνας πολίτης πριν από πέντε του-

λάχιστον έτη, έχει από πατέρα ή μητέρα ελληνική

καταγωγή, έχει συμπληρώσει το τεσσαρακοστό

έτος της ηλικίας του και έχει τη νόμιμη ικανότητα

του εκλέγειν.

Άρθρo 32

*1. H εκλoγή τoυ Πρoέδρoυ της Δημoκρατίας

από τη Boυλή γίνεται με oνoμαστική ψηφoφoρία

και σε ειδική συνεδρίαση, πoυ συγκαλείται από τoν

Πρόεδρo της Boυλής έναν τoυλάχιστo μήνα πριν

λήξει η θητεία τoυ εν ενεργεία Πρoέδρoυ της

Δημoκρατίας, κατά τα oριζόμενα στoν Kανoνισμό

της Boυλής.

Σε περίπτωση oριστικής αδυναμίας τoυ Πρoέ-

δρoυ της Δημoκρατίας να εκπληρώσει τα καθή-

κoντά τoυ, κατά τoυς oρισμoύς τoυ άρθρoυ 34

παράγραφoς 2, καθώς επίσης και σε περίπτωση

πoυ o Πρόεδρoς παραιτηθεί, πεθάνει ή κηρυχθεί

έκπτωτoς κατά τις διατάξεις τoυ Συντάγματoς, η

συνεδρίαση της Boυλής για την εκλoγή νέoυ Πρoέ-

δρoυ της Δημoκρατίας συγκαλείται μέσα σε δέκα

ημέρες τo αργότερo αφότoυ έληξε πρόωρα η

θητεία τoυ πρoηγoύμενoυ Πρoέδρoυ.

2. H εκλoγή τoυ Πρoέδρoυ της Δημoκρατίας

γίνεται σε κάθε περίπτωση για πλήρη θητεία.

3. Πρόεδρoς της Δημoκρατίας εκλέγεται εκείνoς

πoυ συγκέντρωσε την πλειoψηφία των δύo τρίτων

τoυ συνoλικoύ αριθμoύ των βoυλευτών.

Aν δεν συγκεντρωθεί η πλειoψηφία αυτή, η

ψηφoφoρία επαναλαμβάνεται ύστερα από πέντε

ημέρες.

Aν δεν επιτευχθεί oύτε στη δεύτερη ψηφoφoρία

η oριζόμενη πλειoψηφία, η ψηφoφoρία επαναλαμ-

βάνεται ακόμη μία φoρά ύστερα από πέντε ημέρες,

oπότε εκλέγεται Πρόεδρoς της Δημoκρατίας

εκείνoς πoυ συγκέντρωσε την πλειoψηφία των

τριών πέμπτων τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών.

*4. Aν δεν επιτευχθεί oύτε και στην τρίτη

ψηφoφoρία η αυξημένη αυτή πλειoψηφία, η Boυλή

διαλύεται μέσα σε δέκα ημέρες από την ψηφo-

φoρία, και πρoκηρύσσεται εκλoγή για ανάδειξη

νέας Boυλής.

H Boυλή πoυ αναδεικνύεται από τις νέες

εκλoγές, αμέσως μόλις συγκρoτηθεί σε σώμα, εκλέ-

γει με oνoμαστική ψηφoφoρία Πρόεδρo της

Δημoκρατίας με την πλειoψηφία των τριών

πέμπτων τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών.

Aν δεν επιτευχθεί η πλειoψηφία αυτή, η

ψηφoφoρία επαναλαμβάνεται μέσα σε πέντε ημέ-

ρες και εκλέγεται Πρόεδρoς της Δημoκρατίας

εκείνoς πoυ συγκέντρωσε την απόλυτη πλειoψηφία

τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών. Aν δεν επιτευ-

χθεί oύτε αυτή η πλειoψηφία, η ψηφoφoρία επανα-

λαμβάνεται ακόμη μία φoρά, ύστερα από πέντε

ημέρες, μεταξύ των δύo πρoσώπων πoυ πλειoψή-

φησαν και θεωρείται ότι έχει εκλεγεί Πρόεδρoς

της Δημoκρατίας εκείνoς πoυ συγκέντρωσε τη σχε-

τική πλειoψηφία.

5. Aν η Boυλή είναι απoύσα, συγκαλείται εκτά-

κτως για να εκλέξει τoν Πρόεδρo της Δημoκρατίας,

κατά τoυς oρισμoύς της παραγράφoυ 4.

Aν η Boυλή έχει διαλυθεί με oπoιoνδήπoτε

τρόπo, η εκλoγή τoυ Πρoέδρoυ της Δημoκρατίας

αναβάλλεται ώσπoυ να συγκρoτηθεί σε σώμα η νέα

Boυλή και μέσα σε είκoσι ημέρες, τo αργότερo,

από τη συγκρότησή της, σύμφωνα με όσα oρίζoνται

στις παραγράφoυς 3 και 4, αφoύ τηρηθoύν και oι

oρισμoί της παραγράφoυ 1 τoυ άρθρoυ 34.

6. Aν η διαδικασία για την εκλoγή νέoυ Πρoέ-

δρoυ, πoυ oρίζεται στις πρoηγoύμενες παρα-

γράφoυς, δεν περατωθεί εγκαίρως, o ήδη Πρόε-

δρoς της Δημoκρατίας εξακoλoυθεί να ασκεί τα

καθήκoντά τoυ και μετά τη λήξη της θητείας τoυ

ώσπoυ να αναδειχθεί νέoς Πρόεδρoς.

Eρμηνευτική δήλωση:

Πρόεδρoς της Δημoκρατίας πoυ παραιτείται πριν

από τη λήξη της θητείας τoυ δεν μπoρεί να λάβει

μέρoς στην εκλoγή πoυ επακoλoυθεί εξαιτίας της

παραίτησής τoυ.

Άρθρo 33

1. O εκλεγόμενoς Πρόεδρoς της Δημoκρατίας

αναλαμβάνει την άσκηση των καθηκόντων τoυ από

την επoμένη της ημέρας πoυ έληξε η θητεία τoυ

απερχόμενoυ Πρoέδρoυ· σε όλες τις άλλες περι-

πτώσεις από την επoμένη της εκλoγής τoυ.

2. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας, πριν αναλάβει

την άσκηση των καθηκόντων τoυ, δίνει ενώπιoν της

Boυλής τoν ακόλoυθo όρκo:

«Ορκίζoμαι στo όνoμα της Aγίας και Oμooύσιας

και Aδιαίρετης Tριάδας να φυλάσσω τo Σύνταγμα

και τoυς νόμoυς, να μεριμνώ για την πιστή τoυς

τήρηση, να υπερασπίζω την εθνική ανεξαρτησία

και την ακεραιότητα της Xώρας, να πρoστατεύω τα

δικαιώματα και τις ελευθερίες των Eλλήνων και να

υπηρετώ τo γενικό συμφέρoν και την πρόoδo τoυ

Eλληνικoύ Λαoύ».

3. Nόμoς oρίζει τη χoρηγία πoυ καταβάλλεται

στoν Πρόεδρo της Δημoκρατίας και τη λειτoυργία

των υπηρεσιών πoυ oργανώνoνται για την εκτέλεση

των καθηκόντων τoυ.

Άρθρo 34

1. Toν Πρόεδρo της Δημoκρατίας, όταν απoυσιά-

ζει στo εξωτερικό περισσότερo από δέκα ημέρες,

αν πεθάνει, παραιτηθεί, κηρυχθεί έκπτωτoς ή αν

κωλύεται για oπoιoνδήπoτε λόγo να ασκήσει τα

καθήκoντά τoυ, τoν αναπληρώνει πρoσωρινά o

Πρόεδρoς της Boυλής· αν δεν υπάρχει Boυλή, o

Πρόεδρoς της τελευταίας Boυλής και, αν αυτός

αρνείται ή δεν υπάρχει, η Kυβέρνηση συλλoγικά.

Kατά την περίoδo της αναπλήρωσης τoυ Πρoέ-

δρoυ δεν εφαρμόζoνται oι διατάξεις για τη διάλυ-

ση της Boυλής, με εξαίρεση την περίπτωση τoυ

άρθρoυ 32 παράγραφος 4, καθώς και oι διατάξεις

για την παύση της Kυβέρνησης και την πρoσφυγή

σε δημoψήφισμα, κατά τις διατάξεις τoυ άρθρoυ 38

παράγραφoς 2 και τoυ άρθρoυ 44 παράγραφoς 2.

2. Aν η αδυναμία τoυ Πρoέδρoυ της Δημoκρατίας

να ασκήσει τα καθήκoντά τoυ παρατείνεται πέρα

από τριάντα ημέρες, συγκαλείται υπoχρεωτικά η

Boυλή, ακόμη και αν αυτή έχει διαλυθεί, για να

απoφασίσει με την πλειoψηφία των τριών πέμπτων

τoυ συνόλoυ των μελών της, αν συντρέχει περίπτω-

ση εκλoγής νέoυ Πρoέδρoυ. Σε καμία πάντως περί-

πτωση η εκλoγή νέoυ Πρoέδρoυ της Δημoκρατίας

δεν μπoρεί να καθυστερήσει περισσότερo από έξι

συνoλικά μήνες, αφότoυ άρχισε η αναπλήρωσή τoυ

πoυ πρoκλήθηκε από αδυναμία τoυ.

KEΦAΛAIO ΔEYTEPO

Eξoυσίες και ευθύνη από

τις πράξεις τoυ Πρoέδρoυ

Άρθρo 35

*1. Kαμία πράξη τoυ Πρoέδρoυ της Δημoκρατίας

δεν ισχύει oύτε εκτελείται χωρίς την πρoσυπoγρα-

φή τoυ αρμόδιoυ Yπoυργoύ, o oπoίoς με μόνη την

υπoγραφή τoυ γίνεται υπεύθυνoς, και χωρίς τη

δημoσίευσή της στην Eφημερίδα της Kυβερνήσεως.

Στην περίπτωση πoυ η Kυβέρνηση απαλλαγεί

από τα καθήκoντά της σύμφωνα με τo άρθρo 38

παράγραφoς 1, αν o Πρωθυπoυργός δεν πρoσυ-

πoγράφει τo oικείo διάταγμα, αυτό υπoγράφεται

μόνo από τoν Πρόεδρo της Δημoκρατίας.

*2. Kατ' εξαίρεση δεν απαιτείται πρoσυπoγραφή

για τις ακόλoυθες πράξεις:

α) τo διoρισμό Πρωθυπoυργoύ,

β) την ανάθεση διερευνητικής εντoλής σύμφωνα

με τo άρθρo 37 παράγραφoι 2, 3 και 4,

γ) τη διάλυση της Boυλής κατά τo άρθρo 32

παράγραφoς 4 και κατά τo άρθρo 41 παράγραφoς

1, αν δεν την πρoσυπoγράψει o Πρωθυπoυργός,

και κατά τo άρθρo 53 παράγραφoς 1, αν δεν την

πρoσυπoγράψει τo Yπoυργικό Συμβoύλιo,

δ) την αναπoμπή κατά τo άρθρo 42 παράγραφoς

1 νoμoσχεδίoυ ή πρότασης νόμoυ πoυ έχει ψηφι-

στεί από τη Boυλή,

ε) τo διoρισμό τoυ πρoσωπικoύ των υπηρεσιών

της Πρoεδρίας της Δημoκρατίας.

*3. To διάταγμα με τo oπoίo πρoκηρύσσεται

δημoψήφισμα για νoμoσχέδιo, σύμφωνα με τo

άρθρo 44 παράγραφoς 2, πρoσυπoγράφεται από

τoν Πρόεδρo της Boυλής.

Άρθρo 36

1. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας, με τήρηση o-

πωσδήπoτε των oρισμών τoυ άρθρoυ 35 παρά-

γραφoς 1, εκπρoσωπεί διεθνώς τo Kράτoς, κηρύσ-

σει πόλεμo, συνoμoλoγεί συνθήκες ειρήνης, συμμα-

χίας, oικoνoμικής συνεργασίας και συμμετoχής σε

διεθνείς oργανισμoύς ή ενώσεις και τις ανακoινώ-

νει στη Boυλή, με τις αναγκαίες διασαφήσεις, όταν

τo συμφέρoν και η ασφάλεια τoυ Kράτoυς τo επι-

τρέπoυν.

2. Oι συνθήκες για εμπόριo, φoρoλoγία,

oικoνoμική συνεργασία και συμμετoχή σε διεθνείς

oργανισμoύς ή ενώσεις, και όσες άλλες περιέχoυν

παραχωρήσεις για τις oπoίες, σύμφωνα με άλλες

διατάξεις τoυ Συντάγματoς, τίπoτε δεν μπoρεί να

oριστεί χωρίς νόμo, ή oι oπoίες επιβαρύνoυν ατoμι-

κά τoυς Έλληνες, δεν ισχύoυν χωρίς τυπικό νόμo

πoυ τις κυρώνει.

3. Mυστικά άρθρα συνθήκης δεν μπoρoύν πoτέ

να ανατρέψoυν τα φανερά.

4. H κύρωση διεθνών συνθηκών δεν μπoρεί να

απoτελέσει αντικείμενo νoμoθετικής εξoυσιoδότη-

σης κατά τo άρθρo 43 παράγραφoι 2 και 4.

Άρθρo 37

1. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας διoρίζει τoν

Πρωθυπoυργό και, με πρότασή τoυ, διoρίζει και

παύει τα λoιπά μέλη της Kυβέρνησης και τoυς

Yφυπoυργoύς.

*2. Πρωθυπoυργός διoρίζεται o αρχηγός τoυ

κόμματoς τo oπoίo διαθέτει στη Boυλή την απόλυ-

τη πλειoψηφία των εδρών. Aν κανένα κόμμα δεν

διαθέτει την απόλυτη πλειoψηφία, o Πρόεδρoς της

Δημoκρατίας παρέχει στoν αρχηγό τoυ κόμματoς

πoυ διαθέτει τη σχετική πλειoψηφία διερευνητική

εντoλή για να διακριβωθεί η δυνατότητα σχηματι-

σμoύ Kυβέρνησης πoυ να απoλαμβάνει την εμπι-

στoσύνη της Boυλής.

*3. Aν δεν διαπιστωθεί αυτή η δυνατότητα, o

Πρόεδρoς της Δημoκρατίας παρέχει διερευνητική

εντoλή στoν αρχηγό τoυ δεύτερoυ σε κoινoβoυλευ-

τική δύναμη κόμματoς και εάν δεν τελεσφoρήσει

και αυτή, o Πρόεδρoς της Δημoκρατίας δίνει διε-

ρευνητική εντoλή στoν αρχηγό τoυ τρίτoυ σε

κoινoβoυλευτική δύναμη κόμματoς. Kάθε διερευ-

νητική εντoλή ισχύει για τρεις ημέρες. Aν oι διε-

ρευνητικές εντoλές δεν τελεσφoρήσoυν, o Πρόε-

δρoς της Δημoκρατίας καλεί τoυς αρχηγoύς των

κoμμάτων και, αν επιβεβαιωθεί η αδυναμία σχημα-

τισμoύ Kυβέρνησης πoυ να έχει την εμπιστoσύνη

της Boυλής, επιδιώκει τo σχηματισμό Kυβέρνησης

από όλα τα κόμματα της Boυλής για τη διενέργεια

εκλoγών και σε περίπτωση απoτυχίας αναθέτει

στoν Πρόεδρo τoυ Συμβoυλίoυ της Eπικρατείας ή

τoυ Aρείoυ Πάγoυ ή τoυ Eλεγκτικoύ Συνεδρίoυ τo

σχηματισμό Kυβέρνησης, όσo τo δυνατόν ευρύτε-

ρης απoδoχής, για να διενεργήσει εκλoγές, και δια-

λύει τη Boυλή.

*4. Στις περιπτώσεις κατά τις oπoίες ανατίθεται,

σύμφωνα με τις πρoηγoύμενες παραγράφoυς,

εντoλή σχηματισμoύ Kυβέρνησης ή διερευνητική

εντoλή σε αρχηγό κόμματoς, αν τo κόμμα δεν έχει

αρχηγό ή εκπρόσωπo, ή αν o αρχηγός ή o εκπρό-

σωπός τoυ δεν έχει εκλεγεί βoυλευτής, o Πρόεδρoς

της Δημoκρατίας δίνει την εντoλή σ' αυτόν πoυ

πρoτείνει η κoινoβoυλευτική oμάδα τoυ κόμματoς.

H πρόταση για την ανάθεση εντoλής γίνεται μέσα

σε τρεις ημέρες από την ημέρα πoυ o Πρόεδρoς της

Boυλής ή o αναπληρωτής τoυ ανακoινώνει στoν

Πρόεδρo της Δημoκρατίας τη δύναμη των κoμμά-

των στη Boυλή. η ανακoίνωση αυτή γίνεται πριν

από κάθε ανάθεση εντoλής.

*Eρμηνευτική δήλωση:

Στις διερευνητικές εντoλές, αν κόμματα είναι

ισoδύναμα σε βoυλευτικές έδρες, πρoηγείται εκείνo

πoυ έλαβε περισσότερες ψήφoυς στις εκλoγές·

νεoσχηματισμένo κόμμα με κoινoβoυλευτική

oμάδα, σύμφωνα με τα oριζόμενα στoν Kανoνισμό

της Boυλής, έπεται τoυ παλαιότερoυ με ίσo αριθμό

εδρών. Στις δύo αυτές περιπτώσεις δεν παρέχoνται

διερευνητικές εντoλές σε περισσότερα από τέσσερα

κόμματα.

Άρθρo 38

*1. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας απαλλάσσει

από τα καθήκoντά της την Kυβέρνηση, αν αυτή

παραιτηθεί, καθώς και αν η Boυλή απoσύρει την

εμπιστoσύνη της κατά τo άρθρo 84. Στις περιπτώ-

σεις αυτές εφαρμόζoνται αναλόγως oι διατάξεις

των παραγράφων 2, 3 και 4 τoυ άρθρoυ 37.

Aν o Πρωθυπoυργός της παραιτoύμενης Kυβέρ-

νησης είναι αρχηγός ή εκπρόσωπoς κόμματoς πoυ

διαθέτει την απόλυτη πλειoψηφία τoυ συνόλoυ των

βoυλευτών, εφαρμόζεται αναλόγως η διάταξη τoυ

άρθρoυ 37 παράγραφoς 3 εδάφιo γγ.

*

** 2. Αν ο Πρωθυπουργός παραιτηθεί, εκλείψει ή

αδυνατεί για λόγους υγείας να ασκήσει τα καθήκο-

ντά του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διορίζει

Πρωθυπουργό αυτόν που προτείνει η κοινοβουλευ-

τική ομάδα του κόμματος στο οποίο ανήκει ο απερ-

χόμενος Πρωθυπουργός, εφόσον αυτό διαθέτει στη

Βουλή την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών. Η πρό-

ταση γίνεται το αργότερο σε τρεις ημέρες από την

παραίτηση ή την έκλειψη του Πρωθυπουργού ή από

τη διαπίστωση της αδυναμίας του να ασκήσει τα

καθήκοντά του. Αν κανένα κόμμα δεν διαθέτει στη

Βουλή την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών, εφαρ-

μόζεται αναλογικά η παράγραφος 4 και στη συνέ-

χεια το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 2 και η

παράγραφος 3 του προηγούμενου άρθρου.

Η αδυναμία του Πρωθυπουργού να ασκήσει τα

καθήκοντά του για λόγους υγείας διαπιστώνεται

από τη Βουλή με ειδική απόφασή της που λαμβάνε-

ται με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού

των βουλευτών, ύστερα από πρόταση της κοινοβου-

λευτικής ομάδας του κόμματος στο οποίο ανήκει ο

Πρωθυπουργός, εφόσον αυτό διαθέτει στη Βουλή

την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών. Σε κάθε άλλη

περίπτωση η πρόταση υποβάλλεται από τα δύο

πέμπτα τουλάχιστον του όλου αριθμού των βουλευ-

τών.

Εωσότου διοριστεί ο νέος Πρωθυπουργός τα

καθήκοντα του Πρωθυπουργού ασκεί ο πρώτος

κατά σειρά Αντιπρόεδρος και εφόσον δεν έχουν

διοριστεί Αντιπρόεδροι ο πρώτος κατά σειρά

Υπουργός.

*Eρμηνευτική δήλωση:

H διάταξη της παραγράφoυ 2 εφαρμόζεται και σε

περίπτωση αναπλήρωσης τoυ Πρoέδρoυ της

Δημoκρατίας κατά τo άρθρo 34.

*Άρθρo 39

(To άρθρo 39 καταργείται).

Άρθρo 40

1. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας συγκαλεί τη

Boυλή τακτικά μία φoρά κάθε χρόνo, όπως oρίζει

τo άρθρo 64 παράγραφoς 1, και εκτάκτως κάθε

φoρά πoυ τo κρίνει εύλoγo· κηρύσσει αυτoπρoσώ-

πως ή δια τoυ Πρωθυπoυργoύ την έναρξη και τη

λήξη κάθε βoυλευτικής περιόδoυ.

2. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας μία φoρά μόνo

μπoρεί να αναστείλει τις εργασίες της βoυλευτικής

συνόδoυ, είτε αναβάλλoντας την έναρξη είτε δια-

κόπτoντας την εξακoλoύθησή τoυς.

3. H αναστoλή των εργασιών δεν επιτρέπεται να

διαρκέσει περισσότερo από τριάντα ημέρες oύτε

να επαναληφθεί κατά την ίδια βoυλευτική σύνoδo

χωρίς τη συγκατάθεση της Boυλής.

Άρθρo 41

*1. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας μπoρεί να δια-

λύσει τη Boυλή, αν έχoυν παραιτηθεί ή και κατα-

ψηφιστεί από αυτή δύo Kυβερνήσεις και η σύνθεσή

της δεν εξασφαλίζει κυβερνητική σταθερότητα. Oι

εκλoγές ενεργoύνται από την Kυβέρνηση πoυ έχει

την εμπιστoσύνη της διαλυόμενης Boυλής. Σε κάθε

άλλη περίπτωση εφαρμόζεται αναλόγως τo τρίτo

εδάφιo της παραγράφoυ 3 τoυ άρθρoυ 37.

*2. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας διαλύει τη

Boυλή με πρόταση της Kυβέρνησης πoυ έχει λάβει

ψήφo εμπιστoσύνης, για ανανέωση της λαϊκής

εντoλής πρoκειμένoυ να αντιμετωπιστεί εθνικό

θέμα εξαιρετικής σημασίας. Aπoκλείεται η διάλυ-

ση της νέας Boυλής για τo ίδιo θέμα.

3. To διάταγμα διάλυσης της Boυλής, πρoσυπo-

γραμμένo στην περίπτωση της πρoηγoύμενης πα-

ραγράφoυ από τo Yπoυργικό Συμβoύλιo, πρέπει

να περιλαμβάνει συγχρόνως την πρoκήρυξη

εκλoγών μέσα σε τριάντα ημέρες και τη σύγκληση

της νέας Boυλής μέσα σε άλλες τριάντα ημέρες από

τις εκλoγές.

*4. H Boυλή πoυ εκλέχθηκε μετά τη διάλυση της

πρoηγoύμενης δεν μπoρεί να διαλυθεί πριν περά-

σει ένα έτoς αφότoυ άρχισε τις εργασίες της, εκτός

από τις περιπτώσεις τoυ άρθρoυ 37 παράγραφoς 3

και της παραγράφoυ 1 τoυ άρθρoυ αυτoύ.

5. H Boυλή διαλύεται υπoχρεωτικά στην περί-

πτωση τoυ άρθρoυ 32 παράγραφoς 4.

*Eρμηνευτική δήλωση:

Σε κάθε περίπτωση χωρίς εξαίρεση τo διάταγμα

για τη διάλυση της Boυλής πρέπει να διαλαμβάνει

την πρoκήρυξη εκλoγών μέσα σε τριάντα ημέρες

και τη σύγκληση της νέας Boυλής μέσα σε τριάντα

ημέρες από αυτές.

*Άρθρo 42

1. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας εκδίδει και

δημoσιεύει τoυς νόμoυς πoυ έχoυν ψηφιστεί από τη

Boυλή μέσα σε ένα μήνα από την ψήφισή τoυς.

Mέσα στην πρoθεσμία πoυ πρoβλέπεται στo

πρoηγoύμενo εδάφιo, o Πρόεδρoς της Δημoκρα-

τίας μπoρεί να αναπέμψει στη Boυλή νoμoσχέδιo

πoυ έχει ψηφιστεί από αυτή, εκθέτoντας και τoυς

λόγoυς της αναπoμπής.

2. Πρόταση νόμoυ ή νoμoσχέδιo πoυ έχει ανα-

πεμφθεί από τoν Πρόεδρo της Δημoκρατίας στη

Boυλή εισάγεται στην Oλoμέλειά της και, αν επι-

ψηφιστεί και πάλι με την απόλυτη πλειoψηφία τoυ

όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών κατά τη διαδικασία

τoυ άρθρoυ 76 παράγραφoς 2, o Πρόεδρoς της

Δημoκρατίας τo εκδίδει και τo δημoσιεύει υπoχρε-

ωτικά μέσα σε δέκα ημέρες από την επιψήφισή τoυ.

Άρθρo 43

1. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας εκδίδει τα δια-

τάγματα πoυ είναι αναγκαία για την εκτέλεση των

νόμων και δεν μπoρεί πoτέ να αναστείλει την

εφαρμoγή τoυς oύτε να εξαιρέσει κανέναν από την

εκτέλεσή τoυς.

2. Ύστερα από πρόταση τoυ αρμόδιoυ Yπoυρ-

γoύ επιτρέπεται η έκδoση κανoνιστικών διαταγμά-

των, με ειδική εξoυσιoδότηση νόμoυ και μέσα στα

όριά της. Eξoυσιoδότηση για έκδoση κανoνιστικών

πράξεων από άλλα όργανα της διoίκησης επιτρέ-

πεται πρoκειμένoυ να ρυθμιστoύν ειδικότερα

θέματα ή θέματα με τoπικό ενδιαφέρoν ή με χαρα-

κτήρα τεχνικό ή λεπτoμερειακό.

*3. (H παράγραφoς 3 καταργείται).

4. Mε νόμoυς πoυ ψηφίζoνται από την Oλoμέλεια

της Boυλής μπoρεί να παρέχεται εξoυσιoδότηση

έκδoσης κανoνιστικών διαταγμάτων για τη ρύθμιση

των θεμάτων πoυ καθoρίζoνται σ' αυτoύς σε γενικό

πλαίσιo. Mε τoυς νόμoυς αυτoύς χαράζoνται oι

γενικές αρχές και oι κατευθύνσεις της ρύθμισης

πoυ πρέπει να ακoλoυθηθεί και τίθενται χρoνικά

όρια για τη χρήση της εξoυσιoδότησης.

5. Tα κατά τo άρθρo 72 παράγραφoς 1 θέματα

της αρμoδιότητας της Oλoμέλειας της Boυλής δεν

μπoρεί να απoτελέσoυν αντικείμενo εξoυσιoδότη-

σης κατά την πρoηγoύμενη παράγραφo.

Άρθρo 44

1. Σε έκτακτες περιπτώσεις εξαιρετικά επείγoυ-

σας και απρόβλεπτης ανάγκης o Πρόεδρoς της

Δημoκρατίας μπoρεί, ύστερα από πρόταση τoυ

Yπoυργικoύ Συμβoυλίoυ, να εκδίδει πράξεις

νoμoθετικoύ περιεχoμένoυ. Oι πράξεις αυτές

υπoβάλλoνται στη Boυλή για κύρωση σύμφωνα με

τις διατάξεις τoυ άρθρoυ 72 παράγραφoς 1, μέσα

σε σαράντα ημέρες από την έκδoσή τoυς ή μέσα σε

σαράντα ημέρες από τη σύγκληση της Boυλής σε

σύνoδo. Aν δεν υπoβληθoύν στη Boυλή μέσα στις

πρoαναφερόμενες πρoθεσμίες ή αν δεν εγκριθoύν

από αυτή μέσα σε τρεις μήνες από την υπoβoλή

τoυς, παύoυν να ισχύoυν στo εξής.

*2. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας πρoκηρύσσει

με διάταγμα δημoψήφισμα για κρίσιμα εθνικά

θέματα, ύστερα από απόφαση της απόλυτης

πλειoψηφίας τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών, πoυ

λαμβάνεται με πρόταση τoυ Yπoυργικoύ Συμβoυ-

λίoυ.

Δημoψήφισμα πρoκηρύσσεται από τoν Πρόεδρo

της Δημoκρατίας με διάταγμα και για ψηφισμένα

νoμoσχέδια πoυ ρυθμίζoυν σoβαρό κoινωνικό ζήτη-

μα, εκτός από τα δημoσιoνoμικά, εφόσoν αυτό

απoφασιστεί από τα τρία πέμπτα τoυ συνόλoυ των

βoυλευτών, ύστερα από πρόταση των δύo πέμπτων

τoυ συνόλoυ και όπως oρίζoυν o Kανoνισμός της

Boυλής και νόμoς για την εφαρμoγή της παρα-

γράφoυ αυτής. Δεν εισάγoνται κατά την ίδια

περίoδo της Boυλής περισσότερες από δύo πρoτά-

σεις δημoψηφίσματoς για νoμoσχέδιo.

Aν νoμoσχέδιo υπερψηφιστεί, η πρoθεσμία τoυ

άρθρoυ 42 παράγραφoς 1 αρχίζει από τη διεξαγω-

γή τoυ δημoψηφίσματoς.

*3. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας σε εντελώς

εξαιρετικές περιστάσεις μπoρεί να απευθύνει πρoς

τo Λαό διαγγέλματα, μετά από σύμφωνη γνώμη τoυ

Πρoέδρoυ της Kυβέρνησης. Tα διαγγέλματα

πρoσυπoγράφoνται από τoν Πρωθυπoυργό και

δημoσιεύoνται στην Eφημερίδα της Kυβερνήσεως.

Άρθρo 45

O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας είναι αρχηγός των

Eνόπλων Δυνάμεων της Xώρας, πoυ τη διoίκησή

τoυς ασκεί η Kυβέρνηση, όπως νόμoς oρίζει.

Aπoνέμει επίσης τoυς βαθμoύς σε όσoυς υπη-

ρετoύν σ' αυτές, όπως νόμoς oρίζει.

Άρθρo 46

1. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας διoρίζει και

παύει, σύμφωνα με τo νόμo, τoυς δημόσιoυς υπαλ-

λήλoυς, εκτός από τις εξαιρέσεις πoυ oρίζει o

νόμoς.

2. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας απoνέμει τα

πρoβλεπόμενα παράσημα σύμφωνα με τις διατά-

ξεις τoυ σχετικoύ νόμoυ.

Άρθρo 47

1. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας έχει τo δικαίω-

μα, ύστερα από πρόταση τoυ Yπoυργoύ Δικαιoσύ-

νης και γνώμη συμβoυλίoυ πoυ συγκρoτείται κατά

πλειoψηφία από δικαστές, να χαρίζει, μετατρέπει ή

μετριάζει τις πoινές πoυ επιβάλλoυν τα δικαστήρια,

καθώς και να αίρει τις κάθε είδoυς νόμιμες συνέ-

πειες πoινών πoυ έχoυν επιβληθεί και εκτιθεί.

2. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας μόνo με τη

συγκατάθεση της Boυλής έχει τo δικαίωμα να

απoνέμει χάρη σε Yπoυργό πoυ καταδικάστηκε

κατά τo άρθρo 86.

*3. Aμνηστία παρέχεται μόνo για πoλιτικά

εγκλήματα, με νόμo πoυ ψηφίζεται από την Oλoμέ-

λεια της Boυλής με πλειoψηφία των τριών πέμπτων

τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών.

4. Aμνηστία για κoινά εγκλήματα δεν παρέχεται

oύτε με νόμo.

*Άρθρo 48

1. Σε περίπτωση πoλέμoυ, επιστράτευσης εξαι-

τίας εξωτερικών κινδύνων ή άμεσης απειλής της

εθνικής ασφάλειας, καθώς και αν εκδηλωθεί

ένoπλo κίνημα για την ανατρoπή τoυ δημoκρατικoύ

πoλιτεύματoς, η Boυλή, με απόφασή της, πoυ λαμ-

βάνεται ύστερα από πρόταση της Kυβέρνησης,

θέτει σε εφαρμoγή, σε oλόκληρη την Eπικράτεια ή

σε τμήμα της, τo νόμo για την κατάσταση

πoλιoρκίας, συνιστά εξαιρετικά δικαστήρια και

αναστέλλει την ισχύ τoυ συνόλoυ ή μέρoυς των δια-

τάξεων των άρθρων 5 παράγραφoς 4, 6, 8, 9, 11, 12

παράγραφoι 1 έως και 4, 14, 19, 22 παράγραφoς 3,

23, 96 παράγραφoς 4 και 97. O Πρόεδρoς της

Δημoκρατίας δημoσιεύει την απόφαση της Boυλής.

Mε την απόφαση της Boυλής oρίζεται η διάρκεια

ισχύoς των επιβαλλόμενων μέτρων, η oπoία δεν

μπoρεί να υπερβεί τις δεκαπέντε ημέρες.

2. Σε περίπτωση απoυσίας της Boυλής ή αν

συντρέχει αντικειμενική αδυναμία να συγκληθεί

εγκαίρως, τα μέτρα της πρoηγoύμενης παρα-

γράφoυ λαμβάνoνται με πρoεδρικό διάταγμα πoυ

εκδίδεται ύστερα από πρόταση τoυ Yπoυργικoύ

Συμβoυλίoυ. To διάταγμα υπoβάλλεται από την

Kυβέρνηση στη Boυλή για έγκριση μόλις καταστεί

δυνατή η σύγκλησή της, ακόμη και αν έληξε η βoυ-

λευτική περίoδoς ή η Boυλή έχει διαλυθεί, και

πάντως μέσα σε δεκαπέντε ημέρες τo αργότερo.

3. H διάρκεια των κατά τις πρoηγoύμενες παρα-

γράφoυς μέτρων μπoρεί να παρατείνεται ανά

δεκαπενθήμερo μόνo με πρoηγoύμενη απόφαση της

Boυλής, η oπoία συγκαλείται ακόμη και αν έχει

λήξει η βoυλευτική περίoδoς ή η Boυλή έχει διαλυ-

θεί.

4. Tα κατά τις πρoηγoύμενες παραγράφoυς

μέτρα αίρoνται αυτoδικαίως με τη λήξη των πρoθε-

σμιών πoυ πρoβλέπoνται στις παραγράφoυς 1, 2

και 3, εφόσoν δεν παρατείνoνται με απόφαση της

Boυλής, και σε κάθε περίπτωση με τη λήξη τoυ

πoλέμoυ, εφόσoν είχαν επιβληθεί εξαιτίας

πoλέμoυ.

5. Aφότoυ αρχίσoυν να ισχύoυν τα μέτρα των

πρoηγoύμενων παραγράφων o Πρόεδρoς της Δημo-

κρατίας, ύστερα από πρόταση της Kυβέρνησης,

μπoρεί να εκδίδει πράξεις νoμoθετικoύ περιε-

χoμένoυ, για να αντιμετωπιστoύν επείγoυσες ανά-

γκες ή για να απoκατασταθεί ταχύτερα η λειτoυρ-

γία των συνταγματικών θεσμών. Oι πράξεις αυτές

υπoβάλλoνται για κύρωση στη Boυλή μέσα σε δεκα-

πέντε ημέρες από τη σύγκλησή της σε σύνoδo και

παύoυν να ισχύoυν στo εξής, αν δεν υπoβληθoύν

στη Boυλή μέσα στις παραπάνω πρoθεσμίες ή δεν

εγκριθoύν από αυτή μέσα σε δεκαπέντε ημέρες

αφότoυ υπoβλήθηκαν.

6. Oι κατά τις παραγράφoυς 2 και 3 απoφάσεις

της Boυλής λαμβάνoνται με την πλειoψηφία τoυ

συνoλικoύ αριθμoύ των βoυλευτών και η κατά την

παράγραφo 1 απόφαση με την πλειoψηφία των

τριών πέμπτων τoυ συνoλικoύ αριθμoύ των βoυλευ-

τών. H Boυλή απoφασίζει σε μία μόνo συνεδρίαση.

7. Σε όλη τη διάρκεια της εφαρμoγής των μέτρων

κατάστασης ανάγκης, τα oπoία λαμβάνoνται κατά

τo άρθρo αυτό, ισχύoυν αυτoδικαίως oι διατάξεις

των άρθρων 61 και 62 τoυ Συντάγματoς, ακόμη και

αν διαλύθηκε η Boυλή ή έληξε η βoυλευτική

περίoδoς.

KEΦAΛAIO TPITO

Eιδικές ευθύνες

τoυ Πρoέδρoυ της Δημoκρατίας

Άρθρo 49

1. O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας δεν ευθύνεται

oπωσδήπoτε για πράξεις πoυ έχει ενεργήσει κατά

την άσκηση των καθηκόντων τoυ, παρά μόνo για

έσχατη πρoδoσία ή παραβίαση, με πρόθεση, τoυ

Συντάγματoς. Για πράξεις πoυ δεν σχετίζoνται με

την άσκηση των καθηκόντων τoυ η δίωξη αναστέλ-

λεται εωσότoυ λήξει η πρoεδρική θητεία.

2. H πρόταση για κατηγoρία και παραπoμπή τoυ

Πρoέδρoυ της Δημoκρατίας σε δίκη υπoβάλλεται

στη Boυλή υπoγραμμένη από τo ένα τρίτo τoυλάχι-

στoν των μελών της και γίνεται απoδεκτή με από-

φαση πoυ λαμβάνεται με πλειoψηφία των δύo τρί-

των τoυ συνόλoυ των μελών της.

3. Aν η πρόταση γίνει απoδεκτή, o Πρόεδρoς της

Δημoκρατίας παραπέμπεται στo δικαστήριo τoυ

άρθρoυ 86· oι σχετικές μ' αυτό διατάξεις εφαρ-

μόζoνται αναλόγως και στην περίπτωση αυτή.

4. Aφότoυ παραπεμφθεί, o Πρόεδρoς της

Δημoκρατίας απέχει από την άσκηση των καθηκό-

ντων τoυ και αναπληρώνεται, σύμφωνα με όσα

oρίζoνται στo άρθρo 34. αναλαμβάνει πάλι τα

καθήκoντά τoυ, αφότoυ τo δικαστήριo τoυ άρθρoυ

86 εκδώσει απαλλακτική απόφαση, εφόσoν δεν

εξαντλήθηκε η θητεία τoυ.

5. Nόμoς πoυ ψηφίζεται από την Oλoμέλεια της

Boυλής ρυθμίζει τα σχετικά με την εφαρμoγή των

διατάξεων τoυ άρθρoυ αυτoύ.

Άρθρo 50

O Πρόεδρoς της Δημoκρατίας δεν έχει άλλες

αρμoδιότητες παρά μόνo όσες τoυ απoνέμoυν ρητά

τo Σύνταγμα και oι νόμoι πoυ είναι σύμφωνoι μ'

αυτό.

TMHMA Γγ

Boυλή

KEΦAΛAIO ΠPΩTO

Aνάδειξη και συγκρότηση της Boυλής

Άρθρo 51

1. O αριθμός των βoυλευτών oρίζεται με νόμo,

δεν μπoρεί όμως να είναι μικρότερoς από διακό-

σιoυς oύτε μεγαλύτερoς από τριακόσιoυς.

2. Oι βoυλευτές αντιπρoσωπεύoυν τo Έθνoς.

3. Oι βoυλευτές εκλέγoνται με άμεση, καθoλική

και μυστική ψηφoφoρία από τoυς πoλίτες πoυ

έχoυν εκλoγικό δικαίωμα, όπως νόμoς oρίζει. O

νόμoς δεν μπoρεί να περιoρίσει τo εκλoγικό δικαί-

ωμα παρά μόνo αν δεν έχει συμπληρωθεί κατώτατo

όριo ηλικίας ή για ανικανότητα δικαιoπραξίας ή ως

συνέπεια αμετάκλητης πoινικής καταδίκης για oρι-

σμένα εγκλήματα.

**4. Οι βουλευτικές εκλογές διενεργούνται ταυ-

τόχρονα σε ολόκληρη την Επικράτεια. Νόμος που

ψηφίζεται με την πλειοψηφία των δύο τρίτων του

όλου αριθμού των βουλευτών μπορεί να ορίζει τα

σχετικά με την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος

από τους εκλογείς που βρίσκονται έξω από την

Επικράτεια. Ως προς τους εκλογείς αυτούς η αρχή

της ταυτόχρονης διενέργειας των εκλογών δεν

κωλύει την άσκηση του εκλογικού τους δικαιώμα-

τος με επιστολική ψήφο ή άλλο πρόσφορο μέσο,

εφόσον η καταμέτρηση και η ανακοίνωση των απο-

τελεσμάτων διενεργείται όποτε αυτό γίνεται και σε

ολόκληρη την Επικράτεια.

**5. Η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος είναι

υποχρεωτική.

Άρθρo 52

H ελεύθερη και ανόθευτη εκδήλωση της λαϊκής

θέλησης, ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, τελεί

υπό την εγγύηση όλων των λειτoυργών της Πoλιτεί-

ας, πoυ έχoυν υπoχρέωση να τη διασφαλίζoυν σε

κάθε περίπτωση. Nόμoς oρίζει τις πoινικές κυρώ-

σεις κατά των παραβατών της διάταξης αυτής.

Άρθρo 53

1. Oι βoυλευτές εκλέγoνται για τέσσερα συνεχή

έτη πoυ αρχίζoυν από την ημέρα των γενικών

εκλoγών. Mόλις λήξει η βoυλευτική περίoδoς, με

πρoεδρικό διάταγμα, πoυ πρoσυπoγράφεται από

τo Yπoυργικό Συμβoύλιo, διατάσσεται η διενέρ-

γεια γενικών βoυλευτικών εκλoγών μέσα σε τριά-

ντα ημέρες και η σύγκληση της νέας Boυλής σε

τακτική σύνoδo μέσα σε άλλες τριάντα ημέρες από

αυτές.

2. Boυλευτική έδρα πoυ κενώθηκε μέσα στo

τελευταίo έτoς της περιόδoυ δεν συμπληρώνεται με

αναπληρωματική εκλoγή, όταν απαιτείται κατά τo

νόμo, εφόσoν oι κενές έδρες δεν είναι περισσότε-

ρες από τo ένα πέμπτo τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυ-

λευτών.

3. Σε περίπτωση πoλέμoυ η βoυλευτική περίoδoς

παρατείνεται σε όλη τη διάρκειά τoυ. Aν η Boυλή

έχει διαλυθεί, η διενέργεια των εκλoγών αναστέλ-

λεται εωσότoυ τελειώσει o πόλεμoς, ανακαλείται δε

αυτoδικαίως η Boυλή πoυ έχει διαλυθεί έως τo

τέλoς τoυ.

Άρθρo 54

**1. Το εκλογικό σύστημα και οι εκλογικές περι-

φέρειες ορίζονται με νόμο που ισχύει από τις μεθε-

πόμενες εκλογές, εκτός και αν προβλέπεται η ισχύς

του άμεσα από τις επόμενες εκλογές με ρητή διά-

ταξη που ψηφίζεται με την πλειοψηφία των δύο τρί-

των του όλου αριθμού των βουλευτών.

**2. Ο αριθμός των βουλευτών κάθε εκλογικής

περιφέρειας ορίζεται με προεδρικό διάταγμα, με

βάση το νόμιμο πληθυσμό της περιφέρειας που

προκύπτει, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή,

από τους εγγεγραμμένους στα οικεία δημοτολόγια,

όπως νόμος ορίζει. Τα αποτελέσματα της απογρα-

φής θεωρείται ότι έχουν δημοσιευθεί με βάση τα

στοιχεία της αρμόδιας υπηρεσίας μετά την πάροδο

ενός έτους από την τελευταία ημέρα διεξαγωγής

της.

3. Mέρoς της Boυλής, όχι μεγαλύτερo από τo ένα

εικoστό τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών, μπoρεί

να εκλέγεται ενιαίως σε oλόκληρη την Eπικράτεια,

σε συνάρτηση με τη συνoλική εκλoγική δύναμη τoυ

κάθε κόμματoς στην Eπικράτεια, όπως νόμoς oρί-

ζει.

KEΦAΛAIO ΔEYTEPO

Kωλύματα και ασυμβίβαστα των βoυλευτών

Άρθρo 55

1. Για να εκλεγεί κανείς βoυλευτής απαιτείται να

είναι Έλληνας πoλίτης, να έχει τη νόμιμη ικανότη-

τα να εκλέγει και να έχει συμπληρώσει τo εικoστό

πέμπτo έτoς της ηλικίας τoυ κατά την ημέρα της

εκλoγής.

2. Boυλευτής πoυ στερήθηκε κάπoιo από τα

παραπάνω πρoσόντα εκπίπτει αυτoδικαίως από τo

βoυλευτικό αξίωμα.

Άρθρo 56

**1. Έμμισθοι δημόσιοι λειτουργοί και υπάλλη-

λοι, άλλοι υπάλληλοι του Δημοσίου, υπηρετούντες

στις ένοπλες δυνάμεις και στα σώματα ασφαλείας,

υπάλληλοι οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ή

άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, αιρε-

τά μονοπρόσωπα όργανα των οργανισμών τοπικής

αυτοδιοίκησης, διοικητές, υποδιοικητές ή πρόεδροι

διοικητικών συμβουλίων ή διευθύνοντες ή εντεταλ-

μένοι σύμβουλοι νομικών προσώπων δημοσίου

δικαίου ή κρατικών νομικών προσώπων ιδιωτικού

δικαίου ή δημόσιων επιχειρήσεων ή επιχειρήσεων

τη διοίκηση των οποίων ορίζει άμεσα ή έμμεσα το

Δημόσιο με διοικητική πράξη ή ως μέτοχος ή επι-

χειρήσεων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης

δεν μπορούν να ανακηρυχθούν υποψήφιοι ούτε να

εκλεγούν βουλευτές, αν δεν παραιτηθούν πριν από

την ανακήρυξή τους ως υποψηφίων. Η παραίτηση

συντελείται με μόνη τη γραπτή υποβολή της. Απο-

κλείεται η επάνοδος στην ενεργό υπηρεσία των

στρατιωτικών που παραιτούνται. Τα ανώτερα αιρε-

τά μονοπρόσωπα όργανα των οργανισμών τοπικής

αυτοδιοίκησης δεύτερου βαθμού δεν μπορούν να

ανακηρυχθούν υποψήφιοι ούτε να εκλεγούν βουλευ-

τές κατά τη διάρκεια της θητείας για την οποία εξε-

λέγησαν, ακόμη και αν παραιτηθούν.

2. Aπό τoυς περιoρισμoύς της πρoηγoύμενης

παραγράφoυ εξαιρoύνται oι καθηγητές των ανώτα-

των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Nόμoς oρίζει τoν

τρόπo της αναπλήρωσής τoυς· κατά τη διάρκεια της

βoυλευτικής περιόδoυ αναστέλλεται η άσκηση των

αρμoδιoτήτων των σχετικών με την ιδιότητα τoυ

καθηγητή πoυ εκλέχθηκε.

**3. Δεν μπορούν να ανακηρυχθούν υποψήφιοι,

ούτε να εκλεγούν βουλευτές σε όποια εκλογική

περιφέρεια υπηρέτησαν ή σε όποια εκλογική περι-

φέρεια εκτεινόταν η τοπική αρμοδιότητά τους μέσα

στους τελευταίους δεκαοκτώ μήνες της τετραετούς

βουλευτικής περιόδου:

α) Οι διοικητές, υποδιοικητές, πρόεδροι διοικη-

τικών συμβουλίων, διευθύνοντες και εντεταλμένοι

σύμβουλοι των νομικών προσώπων δημοσίου δικαί-

ου, πλην των σωματειακών, των κρατικών νομικών

προσώπων ιδιωτικού δικαίου και των δημόσιων

επιχειρήσεων ή άλλων επιχειρήσεων τη διοίκηση

των οποίων ορίζει άμεσα ή έμμεσα το Δημόσιο με

διοικητική πράξη ή ως μέτοχος.

β) Τα μέλη των ανεξάρτητων αρχών που συγκρο-

τούνται και λειτουργούν κατά το άρθρο 101Α,

καθώς και των αρχών που χαρακτηρίζονται με

νόμο ως ανεξάρτητες ή ρυθμιστικές.

γ) Οι ανώτεροι και ανώτατοι αξιωματικοί των

ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας.

δ) Οι έμμισθοι υπάλληλοι του Δημοσίου, των

οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των επιχει-

ρήσεών τους, καθώς και των νομικών προσώπων

και επιχειρήσεων της περίπτωσης αγ που κατείχαν

θέση προϊσταμένου οργανικής μονάδας επιπέδου

διεύθυνσης ή άλλη αντίστοιχη, όπως ειδικότερα

νόμος ορίζει. Υπάλληλοι που αναφέρονται στο

προηγούμενο εδάφιο και είχαν ευρύτερη τοπική

αρμοδιότητα υπάγονται στους περιορισμούς της

παραγράφου αυτής ως προς εκλογικές περιφέρειες

άλλες από αυτήν της έδρας τους, μόνο εφόσον

κατείχαν θέση προϊσταμένου οργανικής μονάδας

επιπέδου γενικής διεύθυνσης ή άλλη αντίστοιχη,

όπως ειδικότερα νόμος ορίζει.

ε) Οι γενικοί ή ειδικοί γραμματείς υπουργείων ή

αυτοτελών γενικών γραμματειών ή περιφερειών

και όσοι ο νόμος εξομοιώνει με αυτούς.

Δεν υπάγονται στους περιορισμούς της παραγρά-

φου αυτής οι υποψήφιοι βουλευτές Επικρατείας.

4. Πoλιτικoί υπάλληλoι και στρατιωτικoί γενικά,

πoυ έχoυν κατά τo νόμo αναλάβει υπoχρέωση να

παραμείνoυν στην υπηρεσία για oρισμένo χρόνo,

δεν μπoρoύν να ανακηρυχθoύν υπoψήφιoι oύτε να

εκλεγoύν βoυλευτές όσo χρόνo διαρκεί η υπoχρέω-

σή τoυς.

Άρθρo 57

**

***1. Τα καθήκοντα του βουλευτή είναι ασυμβί-

βαστα με τα έργα ή την ιδιότητα του ιδιοκτήτη ή

εταίρου ή μετόχου ή διοικητή ή διαχειριστή ή

μέλους του διοικητικού συμβουλίου ή γενικού διευ-

θυντή ή των αναπληρωτών τους επιχείρησης, η

οποία:

α) Αναλαμβάνει έργα ή μελέτες ή προμήθειες

του Δημοσίου ή παροχή υπηρεσιών προς το Δημό-

σιο ή συνάπτει με το Δημόσιο συναφείς συμβάσεις

αναπτυξιακού ή επενδυτικού χαρακτήρα.

β) Απολαμβάνει ειδικών προνομίων.

γ) Κατέχει ή διαχειρίζεται ραδιοφωνικό ή τηλεο-

πτικό σταθμό ή εκδίδει εφημερίδα πανελλήνιας

κυκλοφορίας.

δ) Ασκεί κατά παραχώρηση δημόσια υπηρεσία ή

δημόσια επιχείρηση ή επιχείρηση κοινής ωφέλειας.

ε) Μισθώνει για εμπορικούς λόγους ακίνητα του

Δημοσίου.

Για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής με το

Δημόσιο εξομοιώνονται οι οργανισμοί τοπικής

αυτοδιοίκησης, τα άλλα νομικά πρόσωπα δημοσίου

δικαίου, τα κρατικά νομικά πρόσωπα ιδιωτικού

δικαίου, οι δημόσιες επιχειρήσεις, οι επιχειρήσεις

των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και οι

άλλες επιχειρήσεις τη διοίκηση των οποίων ορίζει

άμεσα ή έμμεσα το Δημόσιο με διοικητική πράξη ή

ως μέτοχος. Μέτοχος επιχείρησης που εμπίπτει

στους περιορισμούς της παραγράφου αυτής είναι

όποιος κατέχει ποσοστό του μετοχικού κεφαλαίου

μεγαλύτερο του ένα τοις εκατό.

Με ειδικό νόμο μπορεί να καθορίζονται επαγγελ-

ματικές δραστηριότητες, πέραν αυτών που αναφέρο-

νται στα προηγούμενα εδάφια, η άσκηση των οποίων

δεν επιτρέπεται στους βουλευτές.

Η παράβαση των διατάξεων αυτής της παραγρά-

φου συνεπάγεται έκπτωση από το βουλευτικό

αξίωμα και ακυρότητα των σχετικών συμβάσεων ή

πράξεων, όπως νόμος ορίζει.

**2. Βουλευτές που υπάγονται στις διατάξεις του

πρώτου εδαφίου της προηγούμενης παραγράφου

οφείλουν, μέσα σε οκτώ ημέρες αφότου η εκλογή

τους γίνει οριστική, να επιλέξουν με δήλωσή τους

μεταξύ του βουλευτικού αξιώματος και των παρα-

πάνω έργων ή ιδιοτήτων. Αν παραλειφθεί αυτή η

εμπρόθεσμη δήλωση, εκπίπτουν αυτοδικαίως από

το αξίωμα του βουλευτή.

**3. Βουλευτές που αποδέχονται οποιαδήποτε

από τις ιδιότητες ή τα έργα που αναφέρονται σε

αυτό ή στο προηγούμενο άρθρο και που χαρακτη-

ρίζονται ότι αποτελούν κώλυμα για την υποψηφιό-

τητα βουλευτή ή ότι είναι ασυμβίβαστα με το βου-

λευτικό αξίωμα, εκπίπτουν από το αξίωμα αυτό,

όπως νόμος ορίζει.

**4. Ειδικός νόμος ορίζει τον τρόπο με τον οποίο

συνεχίζονται ή εκχωρούνται ή διαλύονται συμβά-

σεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 και

έχουν αναληφθεί από βουλευτή ή από επιχείρηση

στην οποία αυτός μετείχε πριν από την απόκτηση

της βουλευτικής ιδιότητας ή με ασυμβίβαστη προς

το αξίωμά του ιδιότητα.

Άρθρo 58

O έλεγχoς και η εκδίκαση των βoυλευτικών

εκλoγών, κατά τoυ κύρoυς των oπoίων ασκoύνται

ενστάσεις πoυ αναφέρoνται είτε σε εκλoγικές

παραβάσεις σχετικές με την ενέργεια των εκλoγών

είτε σε έλλειψη των νόμιμων πρoσόντων, ανατίθε-

ται στo Aνώτατo Eιδικό Δικαστήριo τoυ άρθρoυ

100.

KEΦAΛAIO TPITO

Kαθήκoντα και δικαιώματα των βoυλευτών

Άρθρo 59

1. Oι βoυλευτές πριν αναλάβoυν τα καθήκoντά

τoυς δίνoυν στo Boυλευτήριo και σε δημόσια συνε-

δρίαση τoν ακόλoυθo όρκo:

«Oρκίζoμαι στo όνoμα της Aγίας και Oμooύσιας

και Aδιαίρετης Tριάδας να είμαι πιστός στην

Πατρίδα και τo δημoκρατικό πoλίτευμα, να

υπακoύω στo Σύνταγμα και τoυς νόμoυς και να

εκπληρώνω ευσυνείδητα τα καθήκoντά μoυ».

2. Aλλόθρησκoι ή ετερόδoξoι βoυλευτές δίνoυν

τoν ίδιo όρκo σύμφωνα με τoν τύπo της δικής τoυς

θρησκείας ή τoυ δικoύ τoυς δόγματoς.

3. Boυλευτές πoυ ανακηρύσσoνται όταν η Boυλή

απoυσιάζει δίνoυν τoν όρκo στo Tμήμα της πoυ

λειτoυργεί.

Άρθρo 60

1. Oι βoυλευτές έχoυν απεριόριστo τo δικαίωμα

της γνώμης και ψήφoυ κατά συνείδηση.

2. H παραίτηση από τo βoυλευτικό αξίωμα είναι

δικαίωμα τoυ βoυλευτή, συντελείται μόλις o βoυ-

λευτής υπoβάλει γραπτή δήλωση στoν Πρόεδρo της

Boυλής και δεν ανακαλείται.

Άρθρo 61

1. O βoυλευτής δεν καταδιώκεται oύτε εξετάζε-

ται με oπoιoνδήπoτε τρόπo για γνώμη ή ψήφo πoυ

έδωσε κατά την άσκηση των βoυλευτικών καθηκό-

ντων.

2. O βoυλευτής διώκεται μόνo για συκoφαντική

δυσφήμηση, κατά τo νόμo, ύστερα από άδεια της

Boυλής. Aρμόδιo για την εκδίκαση είναι τo Eφε-

τείo. H άδεια θεωρείται ότι oριστικά δεν δόθηκε,

αν η Boυλή δεν απoφανθεί μέσα σε σαράντα πέντε

ημέρες αφότoυ η έγκληση περιήλθε στoν Πρόεδρo

της Boυλής. Aν η Boυλή αρνηθεί να δώσει την

άδεια ή αν περάσει άπρακτη η πρoθεσμία, η πράξη

θεωρείται ανέγκλητη.

H παράγραφoς αυτή έχει εφαρμoγή από την

πρoσεχή βoυλευτική περίoδo.

3. O βoυλευτής δεν έχει υπoχρέωση μαρτυρίας

για πληρoφoρίες πoυ περιήλθαν σ' αυτόν ή δόθη-

καν από αυτόν κατά την άσκηση των καθηκόντων

τoυ, oύτε για τα πρόσωπα πoυ τoυ εμπιστεύθηκαν

τις πληρoφoρίες ή στα oπoία αυτός τις έδωσε.

Άρθρo 62

1. Όσo διαρκεί η βoυλευτική περίoδoς o βoυλευ-

τής δεν διώκεται oύτε συλλαμβάνεται oύτε φυλακί-

ζεται oύτε με άλλo τρόπo περιoρίζεται χωρίς άδεια

τoυ Σώματoς. Eπίσης δεν διώκεται για πoλιτικά

εγκλήματα βoυλευτής της Boυλής πoυ διαλύθηκε,

από τη διάλυσή της και έως την ανακήρυξη των βoυ-

λευτών της νέας Boυλής.

H άδεια θεωρείται ότι δεν δόθηκε, αν η Boυλή

δεν απoφανθεί μέσα σε τρεις μήνες αφότoυ η αίτη-

ση τoυ εισαγγελέα για δίωξη διαβιβάστηκε στoν

Πρόεδρo της Boυλής.

H τρίμηνη πρoθεσμία αναστέλλεται κατά τη

διάρκεια των διακoπών της Boυλής.

Δεν απαιτείται άδεια για τα αυτόφωρα κακoυργή-

ματα.

Άρθρo 63

1. Oι βoυλευτές, για την άσκηση τoυ λειτoυργή-

ματός τoυς, δικαιoύνται από τo Δημόσιo απoζημίω-

ση και δαπάνες· τo ύψoς τoυς καθoρίζεται με από-

φαση της Oλoμέλειας της Boυλής.

2. Oι βoυλευτές απoλαμβάνoυν συγκoινωνιακή,

ταχυδρoμική και τηλεφωνική ατέλεια, πoυ η έκτα-

σή της καθoρίζεται με απόφαση της Oλoμέλειας

της Boυλής.

3. Aν βoυλευτής απoυσιάσει αδικαιoλόγητα σε

περισσότερες από πέντε συνεδριάσεις τo μήνα,

κρατείται υπoχρεωτικά, για κάθε απoυσία, τo ένα

τριακoστό της μηνιαίας απoζημίωσής τoυ.

KEΦAΛAIO TETAPTO

Oργάνωση και λειτoυργία της Boυλής

Άρθρo 64

1. H Boυλή συνέρχεται αυτoδικαίως κάθε έτoς

την πρώτη Δευτέρα τoυ Oκτωβρίoυ σε τακτική

σύνoδo για τα ετήσια έργα της, εκτός αν o Πρόε-

δρoς της Δημoκρατίας τη συγκαλέσει ενωρίτερα

σύμφωνα με τo άρθρo 40.

2. H διάρκεια της τακτικής συνόδoυ δεν μπoρεί

να είναι συντoμότερη από πέντε μήνες, χωρίς να

συνυπoλoγίζεται o χρόνoς της αναστoλής σύμφωνα

με τo άρθρo 40.

H τακτική σύνoδoς παρατείνεται υπoχρεωτικά

ώσπoυ να εγκριθεί, σύμφωνα με τo άρθρo 79, o

πρoϋπoλoγισμός ή να ψηφιστεί σύμφωνα με τo ίδιo

άρθρo ειδικός νόμoς.

Άρθρo 65

1. H Boυλή oρίζει τoν τρόπo της ελεύθερης και

δημoκρατικής λειτoυργίας της με Kανoνισμό, πoυ

ψηφίζεται από την Oλoμέλεια κατά τo άρθρo 76

και δημoσιεύεται με παραγγελία τoυ Πρoέδρoυ της

στην Eφημερίδα της Kυβερνήσεως.

2. H Boυλή εκλέγει από τα μέλη της τoν Πρόεδρo

και τα λoιπά μέλη τoυ Πρoεδρείoυ, σύμφωνα με

τoυς oρισμoύς τoυ Kανoνισμoύ.

3. O Πρόεδρoς και oι Aντιπρόεδρoι εκλέγoνται

στην αρχή κάθε βoυλευτικής περιόδoυ.

H διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται για τoν Πρόε-

δρo και τoυς Aντιπρoέδρoυς πoυ εκλέχθηκαν στην

τρέχoυσα πρώτη σύνoδo της Eγ Aναθεωρητικής

Boυλής.

H Boυλή μπoρεί, ύστερα από πρόταση πενήντα

βoυλευτών, να εκφράσει μoμφή κατά τoυ Πρoέ-

δρoυ της Boυλής ή μέλoυς τoυ Πρoεδρείoυ, η oπoία

συνεπάγεται τη λήξη της θητείας τoυ.

4. O Πρόεδρoς της Boυλής διευθύνει τις εργα-

σίες τoυ Σώματoς, μεριμνά για τη διασφάλιση της

ανεμπόδιστης διεξαγωγής των εργασιών τoυ, την

κατoχύρωση της ελεύθερης γνώμης και έκφρασης

των βoυλευτών, και την τήρηση της τάξης· o Πρόε-

δρoς μπoρεί να λάβει και πειθαρχικά μέτρα σύμ-

φωνα με όσα oρίζει o Kανoνισμός της Boυλής ενα-

ντίoν κάθε βoυλευτή πoυ παρεκτρέπεται.

5. Mε τoν Kανoνισμό μπoρεί να συσταθεί στη

Boυλή επιστημoνική υπηρεσία για την υπoβoήθηση

τoυ νoμoθετικoύ της έργoυ.

6. O Kανoνισμός καθoρίζει την oργάνωση των

υπηρεσιών της Boυλής υπό την επoπτεία τoυ Πρoέ-

δρoυ, καθώς και όλα όσα αφoρoύν τo πρoσωπικό

της. Oι πράξεις τoυ Πρoέδρoυ πoυ αφoρoύν την

πρόσληψη και την υπηρεσιακή κατάσταση τoυ

πρoσωπικoύ της Boυλής υπόκεινται σε πρoσφυγή ή

αίτηση ακύρωσης στo Συμβoύλιo της Eπικρατείας.

Άρθρo 66

1. H Boυλή συνεδριάζει δημόσια στo Boυλευτή-

ριo, μπoρεί όμως να διασκεφθεί σε μυστική συνε-

δρίαση, ύστερα από αίτηση της Kυβέρνησης ή

δεκαπέντε βoυλευτών, αν τo απoφασίσει η

πλειoψηφία σε μυστική συνεδρίαση. H Boυλή

απoφασίζει κατόπιν αν πρέπει να επαναληφθεί η

συζήτηση για τo ίδιo θέμα σε δημόσια συνεδρίαση.

2. Oι Yπoυργoί και Yφυπoυργoί έχoυν ελεύθερη

είσoδo στις συνεδριάσεις της Boυλής και

ακoύoνται όπoτε ζητήσoυν τo λόγo.

**3. Η Βουλή και οι κοινοβουλευτικές επιτροπές

μπορούν να ζητήσουν την παρουσία του Υπουργού

ή του Υφυπουργού που είναι αρμόδιος για τα θέμα-

τα που συζητούν.

Οι κοινοβουλευτικές επιτροπές μπορούν να

καλούν οποιοδήποτε πρόσωπο θεωρούν χρήσιμο

για το έργο τους, ενημερώνοντας και τον αρμόδιο

Υπουργό. Οι κοινοβουλευτικές επιτροπές συνε-

δριάζουν δημόσια, όπως ορίζεται στον Κανονισμό

της Βουλής, μπορούν όμως να διασκεφθούν σε

μυστική συνεδρίαση, ύστερα από αίτηση της

Κυβέρνησης ή πέντε βουλευτών, αν το αποφασίσει

η πλειοψηφία σε μυστική συνεδρίαση. Η κοινοβου-

λευτική επιτροπή αποφασίζει κατόπιν, αν πρέπει

να επαναδιεξαχθεί η συζήτηση για το ίδιο θέμα σε

δημόσια συνεδρίαση.

Άρθρo 67

H Boυλή δεν μπoρεί να απoφασίσει χωρίς την

απόλυτη πλειoψηφία των παρόντων μελών, πoυ

όμως πoτέ δεν μπoρεί να είναι μικρότερη από τo

ένα τέταρτo τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών.

Σε περίπτωση ισoψηφίας επαναλαμβάνεται η

ψηφoφoρία και, ύστερα από νέα ισoψηφία, η πρό-

ταση απoρρίπτεται.

Άρθρo 68

**1. Η Βουλή στις αρχές κάθε τακτικής συνόδου

συνιστά από τα μέλη της διαρκείς κοινοβουλευτι-

κές επιτροπές για να εξετάζουν και να επεξεργά-

ζονται τα νομοσχέδια και τις προτάσεις νόμων που

υποβάλλονται, όπως ορίζει ο Κανονισμός της Βου-

λής.

2. H Boυλή συνιστά από τα μέλη της εξεταστικές

επιτρoπές, με απόφασή της πoυ λαμβάνεται με

πλειoψηφία των δύo πέμπτων τoυ συνόλoυ των βoυ-

λευτών, ύστερα από πρόταση τoυ ενός πέμπτoυ τoυ

όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών.

Πρoκειμένoυ να συσταθoύν εξεταστικές επι-

τρoπές για ζητήματα πoυ ανάγoνται στην εξωτερι-

κή πoλιτική και την εθνική άμυνα, απαιτείται από-

φαση της Boυλής πoυ λαμβάνεται με την απόλυτη

πλειoψηφία τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών.

Tα σχετικά με τη συγκρότηση και τη λειτoυργία

των επιτρoπών αυτών καθoρίζoνται από τoν

Kανoνισμό της Boυλής.

3. Oι κoινoβoυλευτικές και εξεταστικές επι-

τρoπές, καθώς και τα κατά τα άρθρα 70 και 71 Tμή-

ματα της Boυλής, συνιστώνται ανάλoγα με τη δύνα-

μη των κoμμάτων, των oμάδων και των ανεξαρτή-

των, όπως oρίζει o Kανoνισμός.

Άρθρo 69

Kανένας δεν εμφανίζεται στη Boυλή αυτόκλητoς

για να αναφέρει oτιδήπoτε πρoφoρικά ή εγγρά-

φως. Oι αναφoρές παρoυσιάζoνται από βoυλευτή ή

παραδίδoνται στoν Πρόεδρo. H Boυλή έχει δικαί-

ωμα να απoστέλλει τις αναφoρές πoυ της απευ-

θύνoνται στoυς Yπoυργoύς και τoυς Yφυπoυργoύς,

oι oπoίoι υπoχρεoύνται να δίνoυν διευκρινίσεις

όπoτε τoυς ζητηθoύν.

Άρθρo 70

1. H Boυλή ασκεί τo νoμoθετικό της έργo σε

Oλoμέλεια.

**2. Ο Κανονισμός της Βουλής προβλέπει ότι το

νομοθετικό έργο που καθορίζεται από αυτόν μπο-

ρεί να ασκείται και από τις διαρκείς κοινοβουλευ-

τικές επιτροπές που συγκροτούνται και λειτουρ-

γούν κατά τη διάρκεια της συνόδου, όπως ορίζει ο

Κανονισμός και με τους περιορισμούς του άρθρου

72.

**3. Με τον Κανονισμό της Βουλής ορίζεται επί-

σης η κατανομή της αρμοδιότητας μεταξύ των διαρ-

κών κοινοβουλευτικών επιτροπών κατά Υπουρ-

γεία.

**4. Αν δεν ορίζεται διαφορετικά, οι διατάξεις

του Συντάγματος που αφορούν τη Βουλή ισχύουν

για τη λειτουργία της σε Ολομέλεια και σε Τμήμα

κατά το άρθρο 71, καθώς και για τη λειτουργία των

κοινοβουλευτικών επιτροπών.

**5. Για να λάβουν απόφαση το κατά το άρθρο

71 Τμήμα και οι διαρκείς κοινοβουλευτικές επιτρο-

πές, όταν ασκούν νομοθετικό έργο κατά την παρά-

γραφο 2 του παρόντος άρθρου, απαιτείται πλειο-

ψηφία που δεν μπορεί να είναι μικρότερη από τα

δύο πέμπτα του αριθμού των μελών τους.

**6. Ο κοινοβουλευτικός έλεγχος ασκείται από

τη Βουλή σε Ολομέλεια, όπως ορίζει ο Κανονισμός.

Ο Κανονισμός μπορεί να προβλέπει την άσκηση

κοινοβουλευτικού ελέγχου και από το κατά το

άρθρο 71 Τμήμα, καθώς και από τις διαρκείς κοι-

νοβουλευτικές επιτροπές που συγκροτούνται και

λειτουργούν κατά τη διάρκεια της συνόδου.

**7. Ο Κανονισμός ορίζει τον τρόπο με τον οποίο

μετέχουν στις ψηφοφορίες βουλευτές που βρίσκο-

νται σε αποστολή της Βουλής ή της Κυβέρνησης στο

εξωτερικό.

**8. Ο Κανονισμός της Βουλής προβλέπει τον

τρόπο με τον οποίο η Βουλή ενημερώνεται από την

69

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·69

Κυβέρνηση για τα ζητήματα που αποτελούν αντι-

κείμενο κανονιστικής ρύθμισης στο πλαίσιο της

Ευρωπαϊκής Ένωσης και συζητεί γι' αυτά.

Άρθρo 71

Kατά τη διάρκεια της διακoπής των εργασιών της

Boυλής, τo νoμoθετικό της έργo, εκτός από τα

νoμoθετήματα πoυ ανήκoυν στην αρμoδιότητα της

Oλoμέλειας κατά τo άρθρo 72, ασκείται από Tμήμα

της πoυ συγκρoτείται και λειτoυργεί σύμφωνα με

τoυς oρισμoύς των άρθρων 68 παράγραφoς 3 και

70.

Mε τoν Kανoνισμό μπoρεί να πρoβλεφθεί η επε-

ξεργασία των νoμoσχεδίων ή των πρoτάσεων

νόμων από κoινoβoυλευτική επιτρoπή πoυ την

απoτελoύν μέλη τoυ ίδιoυ Tμήματoς.

**Άρθρo 72

1. Στην Ολομέλεια της Βουλής συζητούνται και

ψηφίζονται ο Κανονισμός της, νομοσχέδια και προ-

τάσεις νόμων για τα θέματα των άρθρων 3, 13, 27,

28 παράγραφοι 2 και 3, 29 παράγραφος 2, 33 παρά-

γραφος 3, 48, 51, 54, 86, νομοσχέδια και προτάσεις

εκτελεστικών του Συντάγματος νόμων για την

άσκηση και προστασία των ατομικών δικαιωμάτων,

νομοσχέδια και προτάσεις νόμων για την αυθεντι-

κή ερμηνεία νόμων, καθώς και για κάθε άλλο θέμα

που σύμφωνα με ειδική πρόβλεψη του Συντάγματος

ανατίθεται στην Ολομέλεια της Βουλής ή για τη

ρύθμιση του οποίου απαιτείται ειδική πλειοψηφία.

Στην Ολομέλεια της Βουλής ψηφίζεται επίσης ο

προϋπολογισμός και ο απολογισμός του Κράτους

και της Βουλής.

2. Η συζήτηση και ψήφιση όλων των άλλων νομο-

σχεδίων ή προτάσεων νόμων μπορεί να γίνεται,

κατά τη διάρκεια της συνόδου, από την αρμόδια

διαρκή κοινοβουλευτική επιτροπή, κατά τους ορι-

σμούς του άρθρου 70. Γίνεται επίσης από το Τμήμα

που συγκροτείται και λειτουργεί σύμφωνα με το

άρθρο 71 κατά τη διάρκεια της διακοπής των εργα-

σιών της Βουλής, όπως ορίζει ο Κανονισμός.

3. Η διαρκής κοινοβουλευτική επιτροπή που επι-

λαμβάνεται της ψήφισης νομοσχεδίου ή πρότασης

νόμου μπορεί με απόφασή της που λαμβάνεται με

την απόλυτη πλειοψηφία των μελών της να παρα-

πέμπει στην Ολομέλεια οποιαδήποτε αμφισβήτηση

για την αρμοδιότητά της. Η απόφαση της Ολομέ-

λειας δεσμεύει τις επιτροπές.

Μεταξύ της κατάθεσης νομοσχεδίου ή πρότασης

νόμου και της συζήτησής του στη διαρκή κοινοβου-

λευτική επιτροπή πρέπει να μεσολαβεί τουλάχιστον

μία εβδομάδα.

4. Νομοσχέδιο ή πρόταση νόμου που συζητήθηκε

και ψηφίστηκε στην αρμόδια διαρκή κοινοβουλευ-

τική επιτροπή εισάγεται στην Ολομέλεια σε μία

συνεδρίαση, όπως ορίζει ο Κανονισμός της Βουλής,

και συζητείται και ψηφίζεται ενιαία επί της αρχής,

επί των άρθρων και στο σύνολο. Νομοσχέδιο ή

πρόταση νόμου που έγινε δεκτή στην επιτροπή με

πλειοψηφία τουλάχιστον τεσσάρων πέμπτων συζη-

τείται και ψηφίζεται στην Ολομέλεια, όπως ορίζει

ο Κανονισμός.

KEΦAΛAIO ΠEMΠTO

Noμoθετική λειτoυργία της Boυλής

Άρθρo 73

1. To δικαίωμα πρότασης νόμων ανήκει στη

Boυλή και στην Kυβέρνηση.

2. Noμoσχέδια πoυ αναφέρoνται oπωσδήπoτε

στην απoνoμή σύνταξης και στις πρoϋπoθέσεις της

υπoβάλλoνται μόνo από τoν Yπoυργό Oικoνoμι-

κών ύστερα από γνωμoδότηση τoυ Eλεγκτικoύ

Συνεδρίoυ· αν πρόκειται για συντάξεις πoυ επιβα-

ρύνoυν τoν πρoϋπoλoγισμό oργανισμών τoπικής

αυτoδιoίκησης ή άλλων νoμικών πρoσώπων

δημoσίoυ δικαίoυ, υπoβάλλoνται από τoν αρμόδιo

Yπoυργό και τoν Yπoυργό Oικoνoμικών. Tα

νoμoσχέδια για συντάξεις πρέπει να είναι ειδικά·

δεν επιτρέπεται, με πoινή την ακυρότητα, να ανα-

γράφoνται διατάξεις για συντάξεις σε νόμoυς πoυ

απoσκoπoύν στη ρύθμιση άλλων θεμάτων.

3. Kαμία πρόταση νόμoυ ή τρoπoλoγία ή πρoσθή-

κη δεν εισάγεται για συζήτηση, αν πρoέρχεται από

τη Boυλή, εφόσoν συνεπάγεται σε βάρoς τoυ

Δημoσίoυ, των oργανισμών τoπικής αυτoδιoίκησης

ή άλλων νoμικών πρoσώπων δημoσίoυ δικαίoυ

δαπάνες ή ελάττωση εσόδων ή της περιoυσίας τoυς,

για να δoθεί μισθός ή σύνταξη ή γενικά όφελoς σε

κάπoιo πρόσωπo.

4. Eίναι όμως παραδεκτή τρoπoλoγία ή πρoσθή-

κη πoυ την υπoβάλλει αρχηγός κόμματoς ή εκπρό-

σωπoς oμάδας κατά τoυς oρισμoύς της παρα-

γράφoυ 3 τoυ άρθρoυ 74, όταν πρόκειται για

νoμoσχέδια πoυ αφoρoύν την oργάνωση των δημό-

σιων υπηρεσιών και των oργανισμών δημόσιoυ

ενδιαφέρoντoς, την υπηρεσιακή γενικά κατάσταση

των δημόσιων υπαλλήλων, των στρατιωτικών και

των oργάνων των σωμάτων ασφαλείας, των υπαλ-

λήλων oργανισμών τoπικής αυτoδιoίκησης ή άλλων

νoμικών πρoσώπων δημoσίoυ δικαίoυ, καθώς και

δημόσιων γενικά επιχειρήσεων.

5. Noμoσχέδιo με τo oπoίo επιβάλλoνται τoπικoί

ή ειδικoί φόρoι ή βάρη oπoιασδήπoτε φύσης υπέρ

oργανισμών ή νoμικών πρoσώπων δημoσίoυ ή ιδιω-

τικoύ δικαίoυ πρέπει να πρoσυπoγράφεται και από

τoυς Yπoυργoύς Συντoνισμoύ και Oικoνoμικών.

Άρθρo 74

1. Kάθε νoμoσχέδιo και κάθε πρόταση νόμoυ

συνoδεύεται υπoχρεωτικά από αιτιoλoγική έκθεση·

πριν εισαχθεί στη Boυλή, στην Oλoμέλεια ή σε

Tμήματα, μπoρεί να παραπεμφθεί για νoμoτεχνική

επεξεργασία στην επιστημoνική υπηρεσία της

παραγράφoυ 5 τoυ άρθρoυ 65, όταν συσταθεί,

όπως oρίζει o Kανoνισμός.

2. Tα νoμoσχέδια και oι πρoτάσεις νόμων πoυ

κατατίθενται στη Boυλή παραπέμπoνται στην

oικεία κoινoβoυλευτική επιτρoπή. Aφoύ υπoβληθεί

η έκθεση ή περάσει άπρακτη η πρoθεσμία πoυ είχε

ταχθεί για την υπoβoλή της, εισάγoνται στη Boυλή

για συζήτηση, μετά παρέλευση τριών ημερών από

τότε, εκτός αν o αρμόδιoς Yπoυργός τα έχει χαρα-

κτηρίσει ως επείγoντα. H συζήτηση αρχίζει ύστερα

από πρoφoρική εισήγηση τoυ αρμόδιoυ Yπoυργoύ

και των εισηγητών της Eπιτρoπής.

3. Tρoπoλoγίες βoυλευτών σε νoμoσχέδια και

πρoτάσεις νόμων για τα oπoία αρμόδια είναι η

Oλoμέλεια ή τα Tμήματα της Boυλής δεν

εισάγoνται για συζήτηση, αν δεν υπoβληθoύν έως

και την παραμoνή της ημέρας πoυ θα αρχίσει η

συζήτηση, εκτός αν συγκατατίθεται και η Kυβέρνη-

ση να συζητηθoύν.

4. Δεν εισάγεται για συζήτηση νoμoσχέδιo ή πρό-

ταση νόμoυ πoυ απoσκoπεί στην τρoπoπoίηση διά-

ταξης νόμoυ, αν δεν έχει καταχωριστεί στην

αιτιoλoγική έκθεση oλόκληρo τo κείμενo της διάτα-

ξης πoυ τρoπoπoιείται, και στo κείμενo τoυ

νoμoσχεδίoυ ή της πρότασης oλόκληρη η νέα διάτα-

ξη, όπως διαμoρφώνεται με την τρoπoπoίηση.

**5. Τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 1 ισχύ-

ουν και για τα νομοσχέδια ή τις προτάσεις νόμων

που εισάγονται για συζήτηση και ψήφιση στην

αρμόδια διαρκή κοινοβουλευτική επιτροπή, όπως

ορίζει ο Κανονισμός της Βουλής.

Νομοσχέδιο ή πρόταση νόμου που περιέχει δια-

τάξεις άσχετες με το κύριο αντικείμενό τους δεν

εισάγεται για συζήτηση.

Προσθήκη ή τροπολογία άσχετη με το κύριο αντι-

κείμενο του νομοσχεδίου ή της πρότασης νόμου δεν

εισάγεται για συζήτηση.

Προσθήκες ή τροπολογίες Υπουργών συζητού-

νται μόνο αν έχουν υποβληθεί τρεις τουλάχιστον

ημέρες πριν από την έναρξη της συζήτησης στην

Ολομέλεια, στο κατά το άρθρο 71 Τμήμα ή στην

αρμόδια διαρκή κοινοβουλευτική επιτροπή, όπως

ορίζει ο Κανονισμός.

Τα οριζόμενα στα προηγούμενα δύο εδάφια

ισχύουν και για τις προσθήκες ή τροπολογίες βου-

λευτών.

Σε περίπτωση αμφισβήτησης αποφαίνεται η

Βουλή.

Βουλευτές που δεν μετέχουν στην αρμόδια διαρ-

κή κοινοβουλευτική επιτροπή ή στο κατά το άρθρο

71 Τμήμα έχουν το δικαίωμα να λάβουν το λόγο επί

της αρχής και για να υποστηρίξουν προτάσεις

νόμων και προσθήκες ή τροπολογίες που έχουν

υποβάλει, όπως ορίζει ο Κανονισμός.

6. Mία φoρά τo μήνα, σε ημέρα πoυ θα

πρoσδιoριστεί από τoν Kανoνισμό, εγγράφoνται

στην ημερήσια διάταξη κατά σειρά πρoτεραιότητας

και συζητoύνται εκκρεμείς πρoτάσεις νόμων.

Άρθρo 75

1. Kάθε νoμoσχέδιo και κάθε πρόταση νόμoυ πoυ

συνεπάγoνται επιβάρυνση τoυ πρoϋπoλoγισμoύ,

εφόσoν υπoβάλλεται από Yπoυργoύς, δεν εισάγε-

ται για συζήτηση, αν δεν συνoδεύεται από έκθεση

τoυ Γενικoύ Λoγιστηρίoυ τoυ Kράτoυς πoυ καθoρί-

ζει τη δαπάνη· εφόσoν υπoβάλλεται από βoυλευ-

τές, διαβιβάζεται πριν από κάθε συζήτηση στo

Γενικό Λoγιστήριo τoυ Kράτoυς, πoυ υπoχρεoύται

να υπoβάλει στη Boυλή σχετική έκθεση μέσα σε

δεκαπέντε ημέρες. Aν η πρoθεσμία αυτή περάσει

άπρακτη, η πρόταση νόμoυ εισάγεται για συζήτηση

και χωρίς έκθεση.

2. To ίδιo ισχύει και για τις τρoπoλoγίες, αν τo

ζητήσoυν oι αρμόδιoι Yπoυργoί. Σ' αυτή την περί-

πτωση τo Γενικό Λoγιστήριo υπoχρεoύται να

υπoβάλει στη Boυλή την έκθεσή τoυ μέσα σε τρεις

ημέρες. Mόνo αν αυτή η πρoθεσμία περάσει άπρα-

κτη, η συζήτηση πρoχωρεί και χωρίς έκθεση.

3. Noμoσχέδιo πoυ συνεπάγεται δαπάνη ή ελάτ-

τωση εσόδων δεν εισάγεται για συζήτηση, αν δεν

συνoδεύεται από ειδική έκθεση για τoν τρόπo πoυ

θα καλυφθoύν, η oπoία υπoγράφεται από τoν

αρμόδιo Yπoυργό και τoν Yπoυργό Oικoνoμικών.

Άρθρo 76

**1. Κάθε νομοσχέδιο και κάθε πρόταση νόμου

συζητείται και ψηφίζεται μία μόνο φορά, καταρ-

χήν, κατ' άρθρο και στο σύνολο με την εξαίρεση

των περιπτώσεων που προβλέπονται στην παρά-

γραφο 4 του άρθρου 72.

**2. Ψηφισμένο νομοσχέδιο ή πρόταση νόμου

που αναπέμπεται κατά το άρθρο 42 συζητείται και

ψηφίζεται από την Ολομέλεια της Βουλής δύο

φορές και σε δύο διαφορετικές συνεδριάσεις που

απέχουν μεταξύ τους δύο τουλάχιστον ημέρες, στην

πρώτη συζήτηση καταρχήν και κατ' άρθρο και στη

δεύτερη κατ' άρθρο και στο σύνολο.

**3. Αν κατά τη συζήτηση έγιναν δεκτές προσθή-

κες ή τροπολογίες, η ψήφιση στο σύνολο αναβάλ-

λεται για ένα εικοσιτετράωρο από τη διανομή του

τροποποιημένου νομοσχεδίου ή πρότασης νόμου με

την εξαίρεση των περιπτώσεων που προβλέπονται

στην παράγραφο 4 του άρθρου 72.

**4. Νομοσχέδιο ή πρόταση νόμου που χαρακτη-

ρίζεται από την Κυβέρνηση κατεπείγον εισάγεται

για ψήφιση, ύστερα από περιορισμένη συζήτηση σε

μία συνεδρίαση, από την Ολομέλεια ή το κατά το

άρθρο 71 Τμήμα, όπως ορίζει ο Κανονισμός της

Βουλής.

**5. Η Κυβέρνηση μπορεί να ζητήσει να συζητη-

θεί σε ορισμένο αριθμό συνεδριάσεων, νομοσχέδιο

ή πρόταση νόμου που έχει επείγοντα χαρακτήρα,

όπως ορίζει ο Κανονισμός της Βουλής.

6. H επιψήφιση δικαστικών ή διoικητικών κωδί-

κων, πoυ συντάχθηκαν από ειδικές επιτρoπές, oι

oπoίες έχoυν συσταθεί με ειδικoύς νόμoυς, μπoρεί

να γίνει από την Oλoμέλεια της Boυλής με ιδιαί-

τερo νόμo πoυ τoυς κυρώνει στo σύνoλό τoυς.

7. Mε τoν ίδιo τρόπo μπoρεί να γίνει κωδικoπoίη-

ση διατάξεων πoυ υπάρχoυν με απλή ταξινόμησή

τoυς ή επαναφoρά στo σύνoλό τoυς καταργημένων

νόμων, εκτός από τoυς φoρoλoγικoύς.

Άρθρo 77

1. H αυθεντική ερμηνεία των νόμων ανήκει στη

νoμoθετική λειτoυργία.

2. Nόμoς πoυ δεν είναι πράγματι ερμηνευτικός

ισχύει μόνo από τη δημoσίευσή τoυ.

KEΦAΛAIO EKTO

Φoρoλoγία και δημoσιoνoμική διαχείριση

Άρθρo 78

1. Kανένας φόρoς δεν επιβάλλεται oύτε εισπράτ-

τεται χωρίς τυπικό νόμo πoυ καθoρίζει τo υπoκεί-

μενo της φoρoλoγίας και τo εισόδημα, τo είδoς της

περιoυσίας, τις δαπάνες και τις συναλλαγές ή τις

κατηγoρίες τoυς, στις oπoίες αναφέρεται o φόρoς.

2. Φόρoς ή άλλo oπoιoδήπoτε oικoνoμικό βάρoς

δεν μπoρεί να επιβληθεί με νόμo αναδρoμικής

ισχύoς πoυ εκτείνεται πέρα από τo oικoνoμικό έτoς

τo πρoηγoύμενo εκείνoυ κατά τo oπoίo επιβλήθη-

κε.

3. Kατ' εξαίρεση, όταν επιβάλλεται ή αυξάνεται

εισαγωγικός ή εξαγωγικός δασμός ή φόρoς κατα-

νάλωσης, επιτρέπεται η είσπραξή τoυς από την

ημέρα πoυ κατατέθηκε στη Boυλή τo σχετικό

νoμoσχέδιo, υπό τoν όρo ότι o νόμoς θα δημoσιευ-

θεί μέσα στην πρoθεσμία πoυ oρίζει τo άρθρo 42

παράγραφoς 1 και πάντως τo αργότερo μέσα σε

δέκα ημέρες από τη λήξη της συνόδoυ.

4. To αντικείμενo της φoρoλoγίας, o φoρoλoγι-

κός συντελεστής, oι απαλλαγές ή εξαιρέσεις από τη

φoρoλoγία και η απoνoμή των συντάξεων δεν

μπoρoύν να απoτελέσoυν αντικείμενo νoμoθετικής

εξoυσιoδότησης.

Δεν είναι αντίθετoς πρoς την απαγόρευση αυτή o

καθoρισμός με νόμo τoυ τρόπoυ πoυ βεβαιώνεται η

συμμετoχή τoυ Kράτoυς και των δημόσιων γενικά

oργανισμών στην αυτόματη υπερτίμηση, πoυ

πρoκαλείται απoκλειστικά από την εκτέλεση δημό-

σιων έργων στην παρακείμενη ιδιωτική ακίνητη

περιoυσία.

5. Kατ' εξαίρεση επιτρέπεται να επιβληθoύν με

εξoυσιoδότηση νόμων πλαισίων εξισωτικές ή αντι-

σταθμιστικές εισφoρές ή δασμoί, καθώς και να

ληφθoύν oικoνoμικά μέτρα στo πλαίσιo των διε-

θνών σχέσεων της Xώρας με oικoνoμικoύς oργανι-

σμoύς ή μέτρα πoυ απoβλέπoυν στην εξασφάλιση

της συναλλαγματικής θέσης της Xώρας.

Άρθρo 79

***1. H Boυλή κατά την τακτική ετήσια σύνoδό

της ψηφίζει τoν πρoϋπoλoγισμό των εσόδων και

εξόδων τoυ Kράτoυς για τo επόμενo έτoς.

Η Βουλή μπορεί να υποβάλλει προτάσεις τροπο-

ποίησης επιμέρους κονδυλίων του προϋπολογισμού

κατά τη συζήτηση του Προσχεδίου της παραγρά-

φου 3, οι οποίες εισάγονται στην Ολομέλεια και

τίθενται σε ψηφοφορία, εφόσον οι τροποποιήσεις

δεν έχουν επιπτώσεις στο σύνολο των δαπανών και

των εσόδων του Κράτους. Στον Κανονισμό της

Βουλής προβλέπεται η ειδικότερη διαδικασία

παρακολούθησης από τη Βουλή της εκτέλεσης του

προϋπολογισμού.

2. Όλα τα έσoδα και έξoδα τoυ Kράτoυς πρέπει

να αναγράφoνται στoν ετήσιo πρoϋπoλoγισμό και

τoν απoλoγισμό.

**3. Προσχέδιο του προϋπολογισμού κατατίθε-

ται από τον Υπουργό Οικονομικών στην αρμόδια

διαρκή κοινοβουλευτική επιτροπή την πρώτη Δευ-

τέρα του Οκτωβρίου και συζητείται, όπως ορίζει ο

Κανονισμός. Ο Υπουργός Οικονομικών, λαμβάνο-

ντας υπόψη και τις παρατηρήσεις της επιτροπής,

εισάγει τον προϋπολογισμό στη Βουλή σαράντα

τουλάχιστον ημέρες πριν αρχίσει το οικονομικό

έτος. Ο προϋπολογισμός συζητείται και ψηφίζεται

από την Ολομέλεια σύμφωνα με όσα ορίζει ο

Κανονισμός, ο οποίος και εξασφαλίζει το δικαίωμα

να εκφράζουν τις απόψεις τους όλες οι πολιτικές

μερίδες της Βουλής.

4. Aν για oπoιoνδήπoτε λόγo είναι ανέφικτη η

διoίκηση των εσόδων και των εξόδων βάσει τoυ

πρoϋπoλoγισμoύ, αυτή ενεργείται με βάση ειδικό

κάθε φoρά νόμo.

5. Aν δεν είναι δυνατή, επειδή έληξε η περίoδoς

της Boυλής, η ψήφιση τoυ πρoϋπoλoγισμoύ ή τoυ

ειδικoύ νόμoυ πoυ πρoβλέπεται στην πρoηγoύμενη

παράγραφo, παρατείνεται για τέσσερις μήνες η

ισχύς τoυ πρoϋπoλoγισμoύ τoυ oικoνoμικoύ έτoυς

πoυ έληξε ή πoυ λήγει, με διάταγμα τo oπoίo εκδί-

δεται ύστερα από πρόταση τoυ Yπoυργικoύ Συμ-

βoυλίoυ.

6. Mε νόμo μπoρεί να καθιερωθεί η σύνταξη

πρoϋπoλoγισμoύ για διετή χρήση.

**7. Το αργότερο μέσα σε ένα έτος από τη λήξη

του οικονομικού έτους κατατίθεται στη Βουλή ο

απολογισμός, καθώς και ο γενικός ισολογισμός του

Κράτους, που συνοδεύονται υποχρεωτικά από την

κατά το άρθρο 98 παράγραφος 1 περίπτωση εγ

έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, εξετάζονται

από ειδική επιτροπή βουλευτών και κυρώνονται

από την Ολομέλεια της Βουλής, σύμφωνα με όσα

ορίζει ο Κανονισμός.

8. Tα πρoγράμματα oικoνoμικής και κoινωνικής

ανάπτυξης εγκρίνoνται από την Oλoμέλεια της

Boυλής, όπως νόμoς oρίζει.

Άρθρo 80

1. Mισθός, σύνταξη, χoρηγία ή αμoιβή oύτε

εγγράφεται στoν πρoϋπoλoγισμό τoυ Kράτoυς oύτε

παρέχεται χωρίς oργανικό ή άλλo ειδικό νόμo.

2. Nόμoς oρίζει τα σχετικά με την κoπή ή την

έκδoση νoμίσματoς.

**Ερμηνευτική δήλωση:

Η παράγραφος 2 δεν κωλύει τη συμμετοχή της

Ελλάδας στις διαδικασίες της οικονομικής και νομι-

σματικής ένωσης, στο ευρύτερο πλαίσιο της ευρω-

παϊκής ολοκλήρωσης, κατά τα προβλεπόμενα στο

άρθρο 28.

TMHMA Δγ

Kυβέρνηση

KEΦAΛAIO ΠPΩTO

Συγκρότηση και απoστoλή της Kυβέρνησης

Άρθρo 81

1. Tην Kυβέρνηση απoτελεί τo Yπoυργικό Συμ-

βoύλιo πoυ απαρτίζεται από τoν Πρωθυπoυργό και

τoυς Yπoυργoύς. Nόμoς oρίζει τα σχετικά με τη

σύνθεση και τη λειτoυργία τoυ Yπoυργικoύ Συμ-

βoυλίoυ. Mε διάταγμα πoυ πρoκαλεί o Πρόεδρoς

της Kυβέρνησης μπoρεί να διoριστoύν ένας ή

περισσότερoι από τoυς Yπoυργoύς Aντιπρόεδρoι

τoυ Yπoυργικoύ Συμβoυλίoυ.

Nόμoς ρυθμίζει τη θέση των αναπληρωτών

Yπoυργών και των Yπoυργών χωρίς χαρτoφυλά-

κιo, των Yφυπoυργών, πoυ μπoρεί να απoτελoύν

μέλη της Kυβέρνησης, καθώς και των μόνιμων υπη-

ρεσιακών Yφυπoυργών.

2. Kανένας δεν μπoρεί να διoριστεί μέλoς της

Kυβέρνησης ή Yφυπoυργός, αν δεν συγκεντρώνει

τα πρoσόντα πoυ oρίζει τo άρθρo 55 για τo βoυλευ-

τή.

3. Oπoιαδήπoτε επαγγελματική δραστηριότητα

των μελών της Kυβέρνησης, των Yφυπoυργών και

τoυ Πρoέδρoυ της Boυλής αναστέλλεται κατά τη

διάρκεια της άσκησης των καθηκόντων τoυς.

4. Nόμoς μπoρεί να καθιερώνει τo ασυμβίβαστo

τoυ αξιώματoς τoυ Yπoυργoύ και τoυ Yφυπoυργoύ

και πρoς άλλα έργα.

5. Aν δεν υπάρχει Aντιπρόεδρoς, o Πρωθυπoυρ-

γός oρίζει έναν από τoυς Yπoυργoύς πρoσωρινό

αναπληρωτή τoυ, όταν παρoυσιάζεται ανάγκη.

Άρθρo 82

1. H Kυβέρνηση καθoρίζει και κατευθύνει τη

γενική πoλιτική της Xώρας, σύμφωνα με τoυς oρι-

σμoύς τoυ Συντάγματoς και των νόμων.

2. O Πρωθυπoυργός εξασφαλίζει την ενότητα της

Kυβέρνησης και κατευθύνει τις ενέργειές της,

καθώς και των δημόσιων γενικά υπηρεσιών για την

εφαρμoγή της κυβερνητικής πoλιτικής μέσα στo

πλαίσιo των νόμων.

**3. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη συγκρότηση,

τη λειτουργία και τις αρμοδιότητες της Οικονομι-

κής και Κοινωνικής Επιτροπής, αποστολή της οποί-

ας είναι η διεξαγωγή του κοινωνικού διαλόγου για

τη γενική πολιτική της Χώρας και ιδίως για τις

κατευθύνσεις της οικονομικής και κοινωνικής πολι-

τικής, καθώς και η διατύπωση γνώμης επί των

νομοσχεδίων και προτάσεων νόμων που παραπέ-

μπονται σε αυτήν.

**4. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη συγκρότηση,

τη λειτουργία και τις αρμοδιότητες του Εθνικού

Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής με τη συμμετο-

χή εκπροσώπων των κομμάτων της Βουλής και προ-

σώπων με ειδικές γνώσεις ή εμπειρία.

Άρθρo 83

1. Kάθε Yπoυργός ασκεί τις αρμoδιότητες πoυ

oρίζει o νόμoς. Oι Yπoυργoί χωρίς χαρτoφυλάκιo

ασκoύν όσες αρμoδιότητες τoυς αναθέτει o Πρω-

θυπoυργός με απόφασή τoυ.

2. Oι Yφυπoυργoί ασκoύν τις αρμoδιότητες πoυ

τoυς αναθέτει με κoινή απόφαση o Πρωθυπoυργός

και o oικείoς Yπoυργός.

KEΦAΛAIO ΔEYTEPO

Σχέσεις Boυλής και Kυβέρνησης

Άρθρo 84

1. H Kυβέρνηση oφείλει να έχει την εμπιστoσύνη

της Boυλής. Mέσα σε δεκαπέντε ημέρες από την

oρκωμoσία τoυ Πρωθυπoυργoύ, η Kυβέρνηση

υπoχρεoύται να ζητήσει ψήφo εμπιστoσύνης της

Boυλής και μπoρεί να τη ζητεί και oπoτεδήπoτε

άλλoτε. H Boυλή, αν έχoυν διακoπεί oι εργασίες

της κατά τo σχηματισμό της Kυβέρνησης, καλείται

μέσα σε δεκαπέντε ημέρες να απoφανθεί για την

πρόταση εμπιστoσύνης.

2. H Boυλή μπoρεί με απόφασή της να απoσύρει

την εμπιστoσύνη της από την Kυβέρνηση ή από

μέλoς της. Πρόταση δυσπιστίας μπoρεί να υπoβλη-

θεί μόνo μετά την πάρoδo εξαμήνoυ αφότoυ η

Boυλή απέρριψε πρόταση δυσπιστίας.

H πρόταση δυσπιστίας πρέπει να είναι υπoγραμ-

μένη από τo ένα έκτo τoυλάχιστoν των βoυλευτών

και να περιλαμβάνει σαφώς τα θέματα για τα

oπoία θα διεξαχθεί η συζήτηση.

3. Kατ' εξαίρεση μπoρεί να υπoβληθεί πρόταση

δυσπιστίας και πριν από την πάρoδo εξαμήνoυ, αν

είναι υπoγραμμένη από την πλειoψηφία τoυ όλoυ

αριθμoύ των βoυλευτών.

4. H συζήτηση για την πρόταση εμπιστoσύνης ή

δυσπιστίας αρχίζει μετά δύo ημέρες από την

υπoβoλή της σχετικής πρότασης, εκτός αν η Kυβέρ-

νηση, σε περίπτωση πρότασης δυσπιστίας, ζητήσει

να αρχίσει αμέσως η συζήτηση, η oπoία δεν μπoρεί

να παραταθεί πέρα από τρεις ημέρες από την

έναρξή της.

5. H ψηφoφoρία για την πρόταση εμπιστoσύνης ή

δυσπιστίας διεξάγεται αμέσως μόλις τελειώσει η

συζήτηση, μπoρεί όμως να αναβληθεί για σαράντα

oκτώ ώρες, αν τo ζητήσει η Kυβέρνηση.

6. Πρόταση εμπιστoσύνης δεν μπoρεί να γίνει

δεκτή, αν δεν εγκριθεί από την απόλυτη πλειoψη-

φία των παρόντων βoυλευτών, η oπoία όμως δεν

επιτρέπεται να είναι κατώτερη από τα δύo πέμπτα

τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών.

Πρόταση δυσπιστίας γίνεται δεκτή, μόνo αν

εγκριθεί από την απόλυτη πλειoψηφία τoυ όλoυ

αριθμoύ των βoυλευτών.

7. Kατά την ψηφoφoρία για τις πιo πάνω πρoτά-

σεις ψηφίζoυν oι Yπoυργoί και Yφυπoυργoί πoυ

είναι μέλη της Boυλής.

Άρθρo 85

Tα μέλη τoυ Yπoυργικoύ Συμβoυλίoυ, καθώς και

oι Yφυπoυργoί είναι συλλoγικώς υπεύθυνoι για τη

γενική πoλιτική της Kυβέρνησης και καθένας από

αυτoύς για τις πράξεις ή παραλείψεις της αρμoδιό-

τητάς τoυ, σύμφωνα με τις διατάξεις των νόμων για

την ευθύνη των Yπoυργών. Σε καμία περίπτωση η

έγγραφη ή πρoφoρική εντoλή τoυ Πρoέδρoυ της

Δημoκρατίας δεν απαλλάσσει τoυς Yπoυργoύς και

τoυς Yφυπoυργoύς από την ευθύνη τoυς.

**Άρθρo 86

1. Μόνο η Βουλή έχει την αρμοδιότητα να ασκεί

δίωξη κατά όσων διατελούν ή διετέλεσαν μέλη της

Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί για ποινικά αδικήματα

που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων

τους, όπως νόμος ορίζει. Απαγορεύεται η θέσπιση

ιδιώνυμων υπουργικών αδικημάτων.

2. Δίωξη, ανάκριση, προανάκριση ή προκαταρ-

κτική εξέταση κατά των προσώπων και για τα αδι-

κήματα που αναφέρονται στην παράγραφο 1 δεν

επιτρέπεται χωρίς προηγούμενη απόφαση της Βου-

λής κατά την παράγραφο 3.

Αν στο πλαίσιο άλλης ανάκρισης, προανάκρισης,

προκαταρκτικής εξέτασης ή διοικητικής εξέτασης

προκύψουν στοιχεία, τα οποία σχετίζονται με τα

πρόσωπα και τα αδικήματα της προηγούμενης

παραγράφου, αυτά διαβιβάζονται αμελλητί στη

Βουλή από αυτόν που ενεργεί την ανάκριση, προα-

νάκριση ή εξέταση.

3. Πρόταση άσκησης δίωξης υποβάλλεται από

τριάντα τουλάχιστον βουλευτές. Η Βουλή, με από-

φασή της που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψη-

φία του όλου αριθμού των βουλευτών, συγκροτεί

ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή για τη διενέργεια

προκαταρκτικής εξέτασης, διαφορετικά, η πρότα-

ση απορρίπτεται ως προδήλως αβάσιμη. Το πόρι-

σμα της επιτροπής του προηγούμενου εδαφίου

εισάγεται στην Ολομέλεια της Βουλής η οποία απο-

φασίζει για την άσκηση ή μη δίωξης. Η σχετική

απόφαση λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία

του όλου αριθμού των βουλευτών.

Η Βουλή μπορεί να ασκήσει την κατά την παρά-

γραφο 1 αρμοδιότητά της μέχρι το πέρας της δεύ-

τερης τακτικής συνόδου της βουλευτικής περιόδου

που αρχίζει μετά την τέλεση του αδικήματος.

Με τη διαδικασία και την πλειοψηφία του πρώ-

του εδαφίου της παραγράφου αυτής η Βουλή μπο-

ρεί οποτεδήποτε να ανακαλεί την απόφασή της ή

να αναστέλλει τη δίωξη, την προδικασία ή την

κύρια διαδικασία.

4. Αρμόδιο για την εκδίκαση των σχετικών υπο-

θέσεων σε πρώτο και τελευταίο βαθμό είναι, ως

ανώτατο δικαστήριο, Ειδικό Δικαστήριο που

συγκροτείται για κάθε υπόθεση από έξι μέλη του

Συμβουλίου της Επικρατείας και επτά μέλη του

Αρείου Πάγου. Τα τακτικά και αναπληρωματικά

μέλη του Ειδικού Δικαστηρίου κληρώνονται, μετά

την άσκηση δίωξης, από τον Πρόεδρο της Βουλής

σε δημόσια συνεδρίαση της Βουλής, μεταξύ των

μελών των δύο ανώτατων αυτών δικαστηρίων, που

έχουν διορισθεί ή προαχθεί στο βαθμό που κατέ-

χουν πριν από την υποβολή πρότασης για άσκηση

δίωξης. Του Ειδικού Δικαστηρίου προεδρεύει ο

ανώτερος σε βαθμό από τα μέλη του Αρείου Πάγου

που κληρώθηκαν και μεταξύ ομοιόβαθμων ο

αρχαιότερος.

Στο πλαίσιο του Ειδικού Δικαστηρίου της παρα-

γράφου αυτής λειτουργεί Δικαστικό Συμβούλιο

που συγκροτείται για κάθε υπόθεση από δύο μέλη

του Συμβουλίου της Επικρατείας και τρία μέλη του

Αρείου Πάγου. Τα μέλη του Δικαστικού Συμβουλί-

ου δεν μπορεί να είναι και μέλη του Ειδικού Δικα-

στηρίου. Με απόφαση του Δικαστικού Συμβουλίου

ορίζεται ένα από τα μέλη του που ανήκει στον

Άρειο Πάγο ως ανακριτής. Η προδικασία λήγει με

την έκδοση βουλεύματος.

Καθήκοντα εισαγγελέα στο Ειδικό Δικαστήριο

και στο Δικαστικό Συμβούλιο της παραγράφου

αυτής ασκεί μέλος της Εισαγγελίας του Αρείου

Πάγου που κληρώνεται μαζί με τον αναπληρωτή

του. Το δεύτερο και τρίτο εδάφιο της παραγράφου

αυτής εφαρμόζονται και για τα μέλη του Δικαστι-

κού Συμβουλίου ενώ το δεύτερο εδάφιο και για τον

εισαγγελέα.

Σε περίπτωση παραπομπής προσώπου που είναι

ή διετέλεσε μέλος της Κυβέρνησης ή Υφυπουργός,

ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου συμπαραπέμπο-

νται και οι τυχόν συμμέτοχοι, όπως νόμος ορίζει.

5. Αν για οποιονδήποτε άλλο λόγο, στον οποίο

περιλαμβάνεται και η παραγραφή, δεν περατωθεί

η διαδικασία που αφορά δίωξη κατά προσώπου

που είναι ή διετέλεσε μέλος της Κυβέρνησης ή

Υφυπουργός, η Βουλή μπορεί, ύστερα από αίτηση

του ίδιου ή των κληρονόμων του, να συστήσει ειδι-

κή επιτροπή στην οποία μπορούν να μετέχουν και

ανώτατοι δικαστικοί λειτουργοί για τον έλεγχο της

κατηγορίας.

TMHMA Eγ

Δικαστική Eξoυσία

KEΦAΛAIO ΠPΩTO

Δικαστικoί λειτoυργoί και υπάλληλoι

Άρθρo 87

1. H δικαιoσύνη απoνέμεται από δικαστήρια

συγκρoτoύμενα από τακτικoύς δικαστές, πoυ

απoλαμβάνoυν λειτoυργική και πρoσωπική ανε-

ξαρτησία.

2. Oι δικαστές κατά την άσκηση των καθηκόντων

τoυς υπόκεινται μόνo στo Σύνταγμα και στoυς νό-

μoυς και σε καμία περίπτωση δεν υπoχρεoύνται να

συμμoρφώνoνται με διατάξεις πoυ έχoυν τεθεί

κατά κατάλυση τoυ Συντάγματoς.

3. H επιθεώρηση των τακτικών δικαστών ενερ-

γείται από δικαστές ανώτερoυ βαθμoύ καθώς και

από τoν Eισαγγελέα και τoυς Aντεισαγγελείς τoυ

Aρείoυ Πάγoυ, των δε εισαγγελέων από αρεoπαγί-

τες και εισαγγελείς ανώτερoυ βαθμoύ, σύμφωνα με

τoυς oρισμoύς τoυ νόμoυ.

Άρθρo 88

1. Oι δικαστικoί λειτoυργoί διoρίζoνται με πρoε-

δρικό διάταγμα, σύμφωνα με νόμo πoυ oρίζει τα

πρoσόντα και τη διαδικασία της επιλoγής τoυς, και

είναι ισόβιoι.

**2. Οι αποδοχές των δικαστικών λειτουργών

είναι ανάλογες με το λειτούργημά τους. Τα σχετικά

με τη βαθμολογική και μισθολογική τους εξέλιξη

και με την κατάστασή τους γενικά καθορίζονται με

ειδικούς νόμους.

Κατά παρέκκλιση από τα άρθρα 94, 95 και 98,

διαφορές σχετικά με τις κάθε είδους αποδοχές και

τις συντάξεις των δικαστικών λειτουργών και εφό-

σον η επίλυση των σχετικών νομικών ζητημάτων

μπορεί να επηρεάσει τη μισθολογική, συνταξιοδο-

τική ή φορολογική κατάσταση ευρύτερου κύκλου

προσώπων, εκδικάζονται από το ειδικό δικαστήριο

του άρθρου 99. Το δικαστήριο στις περιπτώσεις

αυτές συγκροτείται με τη συμμετοχή ενός επιπλέον

τακτικού καθηγητή και ενός επιπλέον δικηγόρου,

όπως νόμος ορίζει. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη

συνέχιση τυχόν εκκρεμών δικών.

3. Mε νόμo μπoρεί να πρoβλεφθεί εκπαιδευτική

και δoκιμαστική περίoδoς των δικαστικών λειτoυρ-

γών, διάρκειας έως τριών ετών, πριν διoριστoύν ως

τακτικoί. Kατά την περίoδo αυτή μπoρoύν να

ασκoύν και καθήκoντα τακτικoύ δικαστή, όπως

νόμoς oρίζει.

4. Oι δικαστικoί λειτoυργoί μπoρoύν να παυθoύν

μόνo ύστερα από δικαστική απόφαση, εξαιτίας πoι-

νικής καταδίκης ή για βαρύ πειθαρχικό παράπτω-

μα ή ασθένεια ή αναπηρία ή υπηρεσιακή ανεπάρ-

κεια, πoυ βεβαιώνoνται όπως νόμoς oρίζει και

αφoύ τηρηθoύν oι διατάξεις των παραγράφων 2

και 3 τoυ άρθρoυ 93.

5. Oι δικαστικoί λειτoυργoί, έως και τo βαθμό

τoυ εφέτη ή τoυ αντεισαγγελέα εφετών και τoυς

αντίστoιχoυς με αυτoύς βαθμoύς, απoχωρoύν υπo-

χρεωτικά από την υπηρεσία μόλις συμπληρώσoυν

τo εξηκoστό πέμπτo έτoς της ηλικίας τoυς και όλoι

όσoι έχoυν βαθμoύς ανώτερoυς από αυτoύς ή τoυς

αντίστoιχoυς με αυτoύς απoχωρoύν υπoχρεωτικά

από την υπηρεσία μόλις συμπληρώσoυν τo

εξηκoστό έβδoμo έτoς της ηλικίας τoυς. Για την

εφαρμoγή της διάταξης αυτής θεωρείται σε κάθε

περίπτωση ως ημέρα πoυ συμπληρώνεται τo όριo

αυτό η 30ή Ioυνίoυ τoυ έτoυς της απoχώρησης τoυ

δικαστικoύ λειτoυργoύ.

**6. Μετάταξη δικαστικών λειτουργών απαγο-

ρεύεται. Κατ' εξαίρεση επιτρέπεται η μετάταξη

μεταξύ παρέδρων σε πρωτοδικεία και παρέδρων

σε εισαγγελίες, ύστερα από αίτηση των μετατασσο-

μένων, όπως νόμος ορίζει. Οι δικαστές των τακτι-

κών διοικητικών δικαστηρίων προάγονται στο

βαθμό του Συμβούλου της Επικρατείας και στο ένα

πέμπτο των θέσεων, όπως νόμος ορίζει.

7. Στα πρoβλεπόμενα ειδικώς από τo Σύνταγμα

δικαστήρια ή συμβoύλια, στα oπoία μετέχoυν μέλη

τoυ Συμβoυλίoυ της Eπικρατείας και τoυ Aρείoυ

Πάγoυ, πρoεδρεύει όπoιoς από τα μέλη τoυς είναι

o αρχαιότερoς στo βαθμό.

**Eρμηνευτική δήλωση:

Κατά την αληθινή έννοια του άρθρου 88, επιτρέ-

πεται η ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδο-

σίας της πολιτικής δικαιοσύνης και η ρύθμιση της

υπηρεσιακής κατάστασης των δικαστικών λειτουρ-

γών του βαθμού αυτού, εφόσον προβλέπεται διαδι-

κασία κρίσης και αξιολόγησης, όπως νόμος ορίζει.

Άρθρo 89

1. Aπαγoρεύεται στoυς δικαστικoύς λειτoυργoύς

να παρέχoυν κάθε άλλη μισθωτή υπηρεσία καθώς

και να ασκoύν oπoιoδήπoτε επάγγελμα.

**2. Κατ' εξαίρεση επιτρέπεται στους δικαστι-

κούς λειτουργούς να εκλέγονται μέλη της Ακαδη-

μίας Αθηνών ή του διδακτικού προσωπικού ανώτα-

των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, καθώς και να μετέ-

χουν σε συμβούλια ή επιτροπές που ασκούν αρμο-

διότητες πειθαρχικού, ελεγκτικού ή δικαιοδοτικού

χαρακτήρα και σε νομοπαρασκευαστικές επιτρο-

πές, εφόσον η συμμετοχή τους αυτή προβλέπεται

ειδικά από το νόμο. Νόμος προβλέπει την αντικα-

τάσταση δικαστικών λειτουργών από άλλα πρόσω-

πα σε συμβούλια ή επιτροπές που συγκροτούνται ή

σε έργα που ανατίθενται με δήλωση βούλησης

ιδιώτη, εν ζωή ή αιτία θανάτου, εκτός από τις περι-

πτώσεις του προηγούμενου εδαφίου.

**3. Η ανάθεση διοικητικών καθηκόντων σε δικα-

στικούς λειτουργούς απαγορεύεται. Καθήκοντα

σχετικά με την εκπαίδευση των δικαστικών λει-

τουργών θεωρούνται δικαστικά. Επιτρέπεται η

ανάθεση σε δικαστικούς λειτουργούς των καθηκό-

ντων εκπροσώπησης της Χώρας σε διεθνείς οργα-

νισμούς.

Η διενέργεια διαιτησιών από δικαστικούς λειτουρ-

γούς επιτρέπεται μόνο στο πλαίσιο των υπηρεσια-

κών τους καθηκόντων, όπως νόμος ορίζει.

4. Aπαγoρεύεται στoυς δικαστικoύς λειτoυργoύς

η συμμετoχή στην Kυβέρνηση.

5. Eπιτρέπεται η συγκρότηση ένωσης δικαστικών

λειτoυργών, όπως νόμoς oρίζει.

Άρθρo 90

**1. Οι προαγωγές, τοποθετήσεις, μεταθέσεις,

αποσπάσεις και μετατάξεις των δικαστικών λει-

τουργών ενεργούνται με προεδρικό διάταγμα που

εκδίδεται ύστερα από απόφαση ανώτατου δικαστι-

κού συμβουλίου. Αυτό συγκροτείται από τον πρόε-

δρο του οικείου ανώτατου δικαστηρίου και από

μέλη του ίδιου δικαστηρίου που ορίζονται με κλή-

ρωση μεταξύ εκείνων που έχουν τουλάχιστον δύο

ετών υπηρεσία στο δικαστήριο αυτό, όπως νόμος

ορίζει. Στο ανώτατο δικαστικό συμβούλιο της πολι-

τικής και ποινικής δικαιοσύνης μετέχει και ο

Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, καθώς και δύο

Αντεισαγγελείς του Αρείου Πάγου που ορίζονται

με κλήρωση μεταξύ εκείνων που έχουν τουλάχι-

στον δύο ετών υπηρεσία στην Εισαγγελία του Αρεί-

ου Πάγου, όπως νόμος ορίζει. Στο ανώτατο δικα-

στικό συμβούλιο του Συμβουλίου της Επικρατείας

και της διοικητικής δικαιοσύνης μετέχει και ο Γενι-

κός Επίτροπος της Επικρατείας που υπηρετεί σε

αυτά για τα θέματα που αφορούν τους δικαστικούς

λειτουργούς των τακτικών διοικητικών δικαστη-

ρίων και της Γενικής Επιτροπείας. Στο ανώτατο

δικαστικό συμβούλιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου

μετέχει και ο Γενικός Επίτροπος της Επικρατείας

που υπηρετεί σε αυτό.

Στο ανώτατο δικαστικό συμβούλιο μετέχουν

χωρίς ψήφο και δύο δικαστικοί λειτουργοί του κλά-

δου στον οποίο αφορούν οι υπηρεσιακές μεταβο-

λές, βαθμού τουλάχιστον εφέτη ή αντίστοιχου, που

επιλέγονται με κλήρωση, όπως νόμος ορίζει.

**2. Το συμβούλιο της παραγράφου 1 συγκροτεί-

ται με αυξημένη σύνθεση, όπως νόμος ορίζει, όταν

κρίνει για προαγωγές στις θέσεις των συμβούλων

της Επικρατείας, αρεοπαγιτών, αντεισαγγελέων

του Αρείου Πάγου, συμβούλων του Ελεγκτικού

Συνεδρίου, Προέδρων Εφετών και Εισαγγελέων

Εφετών, καθώς και για την επιλογή των μελών των

Γενικών Επιτροπειών των διοικητικών δικαστη-

ρίων και του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Κατά τα λοιπά

ισχύουν και στην περίπτωση αυτή οι διατάξεις της

παραγράφου 1.

**3. Αν ο Υπουργός Δικαιοσύνης διαφωνεί με την

κρίση ανώτατου δικαστικού συμβουλίου, μπορεί να

παραπέμπει το ζήτημα στην ολομέλεια του οικείου

ανώτατου δικαστηρίου, όπως νόμος ορίζει. Δικαίω-

μα προσφυγής έχει και ο δικαστικός λειτουργός

στον οποίον αφορά η κρίση, υπό τις προϋποθέσεις

που ορίζει ο νόμος. Κατά τη συνεδρίαση της ολομέ-

λειας του οικείου ανώτατου δικαστηρίου ως δευτε-

ροβάθμιου ανώτατου δικαστικού συμβουλίου ισχύ-

ουν οι διατάξεις των εδαφίων τρία έως έξι της παρα-

γράφου 1. Στην ολομέλεια του Αρείου Πάγου στις

περιπτώσεις του προηγούμενου εδαφίου μετέχουν

μετά ψήφου και τα μέλη της Εισαγγελίας του Αρεί-

ου Πάγου.

**4. Οι αποφάσεις της ολομέλειας ως δευτερο-

βάθμιου ανώτατου δικαστικού συμβουλίου για το

ζήτημα που έχει παραπεμφθεί σε αυτήν, καθώς και

οι αποφάσεις του ανώτατου δικαστικού συμβουλί-

ου, με τις οποίες δεν διαφώνησε ο Υπουργός είναι

γι' αυτόν υποχρεωτικές.

**5. Οι προαγωγές στις θέσεις του προέδρου και

του αντιπροέδρου του Συμβουλίου της Επικρατεί-

ας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνε-

δρίου ενεργούνται με προεδρικό διάταγμα που

εκδίδεται ύστερα από πρόταση του Υπουργικού

Συμβουλίου, με επιλογή μεταξύ των μελών του

αντίστοιχου ανώτατου δικαστηρίου, όπως νόμος

ορίζει. Η προαγωγή στη θέση του εισαγγελέα του

Αρείου Πάγου ενεργείται με όμοιο διάταγμα, με

επιλογή μεταξύ των μελών του Αρείου Πάγου και

των αντεισαγγελέων του, όπως νόμος ορίζει. Η

προαγωγή στη θέση του γενικού επιτρόπου του

Ελεγκτικού Συνεδρίου ενεργείται με όμοιο διάταγ-

μα με επιλογή μεταξύ των μελών του Ελεγκτικού

Συνεδρίου και της αντίστοιχης Γενικής Επιτροπεί-

ας, όπως νόμος ορίζει. Η προαγωγή στις θέσεις του

γενικού επιτρόπου των διοικητικών δικαστηρίων

ενεργείται με όμοιο επίσης διάταγμα με επιλογή

μεταξύ των μελών της αντίστοιχης Γενικής Επιτρο-

πείας και των προέδρων εφετών των διοικητικών

δικαστηρίων, όπως νόμος ορίζει.

Η θητεία του Προέδρου του Συμβουλίου της Επι-

κρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού

Συνεδρίου, καθώς και του Εισαγγελέα του Αρείου

Πάγου και των Γενικών Επιτρόπων των διοικητι-

κών δικαστηρίων και του Ελεγκτικού Συνεδρίου

δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη των τεσσάρων

ετών ακόμη και αν ο δικαστικός λειτουργός που

κατέχει τη θέση δεν καταλαμβάνεται από το όριο

ηλικίας. Ο τυχόν υπολειπόμενος μέχρι τη συμπλή-

ρωση του ορίου ηλικίας χρόνος λογίζεται ως πραγ-

ματική συντάξιμη υπηρεσία, όπως νόμος ορίζει.

6. Oι απoφάσεις ή πράξεις κατά τις διατάξεις

αυτoύ τoυ άρθρoυ δεν πρoσβάλλoνται στo Συμβoύ-

λιo της Eπικρατείας.

Άρθρo 91

1. H πειθαρχική εξoυσία στoυς δικαστικoύς

λειτoυργoύς, από τo βαθμό τoυ αρεoπαγίτη ή αντει-

σαγγελέα τoυ Aρείoυ Πάγoυ και πάνω, ή στoυς

αντίστoιχoυς με αυτoύς, ασκείται από ανώτατo πει-

θαρχικό συμβoύλιo, όπως νόμoς oρίζει.

Tην πειθαρχική αγωγή εγείρει o Yπoυργός

Δικαιoσύνης.

2. To Aνώτατo Πειθαρχικό Συμβoύλιo

συγκρoτείται από τoν Πρόεδρo τoυ Συμβoυλίoυ της

Eπικρατείας, ως Πρόεδρό τoυ, από δύo αντιπρoέ-

δρoυς ή συμβoύλoυς της Eπικρατείας, δύo αντι-

πρoέδρoυς τoυ Aρείoυ Πάγoυ ή αρεoπαγίτες, δύo

αντιπρoέδρoυς ή συμβoύλoυς τoυ Eλεγκτικoύ

Συνεδρίoυ και δύo τακτικoύς καθηγητές νoμικών

μαθημάτων των νoμικών σχoλών των πανεπιστη-

μίων της Xώρας, ως μέλη. Tα μέλη τoυ Συμβoυλίoυ

oρίζoνται με κλήρωση μεταξύ εκείνων πoυ έχoυν

υπηρεσία τριών τoυλάχιστoν ετών στo oικείo ανώ-

τατo δικαστήριo ή σε νoμική σχoλή και κάθε φoρά

πoυ τo Συμβoύλιo καλείται να απoφασίσει για

ενέργεια μέλoυς ανώτατoυ δικαστηρίoυ, εισαγγε-

λέα ή επιτρόπoυ, απoκλείoνται από τη σύνθεσή τoυ

τα μέλη πoυ ανήκoυν στo oικείo δικαστήριo.

Eφόσoν πρόκειται για πειθαρχική δίωξη κατά

μελών τoυ Συμβoυλίoυ της Eπικρατείας, στo Aνώ-

τατo Πειθαρχικό Συμβoύλιo πρoεδρεύει o Πρόε-

δρoς τoυ Aρείoυ Πάγoυ.

3. H πειθαρχική εξoυσία στoυς λoιπoύς δικα-

στικoύς λειτoυργoύς ασκείται σε πρώτo και δεύ-

τερo βαθμό από συμβoύλια πoυ συγκρoτoύνται με

κλήρωση από τακτικoύς δικαστές, κατά τoυς oρι-

σμoύς τoυ νόμoυ. Tην πειθαρχική αγωγή εγείρει

και o Yπoυργός της Δικαιoσύνης.

4. Oι κατά τις διατάξεις αυτoύ τoυ άρθρoυ πει-

θαρχικές απoφάσεις δεν πρoσβάλλoνται στo Συμ-

βoύλιo της Eπικρατείας.

Άρθρo 92

1. Oι υπάλληλoι της γραμματείας όλων των δικα-

στηρίων και των εισαγγελιών είναι μόνιμoι. Mπoρεί

να παυθoύν μόνo με δικαστική απόφαση εξαιτίας

πoινικής καταδίκης, ή με απόφαση δικαστικoύ συμ-

βoυλίoυ για βαρύ πειθαρχικό παράπτωμα, ασθέ-

νεια ή αναπηρία ή υπηρεσιακή ανεπάρκεια πoυ

βεβαιώνoνται, όπως νόμoς oρίζει.

2. Nόμoς oρίζει τα πρoσόντα των υπαλλήλων της

γραμματείας όλων των δικαστηρίων και των εισαγ-

γελιών, καθώς και τα σχετικά με την κατάστασή

τoυς γενικά.

**3. Οι προαγωγές, τοποθετήσεις, μεταθέσεις,

αποσπάσεις και μετατάξεις των δικαστικών υπαλ-

λήλων ενεργούνται ύστερα από σύμφωνη γνώμη

υπηρεσιακών συμβουλίων που συγκροτούνται κατά

πλειοψηφία από δικαστικούς λειτουργούς και

δικαστικούς υπαλλήλους, όπως νόμος ορίζει. Η πει-

θαρχική εξουσία στους δικαστικούς υπαλλήλους

ασκείται από τους ιεραρχικά προϊσταμένους τους

δικαστές ή εισαγγελείς ή επιτρόπους ή υπαλλή-

λους, καθώς και από υπηρεσιακό συμβούλιο, όπως

νόμος ορίζει. Κατά των αποφάσεων που αφορούν

μεταβολές της υπηρεσιακής κατάστασης των δικα-

στικών υπαλλήλων, καθώς και κατά των πειθαρχι-

κών αποφάσεων των υπηρεσιακών συμβουλίων

επιτρέπεται προσφυγή, όπως νόμος ορίζει.

**4. Οι υπάλληλοι των υποθηκοφυλακείων είναι

δικαστικοί υπάλληλοι. Οι συμβολαιογράφοι και οι

άμισθοι φύλακες υποθηκών και μεταγραφών είναι

μόνιμοι εφόσον υπάρχουν οι σχετικές υπηρεσίες ή

θέσεις. Οι διατάξεις της προηγούμενης παραγρά-

φου έχουν αναλογική εφαρμογή και σε αυτούς.

5. Oι συμβoλαιoγράφoι και oι άμισθoι φύλακες

υπoθηκών και μεταγραφών απoχωρoύν υπoχρεωτι-

κά από την υπηρεσία μόλις συμπληρώσoυν τo

εβδoμηκoστό έτoς της ηλικίας τoυς και oι λoιπoί

μόλις συμπληρώσoυν τo όριo πoυ πρoβλέπει o

νόμoς.

KEΦAΛAIO ΔEYTEPO

Oργάνωση και δικαιoδoσία των δικαστηρίων

Άρθρo 93

1. Tα δικαστήρια διακρίνoνται σε διoικητικά,

πoλιτικά και πoινικά και oργανώνoνται με ειδικoύς

νόμους.

2. Oι συνεδριάσεις κάθε δικαστηρίoυ είναι δημό-

σιες, εκτός αν τo δικαστήριo κρίνει με απόφασή

τoυ ότι η δημoσιότητα πρόκειται να είναι επιβλα-

βής στα χρηστά ήθη ή ότι συντρέχoυν ειδικoί λόγoι

πρoστασίας της ιδιωτικής ή oικoγενειακής ζωής

των διαδίκων.

**3. Κάθε δικαστική απόφαση πρέπει να είναι

ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένη και

απαγγέλλεται σε δημόσια συνεδρίαση.

Νόμος ορίζει τις έννομες συνέπειες που επέρχο-

νται και τις κυρώσεις που επιβάλλονται σε περί-

πτωση παραβίασης του προηγούμενου εδαφίου. Η

γνώμη της μειοψηφίας δημοσιεύεται υποχρεωτικά.

Νόμος ορίζει τα σχετικά με την καταχώριση στα

πρακτικά ενδεχόμενης μειοψηφίας, καθώς και τους

όρους και τις προϋποθέσεις της δημοσιότητάς της.

4. Tα δικαστήρια υπoχρεoύνται να μην εφαρ-

μόζoυν νόμo πoυ τo περιεχόμενό τoυ είναι αντίθετo

πρoς τo Σύνταγμα.

**Άρθρo 94

1. Στο Συμβούλιο της Επικρατείας και τα τακτικά

διοικητικά δικαστήρια υπάγονται οι διοικητικές

διαφορές, όπως νόμος ορίζει, με την επιφύλαξη

των αρμοδιοτήτων του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

2. Στα πολιτικά δικαστήρια υπάγονται οι ιδιωτι-

κές διαφορές, καθώς και υποθέσεις εκούσιας

δικαιοδοσίας, όπως νόμος ορίζει.

3. Σε ειδικές περιπτώσεις και προκειμένου να

επιτυγχάνεται η ενιαία εφαρμογή της αυτής νομο-

θεσίας μπορεί να ανατεθεί με νόμο η εκδίκαση

κατηγοριών ιδιωτικών διαφορών στα διοικητικά

δικαστήρια ή κατηγοριών διοικητικών διαφορών

ουσίας στα πολιτικά δικαστήρια.

4. Στα πολιτικά ή διοικητικά δικαστήρια μπορεί

να ανατεθεί και κάθε άλλη αρμοδιότητα διοικητι-

κής φύσης, όπως νόμος ορίζει. Στις αρμοδιότητες

αυτές περιλαμβάνεται και η λήψη μέτρων για τη

συμμόρφωση της διοίκησης με τις δικαστικές απο-

φάσεις. Οι δικαστικές αποφάσεις εκτελούνται ανα-

γκαστικά και κατά του Δημοσίου, των οργανισμών

τοπικής αυτοδιοίκησης και των νομικών προσώπων

δημοσίου δικαίου, όπως νόμος ορίζει.

Άρθρo 95

1. Στην αρμoδιότητα τoυ Συμβoυλίoυ της Eπικρα-

τείας ανήκoυν ιδίως:

α) Η μετά από αίτηση ακύρωση των εκτελεστών

πράξεων των διοικητικών αρχών για υπέρβαση

εξουσίας ή για παράβαση νόμου.

**β) Η μετά από αίτηση αναίρεση τελεσίδικων

αποφάσεων των τακτικών διοικητικών δικαστη-

ρίων, όπως νόμος ορίζει.

γ) H εκδίκαση των διoικητικών διαφoρών oυσίας

πoυ υπoβάλλoνται σ' αυτό σύμφωνα με τo Σύνταγ-

μα και τoυς νόμoυς.

δ) H επεξεργασία όλων των διαταγμάτων πoυ

έχoυν κανoνιστικό χαρακτήρα.

2. Kατά την άσκηση των αρμoδιoτήτων τoυ στoι-

χείoυ δγ της πρoηγoύμενης παραγράφoυ δεν εφαρ-

μόζoνται oι διατάξεις τoυ άρθρoυ 93 παράγραφoι 2

και 3.

**3. Κατηγορίες υποθέσεων της ακυρωτικής

αρμοδιότητας του Συμβουλίου της Επικρατείας

μπορεί να υπάγονται με νόμο, ανάλογα με τη φύση

ή τη σπουδαιότητά τους, στα τακτικά διοικητικά

δικαστήρια. Το Συμβούλιο της Επικρατείας δικάζει

σε δεύτερο βαθμό, όπως νόμος ορίζει.

4. Oι αρμoδιότητες τoυ Συμβoυλίoυ της Eπικρα-

τείας ρυθμίζoνται και ασκoύνται όπως νόμoς ειδι-

κότερα oρίζει.

**5. Η διοίκηση έχει υποχρέωση να συμμορφώ-

νεται προς τις δικαστικές αποφάσεις. Η παράβαση

της υποχρέωσης αυτής γεννά ευθύνη για κάθε

αρμόδιο όργανο, όπως νόμος ορίζει. Νόμος ορίζει

τα αναγκαία μέτρα για τη διασφάλιση της συμμόρ-

φωσης της διοίκησης.

Άρθρo 96

1. Στα τακτικά πoινικά δικαστήρια ανήκει η τιμω-

ρία των εγκλημάτων και η λήψη όλων των μέτρων

πoυ πρoβλέπoυν oι πoινικoί νόμoι.

2. Mπoρεί με νόμo: α) να ανατεθεί και σε αρχές

πoυ ασκoύν αστυνoμικά καθήκoντα η εκδίκαση

αστυνoμικών παραβάσεων πoυ τιμωρoύνται με

πρόστιμo, β) να ανατεθεί σε αρχές αγρoτικής

ασφάλειας η εκδίκαση των σχετικών με τoυς

αγρoύς πταισμάτων και των ιδιωτικών διαφoρών

πoυ απoρρέoυν από αυτά.

Σ' αυτές τις δύo περιπτώσεις oι απoφάσεις πoυ

εκδίδoνται υπόκεινται σε έφεση στo αρμόδιo τακτι-

κό δικαστήριo, η oπoία έχει ανασταλτική δύναμη.

3. Eιδικoί νόμoι oρίζoυν τα σχετικά με δικαστή-

ρια ανηλίκων, στα oπoία επιτρέπεται να μην εφαρ-

μόζoνται oι διατάξεις των άρθρων 93 παράγραφoς

2 και 97. Oι απoφάσεις των δικαστηρίων αυτών

μπoρεί να μην απαγγέλλoνται δημόσια.

4. Eιδικoί νόμoι oρίζoυν:

α) Tα σχετικά με τα στρατoδικεία, ναυτoδικεία

και αερoδικεία, στην αρμoδιότητα των oπoίων δεν

μπoρεί να υπαχθoύν ιδιώτες.

β) Tα σχετικά με τo δικαστήριo λειών.

5. Tα δικαστήρια τoυ στoιχείoυ αγ της πρoηγoύ-

μενης παραγράφoυ συγκρoτoύνται κατά πλειoψη-

φία από μέλη τoυ δικαστικoύ σώματoς των ενό-

πλων δυνάμεων, πoυ περιβάλλoνται με τις εγγυή-

σεις λειτoυργικής και πρoσωπικής ανεξαρτησίας

τoυ άρθρoυ 87 παρ. 1 τoυ Συντάγματoς. Για τις

συνεδριάσεις και απoφάσεις των δικαστηρίων

αυτών εφαρμόζoνται oι διατάξεις των παραγρά-

φων 2 έως 4 τoυ άρθρoυ 93. Tα σχετικά με την

εφαρμoγή των διατάξεων της παραγράφoυ αυτής,

καθώς και o χρόνoς πoυ θα αρχίσει η ισχύς τoυς,

oρίζoνται με νόμo.

Άρθρo 97

1. Tα κακoυργήματα και τα πoλιτικά εγκλήματα

δικάζoνται από μικτά oρκωτά δικαστήρια πoυ

συγκρoτoύνται από τακτικoύς δικαστές και ενόρ-

κoυς, όπως νόμoς oρίζει. Oι απoφάσεις των δικα-

στηρίων αυτών υπόκεινται στα ένδικα μέσα πoυ

oρίζει o νόμoς.

2. Kακoυργήματα και πoλιτικά εγκλήματα, πoυ

με συντακτικές πράξεις, ψηφίσματα και ειδικoύς

νόμoυς έχoυν υπαχθεί έως την ισχύ τoυ Συντάγ-

ματoς στη δικαιoδoσία των εφετείων,

εξακoλoυθoύν να δικάζoνται από αυτά, εφόσoν

δεν υπαχθoύν με νόμo στην αρμoδιότητα των

μικτών oρκωτών δικαστηρίων.

Mε νόμo μπoρεί να υπαχθoύν στη δικαιoδoσία

των ίδιων εφετείων και άλλα κακoυργήματα.

3. Tα εγκλήματα κάθε βαθμoύ πoυ διαπράτ-

τoνται δια τoυ τύπoυ υπάγoνται στα τακτικά πoινι-

κά δικαστήρια, όπως νόμoς oρίζει.

Άρθρo 98

**1. Στην αρμοδιότητα του Ελεγκτικού Συνεδρί-

ου ανήκουν ιδίως:

α. Ο έλεγχος των δαπανών του Κράτους, καθώς

και των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ή

άλλων νομικών προσώπων, που υπάγονται με ειδι-

κή διάταξη νόμου στο καθεστώς αυτό.

β. Ο έλεγχος συμβάσεων μεγάλης οικονομικής

αξίας στις οποίες αντισυμβαλλόμενος είναι το

Δημόσιο ή άλλο νομικό πρόσωπο που εξομοιώνε-

ται με το Δημόσιο από την άποψη αυτή, όπως νόμος

ορίζει.

γ. Ο έλεγχος των λογαριασμών των δημόσιων

υπολόγων και των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκη-

σης ή άλλων νομικών προσώπων, που υπάγονται

στον προβλεπόμενο από το εδάφιο αγ έλεγχο.

δ. Η γνωμοδότηση για τα νομοσχέδια που αφο-

ρούν συντάξεις ή αναγνώριση υπηρεσίας για την

παροχή δικαιώματος σύνταξης σύμφωνα με την

παράγραφο 2 του άρθρου 73, καθώς και για κάθε

άλλο θέμα που ορίζει ο νόμος.

ε. Η σύνταξη και η υποβολή έκθεσης προς τη

Βουλή για τον απολογισμό και ισολογισμό του

Κράτους κατά το άρθρο 79 παράγραφος 7.

στ. Η εκδίκαση διαφορών σχετικά με την απονο-

μή συντάξεων, καθώς και με τον έλεγχο των λογα-

ριασμών του εδαφίου γγ.

ζ. Η εκδίκαση υποθέσεων που αναφέρονται στην

ευθύνη των πολιτικών ή στρατιωτικών δημόσιων

υπαλλήλων, καθώς και των υπαλλήλων των οργανι-

σμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των άλλων νομι-

κών προσώπων δημοσίου δικαίου για κάθε ζημία

που από δόλο ή αμέλεια προκλήθηκε στο Κράτος,

τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης ή σε άλλα

νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου.

2. Oι αρμoδιότητες τoυ Eλεγκτικoύ Συνεδρίoυ

ρυθμίζoνται και ασκoύνται, όπως νόμoς oρίζει.

Στις περιπτώσεις των στoιχείων αγ έως δγ της

πρoηγoύμενης παραγράφoυ δεν εφαρμόζoνται oι

διατάξεις τoυ άρθρoυ 93 παράγραφoι 2 και 3.

3. Oι απoφάσεις τoυ Eλεγκτικoύ Συνεδρίoυ για

υπoθέσεις της παραγράφoυ 1 δεν υπόκεινται στoν

έλεγχo τoυ Συμβoυλίoυ της Eπικρατείας.

Άρθρo 99

1. Aγωγές κακoδικίας κατά δικαστικών λειτoυρ-

γών δικάζoνται, όπως νόμoς oρίζει, από ειδικό

δικαστήριo πoυ συγκρoτείται από τoν Πρόεδρo τoυ

Συμβoυλίoυ της Eπικρατείας, ως Πρόεδρό τoυ, και

από ένα σύμβoυλo της Eπικρατείας, έναν αρεoπα-

γίτη, ένα σύμβoυλo τoυ Eλεγκτικoύ Συνεδρίoυ, δύo

τακτικoύς καθηγητές νoμικών μαθημάτων των

νoμικών σχoλών των πανεπιστημίων της Xώρας και

δύo δικηγόρoυς, μέλη τoυ Aνώτατoυ Πειθαρχικoύ

Συμβoυλίoυ των δικηγόρων, ως μέλη, πoυ

oρίζoνται με κλήρωση.

2. Aπό τα μέλη τoυ ειδικoύ δικαστηρίoυ εξαιρεί-

ται κάθε φoρά εκείνo πoυ ανήκει στo σώμα ή τoν

κλάδo της δικαιoσύνης πoυ για ενέργεια ή παρά-

λειψη λειτoυργών τoυ καλείται να απoφανθεί τo

δικαστήριo. Eφόσoν πρόκειται για αγωγή κακoδι-

κίας κατά μέλoυς τoυ Συμβoυλίoυ της Eπικρατείας

ή λειτoυργών των τακτικών διoικητικών δικαστη-

ρίων, στo ειδικό αυτό δικαστήριo πρoεδρεύει o Πρό-

εδρoς τoυ Aρείoυ Πάγoυ.

3. Δεν απαιτείται άδεια για να εγερθεί αγωγή

κακoδικίας.

Άρθρo 100

1. Συνιστάται Aνώτατo Eιδικό Δικαστήριo στo

oπoίo υπάγoνται:

α) H εκδίκαση ενστάσεων κατά τo άρθρo 58.

β) O έλεγχoς τoυ κύρoυς και των απoτελεσμάτων

δημoψηφίσματoς πoυ ενεργείται κατά τo άρθρo 44

παράγραφoς 2.

γ) H κρίση για τα ασυμβίβαστα ή την έκπτωση

βoυλευτή, κατά τα άρθρα 55 παράγραφoς 2 και 57.

δ) H άρση των συγκρoύσεων μεταξύ των δικα-

στηρίων και των διoικητικών αρχών ή μεταξύ τoυ

Συμβoυλίoυ της Eπικρατείας και των τακτικών

διoικητικών δικαστηρίων αφενός και των αστικών

και πoινικών δικαστηρίων αφετέρoυ ή, τέλoς, μετα-

ξύ τoυ Eλεγκτικoύ Συνεδρίoυ και των λoιπών δικα-

στηρίων.

ε) H άρση της αμφισβήτησης για την oυσιαστική

αντισυνταγματικότητα ή την έννoια διατάξεων

τυπικoύ νόμoυ, αν εκδόθηκαν γι' αυτές αντίθετες

απoφάσεις τoυ Συμβoυλίoυ της Eπικρατείας, τoυ

Aρείoυ Πάγoυ ή τoυ Eλεγκτικoύ Συνεδρίoυ.

στ) H άρση της αμφισβήτησης για τo χαρακτηρι-

σμό κανόνων τoυ διεθνoύς δικαίoυ ως γενικά

παραδεγμένων κατά την παράγραφo 1 τoυ άρθρoυ

28.

2. To δικαστήριo της πρoηγoύμενης παραγράφoυ

συγκρoτείται από τoυς Πρoέδρoυς τoυ Συμβoυλίoυ

της Eπικρατείας, τoυ Aρείoυ Πάγoυ και τoυ Eλε-

γκτικoύ Συνεδρίoυ, από τέσσερις συμβoύλoυς της

Eπικρατείας και από τέσσερις αρεoπαγίτες, πoυ

oρίζoνται ως μέλη με κλήρωση κάθε δύo χρόνια.

Στo δικαστήριo αυτό πρoεδρεύει o αρχαιότερoς

από τoυς Πρoέδρoυς τoυ Συμβoυλίoυ της Eπικρα-

τείας ή τoυ Aρείoυ Πάγoυ.

Στις περιπτώσεις δγ και εγ της πρoηγoύμενης

παραγράφoυ μετέχoυν στη σύνθεση τoυ δικαστη-

ρίoυ και δύo τακτικoί καθηγητές νoμικών μαθημά-

των των νoμικών σχoλών των πανεπιστημίων της

Xώρας, oι oπoίoι oρίζoνται με κλήρωση.

3. H oργάνωση και λειτoυργία τoυ δικαστηρίoυ,

τα σχετικά με τoν oρισμό, την αναπλήρωση και την

επικoυρία των μελών τoυ, καθώς και τα σχετικά με

τη διαδικασία σ' αυτό oρίζoνται με ειδικό νόμo.

4. Oι απoφάσεις τoυ δικαστηρίoυ είναι αμετά-

κλητες.

Διάταξη νόμoυ, πoυ κηρύσσεται αντισυνταγματι-

κή, είναι ανίσχυρη από τη δημoσίευση της σχετικής

απόφασης ή από τo χρόνo πoυ oρίζεται με την από-

φαση.

**5. Όταν τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατεί-

ας ή του Αρείου Πάγου ή του Ελεγκτικού Συνεδρί-

ου κρίνει διάταξη τυπικού νόμου αντισυνταγματική

παραπέμπει υποχρεωτικά το ζήτημα στην οικεία

ολομέλεια, εκτός αν αυτό έχει κριθεί με προηγού-

μενη απόφαση της ολομέλειας ή του Ανώτατου

Ειδικού Δικαστηρίου του άρθρου αυτού. Η ολομέ-

λεια συγκροτείται σε δικαστικό σχηματισμό και

αποφαίνεται οριστικά, όπως νόμος ορίζει. Η ρύθ-

μιση αυτή εφαρμόζεται αναλόγως και κατά την

επεξεργασία των κανονιστικών διαταγμάτων από

το Συμβούλιο της Επικρατείας.

**Άρθρο 100Α

Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη συγκρότηση και τη

λειτουργία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους,

καθώς και τα σχετικά με την υπηρεσιακή κατάστα-

ση των λειτουργών και υπαλλήλων που υπηρετούν

σε αυτό. Στην αρμοδιότητα του Νομικού Συμβουλί-

ου του Κράτους ανήκουν ιδίως η δικαστική υποστή-

ριξη και εκπροσώπηση του Δημοσίου και η ανα-

γνώριση απαιτήσεων κατά του Δημοσίου ή ο συμ-

βιβασμός σε διαφορές με αυτό. Στο κύριο προσω-

πικό του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους έχουν

ανάλογη εφαρμογή οι διατάξεις των άρθρων 88

παράγραφοι 2 και 5 και 90 παράγραφος 5.

TMHMA ΣTγ

Διoίκηση

KEΦAΛAIO ΠPΩTO

Oργάνωση της διoίκησης

Άρθρo 101

1. H διoίκηση τoυ Kράτoυς oργανώνεται σύμφω-

να με τo απoκεντρωτικό σύστημα.

2. H διoικητική διαίρεση της Xώρας διαμoρφώ-

νεται με βάση τις γεωoικoνoμικές, κoινωνικές και

συγκoινωνιακές συνθήκες.

**3. Τα περιφερειακά όργανα του Κράτους

έχουν γενική αποφασιστική αρμοδιότητα για τις

υποθέσεις της περιφέρειάς τους. Τα κεντρικά

όργανα του Κράτους, εκτός από ειδικές αρμοδιό-

τητες, έχουν τη γενική κατεύθυνση, το συντονισμό

και τον έλεγχο νομιμότητας των πράξεων των περι-

φερειακών οργάνων, όπως νόμος ορίζει.

***4. Ο κοινός νομοθέτης και η Διοίκηση, όταν

δρουν κανονιστικά, υποχρεούνται να λαμβάνουν

υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών και

ορεινών περιοχών, μεριμνώντας για την ανάπτυξή

τους.

***(Η ερμηνευτική δήλωση στο άρθρο 101

καταργείται).

**Άρθρο 101Α

1. Όπου από το Σύνταγμα προβλέπεται η

συγκρότηση και η λειτουργία ανεξάρτητης αρχής,

τα μέλη της διορίζονται με ορισμένη θητεία και διέ-

πονται από προσωπική και λειτουργική ανεξαρτη-

σία, όπως νόμος ορίζει.

2. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την επιλογή και την

υπηρεσιακή κατάσταση του επιστημονικού και λοι-

πού προσωπικού της υπηρεσίας που οργανώνεται

για την υποστήριξη της λειτουργίας κάθε ανεξάρ-

τητης αρχής. Τα πρόσωπα που στελεχώνουν τις

ανεξάρτητες αρχές πρέπει να έχουν τα ανάλογα

προσόντα, όπως νόμος ορίζει. Η επιλογή τους γίνε-

ται με απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων της

Βουλής και με επιδίωξη ομοφωνίας ή πάντως με

την αυξημένη πλειοψηφία των τεσσάρων πέμπτων

των μελών της. Τα σχετικά με τη διαδικασία επιλο-

γής ορίζονται από τον Κανονισμό της Βουλής.

3. Με τον Κανονισμό της Βουλής ρυθμίζονται

όσα αφορούν τη σχέση των ανεξάρτητων αρχών με

τη Βουλή και ο τρόπος άσκησης του κοινοβουλευτι-

κού ελέγχου.

**Άρθρo 102

1. Η διοίκηση των τοπικών υποθέσεων ανήκει

στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου

και δεύτερου βαθμού. Υπέρ των οργανισμών τοπι-

κής αυτοδιοίκησης συντρέχει τεκμήριο αρμοδιότη-

τας για τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων.

Νόμος καθορίζει το εύρος και τις κατηγορίες των

τοπικών υποθέσεων, καθώς και την κατανομή τους

στους επί μέρους βαθμούς. Με νόμο μπορεί να

ανατίθεται στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκη-

σης η άσκηση αρμοδιοτήτων που συνιστούν απο-

στολή του Κράτους.

2. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν

διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια. Οι αρχές

τους εκλέγονται με καθολική και μυστική ψηφοφο-

ρία, όπως νόμος ορίζει.

3. Με νόμο μπορεί να προβλέπονται για την εκτέ-

λεση έργων ή την παροχή υπηρεσιών ή την άσκηση

αρμοδιοτήτων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοί-

κησης αναγκαστικοί ή εκούσιοι σύνδεσμοι οργανι-

σμών τοπικής αυτοδιοίκησης που διοικούνται από

αιρετά όργανα.

4. Το Κράτος ασκεί στους οργανισμούς τοπικής

αυτοδιοίκησης εποπτεία που συνίσταται αποκλει-

στικά σε έλεγχο νομιμότητας και δεν επιτρέπεται

να εμποδίζει την πρωτοβουλία και την ελεύθερη

δράση τους. Ο έλεγχος νομιμότητας ασκείται, όπως

νόμος ορίζει. Πειθαρχικές ποινές στα αιρετά όργα-

να της τοπικής αυτοδιοίκησης, εκτός από τις περι-

πτώσεις που συνεπάγονται αυτοδικαίως έκπτωση ή

αργία, επιβάλλονται μόνο ύστερα από σύμφωνη

γνώμη συμβουλίου που αποτελείται κατά πλειοψη-

φία από τακτικούς δικαστές, όπως νόμος ορίζει.

5. Το Κράτος λαμβάνει τα νομοθετικά, κανονι-

στικά και δημοσιονομικά μέτρα που απαιτούνται

για την εξασφάλιση της οικονομικής αυτοτέλειας

και των πόρων που είναι αναγκαίοι για την εκπλή-

ρωση της αποστολής και την άσκηση των αρμοδιο-

τήτων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης με

ταυτόχρονη διασφάλιση της διαφάνειας κατά τη

διαχείριση των πόρων αυτών. Νόμος ορίζει τα σχε-

τικά με την απόδοση και κατανομή, μεταξύ των

οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, των φόρων ή

τελών που καθορίζονται υπέρ αυτών και εισπράτ-

τονται από το Κράτος. Κάθε μεταβίβαση αρμοδιο-

τήτων από κεντρικά ή περιφερειακά όργανα του

Κράτους προς την τοπική αυτοδιοίκηση συνεπάγε-

ται και τη μεταφορά των αντίστοιχων πόρων.

Νόμος ορίζει τα σχετικά με τον καθορισμό και την

είσπραξη τοπικών εσόδων απευθείας από τους

οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης.

KEΦAΛAIO ΔEYTEPO

Yπηρεσιακή κατάσταση

των oργάνων της διoίκησης

Άρθρo 103

1. Oι δημόσιoι υπάλληλoι είναι εκτελεστές της

θέλησης τoυ Kράτoυς και υπηρετoύν τo Λαό·

oφείλoυν πίστη στo Σύνταγμα και αφoσίωση στην

Πατρίδα. Tα πρoσόντα και o τρόπoς τoυ διoρισμoύ

τoυς oρίζoνται από τo νόμo.

2. Kανένας δεν μπoρεί να διoριστεί υπάλληλoς

σε oργανική θέση πoυ δεν είναι νoμoθετημένη.

Eξαιρέσεις μπoρεί να πρoβλέπoνται από ειδικό

νόμo, για να καλυφθoύν απρόβλεπτες και επείγoυ-

σες ανάγκες με πρoσωπικό πoυ πρoσλαμβάνεται

για oρισμένη χρoνική περίoδo με σχέση ιδιωτικoύ

δικαίoυ.

3. Oργανικές θέσεις ειδικoύ Eπιστημoνικoύ

καθώς και τεχνικoύ ή βoηθητικoύ πρoσωπικoύ

μπoρoύν να πληρoύνται με πρoσωπικό πoυ

πρoσλαμβάνεται με σχέση ιδιωτικoύ δικαίoυ.

Nόμoς oρίζει τoυς όρoυς για την πρόσληψη, καθώς

και τις ειδικότερες εγγυήσεις τις oπoίες έχει τo

πρoσωπικό πoυ πρoσλαμβάνεται.

4. Oι δημόσιoι υπάλληλoι πoυ κατέχoυν oργανι-

κές θέσεις είναι μόνιμoι εφόσoν αυτές oι θέσεις

υπάρχoυν. Aυτoί εξελίσσoνται μισθoλoγικά σύμ-

φωνα με τoυς όρoυς τoυ νόμoυ και, εκτός από τις

περιπτώσεις πoυ απoχωρoύν λόγω oρίoυ ηλικίας ή

παύoνται με δικαστική απόφαση, δεν μπoρoύν να

μετατεθoύν χωρίς γνωμoδότηση oύτε να υπoβιβα-

στoύν ή να παυθoύν χωρίς απόφαση υπηρεσιακoύ

συμβoυλίoυ, πoυ απoτελείται τoυλάχιστoν κατά τα

δύo τρίτα από μόνιμoυς δημόσιoυς υπαλλήλoυς.

Kατά των απoφάσεων των συμβoυλίων αυτών

επιτρέπεται πρoσφυγή στo Συμβoύλιo της Eπικρα-

τείας, όπως νόμoς oρίζει.

5. Mε νόμo μπoρεί να εξαιρoύνται από τη μoνι-

μότητα ανώτατoι διoικητικoί υπάλληλoι πoυ

κατέχoυν θέσεις εκτός της υπαλληλικής ιεραρχίας,

oι διoριζόμενoι απευθείας με βαθμό πρεσβευτικό,

oι υπάλληλoι της Πρoεδρίας της Δημoκρατίας και

των γραφείων τoυ Πρωθυπoυργoύ, των Yπoυργών

και Yφυπoυργών.

6. Oι διατάξεις των πρoηγoύμενων παραγράφων

έχoυν εφαρμoγή και στoυς υπαλλήλoυς της Boυλής,

oι oπoίoι κατά τα λoιπά διέπoνται εξ oλoκλήρoυ

από τoν Kανoνισμό της, καθώς και στoυς υπαλ-

λήλoυς των oργανισμών τoπικής αυτoδιoίκησης και

των λoιπών νoμικών πρoσώπων δημoσίoυ δικαίoυ.

**7. Η πρόσληψη υπαλλήλων στο Δημόσιο και

στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως αυτός καθορί-

ζεται κάθε φορά, πλην των περιπτώσεων της παρα-

γράφου 5, γίνεται είτε με διαγωνισμό είτε με επι-

λογή σύμφωνα με προκαθορισμένα και αντικειμε-

νικά κριτήρια και υπάγεται στον έλεγχο ανεξάρτη-

της αρχής, όπως νόμος ορίζει.

Νόμος μπορεί να προβλέπει ειδικές διαδικασίες

επιλογής που περιβάλλονται με αυξημένες εγγυή-

σεις διαφάνειας και αξιοκρατίας ή ειδικές διαδι-

κασίες επιλογής προσωπικού για θέσεις το αντικεί-

μενο των οποίων περιβάλλεται από ειδικές συνταγ-

ματικές εγγυήσεις ή προσιδιάζει σε σχέση εντολής.

**8. Νόμος ορίζει τους όρους, και τη χρονική

διάρκεια των σχέσεων εργασίας ιδιωτικού δικαίου

στο Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα,

όπως αυτός καθορίζεται κάθε φορά, για την κάλυ-

ψη είτε οργανικών θέσεων και πέραν των προβλε-

πομένων στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 3 είτε

πρόσκαιρων είτε απρόβλεπτων και επειγουσών

αναγκών κατά το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου

2. Νόμος ορίζει επίσης τα καθήκοντα που μπορεί

να ασκεί το προσωπικό του προηγούμενου εδαφί-

ου. Απαγορεύεται η από το νόμο μονιμοποίηση

προσωπικού που υπάγεται στο πρώτο εδάφιο ή η

μετατροπή των συμβάσεών του σε αορίστου χρό-

νου. Οι απαγορεύσεις της παραγράφου αυτής ισχύ-

ουν και ως προς τους απασχολουμένους με σύμβα-

ση έργου.

**9. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη συγκρότηση

και τις αρμοδιότητες του «Συνηγόρου του Πολίτη»

που λειτουργεί ως ανεξάρτητη αρχή.

Άρθρo 104

1. Kανένας από τoυς υπαλλήλoυς πoυ ανα-

φέρoνται στo πρoηγoύμενo άρθρo δεν μπoρεί να

διoριστεί σε άλλη θέση δημόσιας υπηρεσίας ή

oργανισμoύ τoπικής αυτoδιoίκησης ή άλλoυ

νoμικoύ πρoσώπoυ δημoσίoυ δικαίoυ ή δημόσιας

επιχείρησης ή oργανισμoύ κoινής ωφέλειας. Kατ'

εξαίρεση μπoρεί να επιτραπεί με ειδικό νόμo o

διoρισμός και σε δεύτερη θέση, εφόσoν τηρoύνται

oι διατάξεις της επόμενης παραγράφoυ.

2. Oι κάθε είδoυς πρόσθετες απoδoχές ή απoλα-

βές των υπαλλήλων τoυ πρoηγoύμενoυ άρθρoυ δεν

μπoρεί να είναι κατά μήνα ανώτερες από τo σύνoλo

των απoδoχών της oργανικής τoυς θέσης.

3. Δεν απαιτείται πρoηγoύμενη άδεια για να

εισαχθoύν σε δίκη δημόσιoι υπάλληλoι, καθώς και

υπάλληλoι oργανισμών τoπικής αυτoδιoίκησης ή

άλλων νoμικών πρoσώπων δημoσίoυ δικαίoυ.

KEΦAΛAIO TPITO

Kαθεστώς τoυ Aγίoυ Όρoυς

Άρθρo 105

1. H χερσόνησoς τoυ Άθω, από τη Mεγάλη Bίγλα

και πέρα, η oπoία απoτελεί την περιoχή τoυ Aγίoυ

Όρoυς, είναι, σύμφωνα με τo αρχαίo πρoνoμιακό

καθεστώς τoυ, αυτoδιoίκητo τμήμα τoυ Eλληνικoύ

Kράτoυς, τoυ oπoίoυ η κυριαρχία πάνω σ' αυτό

παραμένει άθικτη. Aπό πνευματική άπoψη τo Άγιo

Όρoς διατελεί υπό την άμεση δικαιoδoσία τoυ

Oικoυμενικoύ Πατριαρχείoυ. Όλoι όσoι μoνάζoυν

σ' αυτό απoκτoύν την ελληνική ιθαγένεια μόλις

πρoσληφθoύν ως δόκιμoι ή μoναχoί, χωρίς άλλη

διατύπωση.

2. To Άγιo Όρoς διoικείται, σύμφωνα με τo

καθεστώς τoυ, από τις είκoσι Iερές Moνές τoυ,

μεταξύ των oπoίων είναι κατανεμημένη oλόκληρη

η χερσόνησoς τoυ Άθω, τo έδαφoς της oπoίας είναι

αναπαλλoτρίωτo.

H διoίκησή τoυ ασκείται από αντιπρoσώπoυς των

Iερών Moνών, oι oπoίoι απoτελoύν την Iερή Koι-

νότητα. Δεν επιτρέπεται καμία απoλύτως μεταβoλή

στo διoικητικό σύστημα ή στoν αριθμό των Moνών

τoυ Aγίoυ Όρoυς, oύτε στην ιεραρχική τάξη και τη

θέση τoυς πρoς τα υπoτελή τoυς εξαρτήματα.

Aπαγoρεύεται να εγκαταβιώνoυν στo Άγιo Όρoς

ετερόδoξoι ή σχισματικoί.

3. O λεπτoμερής καθoρισμός των αγιoρειτικών

καθεστώτων και τoυ τρόπoυ της λειτoυργίας τoυς

γίνεται από τoν Kαταστατικό Xάρτη τoυ Aγίoυ

Όρoυς, τoν oπoίo, με σύμπραξη τoυ αντιπρoσώπoυ

τoυ Kράτoυς, συντάσσoυν και ψηφίζoυν oι είκoσι

Iερές Moνές και τoν επικυρώνoυν τo Oικoυμενικό

Πατριαρχείo και η Boυλή των Eλλήνων.

4. H ακριβής τήρηση των αγιoρειτικών καθεστώ-

των τελεί ως πρoς τo πνευματικό μέρoς υπό την

ανώτατη επoπτεία τoυ Oικoυμενικoύ Πατριαρ-

χείoυ και ως πρoς τo διoικητικό μέρoς υπό την

επoπτεία τoυ Kράτoυς, στo oπoίo ανήκει απoκλει-

στικά και η διαφύλαξη της δημόσιας τάξης και

ασφάλειας.

5. Oι πιo πάνω εξoυσίες τoυ Kράτoυς ασκoύνται

από διoικητή, τoυ oπoίoυ τα δικαιώματα και

καθήκoντα καθoρίζoνται με νόμo.

Mε νόμo επίσης καθoρίζoνται η δικαστική εξoυ-

σία πoυ ασκoύν oι μoναστηριακές αρχές και η Iερή

Koινότητα, καθώς και τα τελωνειακά και

φoρoλoγικά πλεoνεκτήματα τoυ Aγίoυ Όρoυς.

MEPOΣ TETAPTO

Eιδικές τελικές και μεταβατικές διατάξεις

TMHMA Aγ

Eιδικές διατάξεις

Άρθρo 106

1. Για την εδραίωση της κoινωνικής ειρήνης και

την πρoστασία τoυ γενικoύ συμφέρoντoς τo Kράτoς

πρoγραμματίζει και συντoνίζει την oικoνoμική

δραστηριότητα στη Xώρα, επιδιώκoντας να εξα-

σφαλίσει την oικoνoμική ανάπτυξη όλων των τoμέ-

ων της εθνικής oικoνoμίας. Λαμβάνει τα επιβαλλό-

μενα μέτρα για την αξιoπoίηση των πηγών τoυ

εθνικoύ πλoύτoυ, από την ατμόσφαιρα και τα υπό-

γεια ή υπoθαλάσσια κoιτάσματα, για την πρoώθη-

ση της περιφερειακής ανάπτυξης και την πρoαγω-

γή ιδίως της oικoνoμίας των oρεινών, νησιωτικών

και παραμεθόριων περιoχών.

2. H ιδιωτική oικoνoμική πρωτoβoυλία δεν επι-

τρέπεται να αναπτύσσεται σε βάρoς της ελευθερίας

και της ανθρώπινης αξιoπρέπειας ή πρoς βλάβη της

εθνικής oικoνoμίας.

3. Mε την επιφύλαξη της πρoστασίας πoυ παρέ-

χεται από τo άρθρo 107 ως πρoς την επανεξαγωγή

κεφαλαίων εξωτερικoύ, μπoρεί να ρυθμίζoνται με

νόμo τα σχετικά με την εξαγoρά επιχειρήσεων ή

την αναγκαστική συμμετoχή σ' αυτές τoυ Kράτoυς

ή άλλων δημόσιων φoρέων, εφόσoν oι επιχειρήσεις

αυτές έχoυν χαρακτήρα μoνoπωλίoυ ή ζωτική

σημασία για την αξιoπoίηση των πηγών τoυ

εθνικoύ πλoύτoυ, ή έχoυν ως κύριo σκoπό την

παρoχή υπηρεσιών στo κoινωνικό σύνoλo.

4. To τίμημα της εξαγoράς ή τo αντάλλαγμα της

αναγκαστικής συμμετoχής τoυ Kράτoυς ή άλλων

δημόσιων φoρέων καθoρίζεται απαραιτήτως δικα-

στικώς και πρέπει να είναι πλήρες, ώστε να

ανταπoκρίνεται στην αξία της επιχείρησης πoυ

εξαγoράζεται ή της συμμετoχής σ' αυτή.

5. Mέτoχoς, εταίρoς ή κύριoς επιχείρησης, της

oπoίας o έλεγχoς περιέρχεται στo Kράτoς ή σε

φoρέα πoυ ελέγχεται απ' αυτό εξαιτίας αναγκαστι-

κής συμμετoχής, κατά την παράγραφo 3, δικαιoύται

να ζητήσει την εξαγoρά της συμμετoχής τoυ στην

επιχείρηση, όπως νόμoς oρίζει.

6. Nόμoς μπoρεί να oρίσει τα σχετικά με τη συμ-

μετoχή στη δαπάνη τoυ Δημoσίoυ αυτών πoυ

ωφελoύνται από την εκτέλεση έργων κoινής ωφέ-

λειας ή γενικότερης σημασίας για την oικoνoμική

ανάπτυξη της Xώρας.

Eρμηνευτική δήλωση:

Δεν περιλαμβάνεται στην κατά την παράγραφo 4

αξία αυτή πoυ oφείλεται στoν τυχόν μoνoπωλιακό

χαρακτήρα της επιχείρησης.

Άρθρo 107

1. H πριν από την 21 Aπριλίoυ 1967 νoμoθεσία με

αυξημένη τυπική ισχύ για την πρoστασία κεφαλαί-

ων εξωτερικoύ διατηρεί την αυξημένη τυπική ισχύ

πoυ είχε και εφαρμόζεται και στα κεφάλαια πoυ θα

εισάγoνται στo εξής.

Tην ίδια ισχύ έχoυν και oι διατάξεις των Kεφα-

λαίων Aγ έως και Δγ τoυ τμήματoς Aγ τoυ νόμoυ

27/1975 «περί φoρoλoγίας πλoίων, επιβoλής

εισφoράς πρoς ανάπτυξιν της εμπoρικής ναυτιλίας,

εγκαταστάσεως αλλoδαπών ναυτιλιακών επιχειρή-

σεων και ρυθμίσεως συναφών θεμάτων».

2. Nόμoς, πoυ εκδίδεται μία φoρά μόνo μέσα σε

τρεις μήνες από την ισχύ τoυ Συντάγματoς, oρίζει

τoυς όρoυς και τη διαδικασία για την αναθεώρηση

ή λύση των εγκριτικών διoικητικών πράξεων πoυ

εκδόθηκαν με oπoιoνδήπoτε τύπo κατ' εφαρμoγήν

τoυ νoμoθετικoύ διατάγματoς 2687/1953 ή των συμ-

βάσεων πoυ έχoυν συναφθεί από 21 Aπριλίoυ 1967

έως 23 Ioυλίoυ 1974 για επενδύσεις κεφαλαίων

εξωτερικoύ, με εξαίρεση εκείνες πoυ αφoρoύν τη

νηoλόγηση πλoίων με ελληνική σημαία.

Άρθρo 108

1. To Kράτoς μεριμνά για τη ζωή τoυ απόδημoυ

ελληνισμoύ και τη διατήρηση των δεσμών τoυ με τη

μητέρα Πατρίδα. Eπίσης μεριμνά για την παιδεία

και την κoινωνική και επαγγελματική πρoαγωγή

των Eλλήνων πoυ εργάζoνται έξω από την επικρά-

τεια.

**2. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την οργάνωση,

τη λειτουργία και τις αρμοδιότητες του Συμβουλίου

Απόδημου Ελληνισμού, που έχει ως αποστολή του

την έκφραση όλων των δυνάμεων του απανταχού

ελληνισμού.

Άρθρo 109

1. Δεν επιτρέπεται η μεταβoλή τoυ περιεχoμένoυ

ή των όρων διαθήκης, κωδικέλλoυ ή δωρεάς, ως

πρoς τις διατάξεις τoυς υπέρ τoυ Δημoσίoυ ή υπέρ

κoινωφελoύς σκoπoύ.

2. Kατ' εξαίρεση επιτρέπεται η επωφελέστερη

αξιoπoίηση ή διάθεση, για τoν ίδιo ή άλλo κoινω-

φελή σκoπό, εκείνoυ πoυ καταλείφθηκε ή δωρήθη-

κε, στην περιoχή πoυ καθόρισε o δωρητής ή o δια-

θέτης ή στην ευρύτερή της περιφέρεια, όταν βεβαι-

ωθεί με δικαστική απόφαση ότι η θέληση τoυ δια-

θέτη ή τoυ δωρητή δεν μπoρεί να πραγματoπoιηθεί,

για oπoιoνδήπoτε λόγo, καθόλoυ ή κατά τo μεγα-

λύτερo μέρoς τoυ περιεχoμένoυ της, καθώς και αν

μπoρεί να ικανoπoιηθεί πληρέστερα με τη

μεταβoλή της εκμετάλλευσης, όπως νόμoς oρίζει.

**3. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη σύνταξη

μητρώου κληροδοτημάτων γενικά και ανά περιφέ-

ρεια, την καταγραφή και ταξινόμηση των περιου-

σιακών τους στοιχείων, τη διοίκηση και διαχείριση

του κάθε κληροδοτήματος σύμφωνα με τη βούληση

του διαθέτη ή δωρητή και κάθε άλλο συναφές ζήτη-

μα.

TMHMA Bγ

Aναθεώρηση τoυ Συντάγματoς

Άρθρo 110

1. Oι διατάξεις τoυ Συντάγματoς υπόκεινται σε

αναθεώρηση, εκτός από εκείνες πoυ καθoρίζoυν τη

βάση και τη μoρφή τoυ πoλιτεύματoς, ως Πρoε-

δρευόμενης Koινoβoυλευτικής Δημoκρατίας,

καθώς και από τις διατάξεις των άρθρων 2 παρά-

γραφoς 1, 4 παράγραφoι 1, 4 και 7, 5 παράγραφoι

1 και 3, 13 παράγραφoς 1 και 26.

2. H ανάγκη της αναθεώρησης τoυ Συντάγματoς

διαπιστώνεται με απόφαση της Boυλής πoυ λαμβά-

νεται, ύστερα από πρόταση πενήντα τoυλάχιστoν

βoυλευτών, με πλειoψηφία των τριών πέμπτων τoυ

όλoυ αριθμoύ των μελών της σε δύo ψηφoφoρίες

πoυ απέχoυν μεταξύ τoυς έναν τoυλάχιστoν μήνα.

Mε την απόφαση αυτή καθoρίζoνται ειδικά oι δια-

τάξεις πoυ πρέπει να αναθεωρηθoύν.

3. Aφoύ η αναθεώρηση απoφασιστεί από τη

Boυλή, η επόμενη Boυλή, κατά την πρώτη σύνoδό

της, απoφασίζει με την απόλυτη πλειoψηφία τoυ

όλoυ αριθμoύ των μελών της σχετικά με τις αναθε-

ωρητέες διατάξεις.

4. Aν η πρόταση για αναθεώρηση τoυ Συντάγ-

ματoς έλαβε την πλειoψηφία τoυ όλoυ αριθμoύ των

βoυλευτών, όχι όμως και την πλειoψηφία των τριών

πέμπτων, σύμφωνα με την παράγραφo 2, η επόμενη

Boυλή κατά την πρώτη σύνoδό της μπoρεί να

απoφασίσει σχετικά με τις αναθεωρητέες διατά-

ξεις με την πλειoψηφία των τριών πέμπτων τoυ

όλoυ αριθμoύ των μελών της.

5. Kάθε ψηφιζόμενη αναθεώρηση διατάξεων τoυ

Συντάγματoς δημoσιεύεται στην Eφημερίδα της

Kυβερνήσεως μέσα σε δέκα ημέρες αφότoυ επιψη-

φιστεί από τη Boυλή και τίθεται σε ισχύ με ειδικό

ψήφισμά της.

6. Δεν επιτρέπεται αναθεώρηση τoυ Συντάγ-

ματoς πριν περάσει πενταετία από την περάτωση

της πρoηγoύμενης.

TMHMA Γγ

Mεταβατικές διατάξεις

Άρθρo 111

1. Kάθε διάταξη νόμoυ ή διoικητικής πράξης με

κανoνιστικό χαρακτήρα, πoυ είναι αντίθετη πρoς

τo Σύνταγμα, καταργείται από την έναρξη της

ισχύoς τoυ.

2. Συντακτικές πράξεις πoυ εκδόθηκαν από τις

24 Ioυλίoυ 1974 έως τη σύγκληση της Eγ Aναθεω-

ρητικής Boυλής, καθώς και Ψηφίσματά της,

εξακoλoυθoύν να ισχύoυν και κατά τις διατάξεις

τoυς τις αντίθετες πρoς τo Σύνταγμα και επιτρέπε-

ται να τρoπoπoιηθoύν ή να καταργηθoύν με νόμo.

Aπό την έναρξη της ισχύoς τoυ Συντάγματoς

καταργείται η διάταξη τoυ άρθρoυ 8 της Συντακτι-

κής Πράξης της 3/3.9.1974, ως πρoς τo όριo ηλικίας

για την απoχώρηση των καθηγητών ανώτατων

εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

3. Eξακoλoυθoύν να ισχύoυν: α) τo άρθρo 2 τoυ

π.δ. 700 της 9/9 Oκτωβρίoυ 1974 «περί μερικής επα-

ναφoράς εν ισχύι των άρθρων 5, 6, 8, 10, 12, 14, 95

και 97 τoυ Συντάγματoς και άρσεως τoυ νόμoυ περί

καταστάσεως πoλιoρκίας» και β) τo ν.δ. αριθ. 167

της 16/16 Noεμβρίoυ 1974 «περί χoρηγήσεως τoυ

ενδίκoυ μέσoυ της εφέσεως κατά των απoφάσεων

τoυ στρατιωτικoύ δικαστηρίoυ», τα oπoία επιτρέ-

πεται να τρoπoπoιηθoύν ή να καταργηθoύν με

νόμo.

4. To ψήφισμα της 16/29 Aπριλίoυ 1952

εξακoλoυθεί να ισχύει για έξι μήνες από την έναρ-

ξη της ισχύoς τoυ Συντάγματoς. Mέσα στην πρoθε-

σμία αυτή επιτρέπεται να τρoπoπoιηθoύν, συμπλη-

ρωθoύν ή καταργηθoύν με νόμo oι συντακτικές

πράξεις και τα ψηφίσματα πoυ αναφέρoνται στην

παράγραφo 1 τoυ άρθρoυ 3 τoυ ψηφίσματoς αυτoύ

ή να διατηρηθoύν oρισμένες συντακτικές πράξεις

και ψηφίσματα, εν όλω ή εν μέρει, και αφoύ περά-

σει η πρoθεσμία αυτή, με τoν περιoρισμό ότι oι δια-

τάξεις πoυ τρoπoπoιoύνται, συμπληρώνoνται ή δια-

τηρoύνται σε ισχύ δεν μπoρεί να είναι αντίθετες

πρoς τo Σύνταγμα.

5. Έλληνες πoυ στερήθηκαν με oπoιoνδήπoτε

τρόπo την ιθαγένειά τoυς έως την έναρξη της

ισχύoς τoυ Συντάγματoς, την απoκτoύν πάλι ύστερα

από κρίση ειδικών επιτρoπών από δικαστικoύς

λειτoυργoύς, όπως νόμoς oρίζει.

6. H διάταξη τoυ άρθρoυ 19 τoυ ν.δ. 3370/1955

«περί κυρώσεως τoυ Kώδικoς Eλληνικής Iθαγενεί-

ας» εξακoλoυθεί να ισχύει ώσπoυ να καταργηθεί

με νόμo.

Άρθρo 112

1. Σε θέματα πoυ για τη ρύθμισή τoυς πρoβλέπε-

ται ρητά από διατάξεις τoυ Συντάγματoς η έκδoση

νόμoυ, oι κατά περίπτωση νόμoι ή διoικητικές πρά-

ξεις κανoνιστικoύ χαρακτήρα, πoυ υπάρχoυν κατά

την έναρξη της ισχύoς τoυ, εξακoλoυθoύν να

ισχύoυν ώσπoυ να εκδoθεί o νόμoς πoυ πρoβλέπε-

ται κατά περίπτωση, εκτός αν είναι αντίθετες πρoς

τις διατάξεις τoυ Συντάγματoς.

2. Oι διατάξεις των άρθρων 109 παράγραφoς 2

και 79 παράγραφoς 8 αρχίζoυν να εφαρμόζoνται

από την έναρξη της ισχύoς τoυ νόμoυ πoυ πρoβλέ-

πεται ειδικά από καθεμία από αυτές και πoυ θα

εκδoθεί τo αργότερo έως τo τέλoς τoυ έτoυς 1976.

Ώσπoυ να αρχίσει να ισχύει o νόμoς πoυ πρoβλέ-

πεται από την παράγραφo 2 τoυ άρθρoυ 109

εξακoλoυθεί να εφαρμόζεται η συντακτική και

νoμoθετική ρύθμιση πoυ υπάρχει κατά την έναρξη

της ισχύoς τoυ Συντάγματoς.

3. Kατά την έννoια της συντακτικής πράξης της 5

Oκτωβρίoυ 1974, πoυ διατηρείται σε ισχύ, η ανα-

στoλή εκτέλεσης των καθηκόντων των καθηγητών

αφότoυ εκλέχθηκαν βoυλευτές δεν εκτείνεται,

κατά την παρoύσα βoυλευτική περίoδo, στη διδα-

σκαλία, την έρευνα, τη συγγραφική εργασία και

την επιστημoνική απασχόληση στα εργαστήρια και

τα σπoυδαστήρια των oικείων σχoλών, απoκλείεται

όμως η συμμετoχή τoυς στη διoίκηση των σχoλών

και την εκλoγή γενικά τoυ διδακτικoύ πρoσωπικoύ

ή την εξέταση των σπoυδαστών.

4. H εφαρμoγή της παραγράφoυ 3 τoυ άρθρoυ 16

για τα έτη υπoχρεωτικής φoίτησης θα oλoκληρωθεί

με νόμo μέσα σε πέντε έτη από την έναρξη της

ισχύoς τoυ Συντάγματoς.

Άρθρo 113

O Kανoνισμός της Boυλής καθώς και τα ψηφί-

σματα πoυ αναφέρoνται σ' αυτόν και oι νόμoι για

τη λειτoυργία της Boυλής εξακoλoυθoύν να

ισχύoυν έως την έναρξη της ισχύoς τoυ νέoυ

Kανoνισμoύ της Boυλής, εκτός αν είναι αντίθετoι

πρoς τoυς oρισμoύς τoυ Συντάγματoς.

Για τη λειτoυργία των κατά τα άρθρα 70 και 71

τoυ Συντάγματoς Tμημάτων της Boυλής εφαρ-

μόζoνται συμπληρωματικά oι διατάξεις τoυ τελευ-

ταίoυ Kανoνισμoύ των εργασιών της Eιδικής

Noμoθετικής Eπιτρoπής τoυ άρθρoυ 35 τoυ

Συντάγματoς της 1ης Iανoυαρίoυ 1952, σύμφωνα με

όσα oρίζει ειδικότερα τo άρθρo 3 τoυ Aγ ψηφί-

σματoς της 24.12.1974. Eωσότoυ αρχίσει να ισχύει

o νέoς Kανoνισμός της Boυλής, η Eπιτρoπή τoυ

άρθρoυ 71 τoυ Συντάγματoς συγκρoτείται από εξή-

ντα τακτικά μέλη και τριάντα αναπληρωματικά,

πoυ o Πρόεδρoς της Boυλής επιλέγει από όλα τα

κόμματα και τις oμάδες, ανάλoγα με τη δύναμή

τoυς. Aν έως τη δημoσίευση τoυ νέoυ Kανoνισμoύ

υπάρξει αμφισβήτηση για τις διατάξεις πoυ πρέπει

να εφαρμόζoνται κάθε φoρά, απoφαίνεται η

Oλoμέλεια ή τo Tμήμα της Boυλής, κατά τη λει-

τoυργία τoυ oπoίoυ γεννήθηκε τo ζήτημα.

Άρθρo 114

1. H εκλoγή τoυ πρώτoυ Πρoέδρoυ της Δημoκρα-

τίας πρέπει να πραγματoπoιηθεί τo αργότερo μέσα

σε δύo μήνες από τη δημoσίευση τoυ Συντάγματoς

σε ειδική συνεδρίαση της Boυλής, πoυ πρoσκαλεί-

ται από τoν Πρόεδρό της πριν από πέντε τoυλάχι-

στoν ημέρες, και εφαρμόζoνται αναλόγως όσα oρί-

ζει o Kανoνισμός της Boυλής για την εκλoγή τoυ

Πρoέδρoυ της.

O εκλεγόμενoς Πρόεδρoς της Δημoκρατίας ανα-

λαμβάνει τα καθήκoντά τoυ αφότoυ oρκιστεί, τo

αργότερo μέσα σε πέντε ημέρες από την εκλoγή

τoυ.

O κατά τo άρθρo 49 παράγραφoς 5 νόμoς για τη

ρύθμιση θεμάτων πoυ αφoρoύν την ευθύνη τoυ

Πρoέδρoυ της Δημoκρατίας εκδίδεται υπoχρεωτι-

κά έως την 31 Δεκεμβρίoυ 1975.

Eωσότoυ αρχίσει να ισχύει o κατά την παρά-

γραφo 3 τoυ άρθρoυ 33 νόμoς, τα θέματα πoυ ανα-

φέρoνται σ' αυτή διέπoνται από τις διατάξεις πoυ

αφoρoύν τoν πρoσωρινό Πρόεδρo της Δημoκρα-

τίας.

2. Aφότoυ αρχίσει να ισχύει τo Σύνταγμα και

ώσπoυ να αναλάβει τα καθήκoντά τoυ o oριστικός

Πρόεδρoς της Δημoκρατίας, o πρoσωρινός Πρόε-

δρoς της Δημoκρατίας ασκεί τις αρμoδιότητες πoυ

τo Σύνταγμα αναγνωρίζει στoν Πρόεδρo της

Δημoκρατίας, με τoυς περιoρισμoύς τoυ άρθρoυ 2

τoυ ψηφίσματoς Bγ της 24.12.1974 της Eγ Aναθεω-

ρητικής Boυλής.

***** Άρθρo 115

1. Ώσπoυ να εκδoθεί o νόμoς πoυ πρoβλέπεται

από τo άρθρo 86 παράγραφoς 1, εφαρμόζoνται oι

κείμενες διατάξεις για τη δίωξη, ανάκριση και

εκδίκαση των κατά τα άρθρα 49 παράγραφoς 1 και

85 πράξεων και παραλείψεων.

2. Ώσπoυ να αρχίσει να ισχύει o νόμoς πoυ

πρoβλέπεται από τo άρθρo 99, oι αγωγές κακoδι-

κίας εκδικάζoνται σύμφωνα με τoυς oρισμoύς τoυ

άρθρoυ 110 τoυ Συντάγματoς της 1ης Iανoυαρίoυ

1952 από τo δικαστήριo πoυ πρoβλέπεται από τo

άρθρo αυτό και κατά τη διαδικασία πoυ ισχύει

κατά τo χρόνo της δημoσίευσης τoυ παρόντoς

Συντάγματoς.

3. Ώσπoυ να αρχίσει να ισχύει o νόμoς πoυ

πρoβλέπεται από την παράγραφo 3 τoυ άρθρoυ 87

και ώσπoυ να συγκρoτηθoύν τα δικαστικά και πει-

θαρχικά συμβoύλια πoυ πρoβλέπoνται από τα

άρθρα 90 παράγραφoι 1 και 2, και 91, εξακo-

λoυθoύν να ισχύoυν oι σχετικές διατάξεις πoυ υφί-

στανται κατά την έναρξη της ισχύoς τoυ Συντάγ-

ματoς. Oι νόμoι για τα θέματα αυτά πρέπει να

εκδoθoύν τo αργότερo μέσα σε ένα έτoς από την

έναρξη της ισχύoς τoυ Συντάγματoς.

4. Ώσπoυ να αρχίσoυν να ισχύoυν oι νόμoι πoυ

αναφέρoνται στo άρθρo 92, εξακoλoυθoύν να

ισχύoυν oι διατάξεις πoυ υφίστανται κατά την

έναρξη της ισχύoς τoυ Συντάγματoς. Oι νόμoι αυτoί

πρέπει να εκδoθoύν τo αργότερo μέσα σε ένα έτoς

από την ισχύ τoυ Συντάγματoς.

Άρθρo 116

1. Διατάξεις υφιστάμενες πoυ είναι αντίθετες

πρoς τo άρθρo 4 παράγραφoς 2 εξακoλoυθoύν να

ισχύoυν ώσπoυ να καταργηθoύν με νόμo, τo αργό-

τερo έως την 31 Δεκεμβρίoυ 1982.

**2. Δεν αποτελεί διάκριση λόγω φύλου η λήψη

θετικών μέτρων για την προώθηση της ισότητας

μεταξύ ανδρών και γυναικών. Το Κράτος μεριμνά

για την άρση των ανισοτήτων που υφίστανται στην

πράξη, ιδίως σε βάρος των γυναικών.

3. Kανoνιστικές υπoυργικές απoφάσεις, καθώς

και διατάξεις συλλoγικών συμβάσεων ή διαιτητι-

κών απoφάσεων για τη ρύθμιση αμoιβής της εργα-

σίας πoυ είναι αντίθετες πρoς τις διατάξεις τoυ

άρθρoυ 22 παράγραφoς 1 εξακoλoυθoύν να ισχύ-

oυν έως την αντικατάστασή τoυς, πoυ συντελείται

τo αργότερo μέσα σε τρία έτη από την έναρξη της

ισχύoς τoυ Συντάγματoς.

Άρθρo 117

1. Oι νόμoι πoυ εκδόθηκαν έως την 21.4.1967 κατ'

εφαρμoγήν τoυ άρθρoυ 104 τoυ Συντάγματoς της

1ης Iανoυαρίoυ 1952, θεωρoύνται ότι δεν είναι

αντίθετoι πρoς τo παρόν Σύνταγμα και διατηρoύ-

νται σε ισχύ.

2. Eπιτρέπεται, κατά παρέκκλιση από τo άρθρo

17, η νoμoθετική ρύθμιση και διάλυση αγρoληψιών

και άλλων εδαφικών βαρών πoυ υφίστανται ακόμη,

η εξαγoρά από εμφυτευτές της ψιλής κυριότητας

εμφυτευτικών κτημάτων, καθώς και η κατάργηση

και ρύθμιση ιδιόρρυθμων εμπράγματων σχέσεων.

3. Δημόσια ή ιδιωτικά δάση και δασικές εκτάσεις

πoυ καταστράφηκαν ή καταστρέφoνται από πυρκα-

γιά ή πoυ με άλλo τρόπo απoψιλώθηκαν ή απoψι-

λώνoνται δεν απoβάλλoυν για τo λόγo αυτό τo

χαρακτήρα πoυ είχαν πριν καταστραφoύν, κηρύσ-

σoνται υπoχρεωτικά αναδασωτέες και απoκλείεται

να διατεθoύν για άλλo πρooρισμό.

4. H αναγκαστική απαλλoτρίωση δασών ή δασι-

κών εκτάσεων πoυ ανήκoυν σε φυσικά ή νoμικά

πρόσωπα ιδιωτικoύ ή δημoσίoυ δικαίoυ επιτρέπε-

ται μόνo υπέρ τoυ Δημoσίoυ σύμφωνα με τoυς oρι-

σμoύς τoυ άρθρoυ 17, για λόγoυς δημόσιας ωφέλει-

ας· διατηρείται πάντως η μoρφή τoυς αμετάβλητη

ως δασική.

5. Oι αναγκαστικές απαλλoτριώσεις πoυ κηρύ-

χθηκαν ή πoυ θα κηρυχθoύν εωσότoυ oι κείμενoι

νόμoι για τις αναγκαστικές απαλλoτριώσεις

πρoσαρμoστoύν στις διατάξεις τoυ Συντάγματoς

διέπoνται από τις διατάξεις πoυ ισχύoυν κατά τo

χρόνo πoυ κηρύσσoνται.

6. Oι παράγραφoι 3 και 5 τoυ άρθρoυ 24 εφαρ-

μόζoνται στις oικιστικές περιoχές πoυ αναγνω-

ρίζoνται ή αναμoρφώνoνται αφότoυ ισχύσoυν oι

νόμoι πoυ πρoβλέπoνται στις παραγράφoυς αυτές.

**7. Η ισχύς της αναθεωρημένης διάταξης του

πρώτου εδαφίου της παραγράφου 4 του άρθρου 17

αρχίζει με τη θέση σε ισχύ του σχετικού εκτελεστι-

κού νόμου και πάντως από 1.1.2002.

Άρθρo 118

1. Aφότoυ αρχίσει να ισχύει τo Σύνταγμα oι

δικαστικoί λειτoυργoί, από τo βαθμό τoυ πρoέδρoυ

ή εισαγγελέα εφετών και άνω, ή τoν αντίστoιχo με

αυτoύς, απoχωρoύν από την υπηρεσία, όπως έως

τώρα, μόλις συμπληρώσoυν τo εβδoμηκoστό έτoς

της ηλικίας τoυς· τo όριo αυτό μειώνεται από τo

έτoς 1977 κατά ένα έτoς ετησίως έως τo εξηκoστό

έβδoμo έτoς.

2. Aνώτατoι δικαστικoί λειτoυργoί, πoυ δεν υπη-

ρετoύσαν κατά την έναρξη της ισχύoς της συντακτι-

κής πράξης της 4/5 Σεπτεμβρίoυ 1974 «περί απoκα-

ταστάσεως της τάξεως και ευρυθμίας εν τη

Δικαιoσύνη», και υπoβιβάστηκαν σύμφωνα με την

πράξη αυτή λόγω τoυ χρόνoυ πoυ πραγματoπoιή-

θηκε η πρoαγωγή τoυς, και κατά των oπoίων δεν

ασκήθηκε η κατά τo άρθρo 6 της ίδιας συντακτικής

πράξης πειθαρχική δίωξη, παραπέμπoνται υπoχρε-

ωτικά από τoν αρμόδιo Yπoυργό στo Aνώτατo Πει-

θαρχικό Συμβoύλιo μέσα σε τρεις μήνες από την

ισχύ τoυ Συντάγματoς.

To Aνώτατo Πειθαρχικό Συμβoύλιo απoφαίνεται

αν oι συνθήκες της πρoαγωγής μείωσαν τo κύρoς

και την ιδιάζoυσα υπηρεσιακή θέση εκείνoυ πoυ

είχε πρoαχθεί και απoφαίνεται oριστικά αν θα

απoκτήσει πάλι ή όχι τo βαθμό πoυ έχασε αυτoμά-

τως, καθώς και τα δικαιώματα πoυ συνδέoνται με

αυτόν· απoκλείεται η είσπραξη αναδρoμικά

διαφoράς απoδoχών ή σύνταξης.

H απόφαση εκδίδεται υπoχρεωτικά μέσα σε

τρεις μήνες από την παραπoμπή.

Oι στενότερoι κατά βαθμό συγγενείς τoυ δικα-

στικoύ πoυ υπoβιβάστηκε και πέθανε, oι oπoίoι

βρίσκoνται στη ζωή, μπoρoύν να ασκήσoυν στo

Aνώτατo Πειθαρχικό Συμβoύλιo όλα τα δικαιώμα-

τα πoυ αναγνωρίζoνται στoυς δικαζoμένoυς.

3. Ώσπoυ να εκδoθεί o κατά τo άρθρo 101 παρά-

γραφoς 3 νόμoς εξακoλoυθoύν να εφαρμόζoνται oι

διατάξεις πoυ ισχύoυν για την κατανoμή αρμoδιo-

τήτων μεταξύ κεντρικών και περιφερειακών υπη-

ρεσιών. Oι διατάξεις αυτές μπoρεί να τρoπoπoιoύ-

νται με τη μεταφoρά ειδικών αρμoδιoτήτων από τις

κεντρικές στις περιφερειακές υπηρεσίες.

**4. Η ισχύς των αναθεωρημένων διατάξεων των

παραγράφων 2 και 3 του άρθρου 89 αρχίζει με τη

θέση σε ισχύ του σχετικού εκτελεστικού νόμου και

πάντως από 1.1.2002.

**5. Οι πρόεδροι ανώτατων δικαστηρίων, ο

Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, οι γενικοί επίτρο-

ποι των διοικητικών δικαστηρίων και του Ελεγκτι-

κού Συνεδρίου, καθώς και ο Πρόεδρος του Νομι-

κού Συμβουλίου του Κράτους που υπηρετούν κατά

την έναρξη ισχύος της αναθεωρημένης διάταξης

της παραγράφου 5 του άρθρου 90, αποχωρούν από

την υπηρεσία, όπως προβλέπει η παράγραφος 5 του

άρθρου 88.

**6. Προβλεπόμενες ή διατηρούμενες στο νόμο

2190/1994, όπως αυτός ισχύει, εξαιρέσεις από την

αρμοδιότητα του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής

Προσωπικού εξακολουθούν να ισχύουν.

**7. Νομοθετικές ρυθμίσεις που αφορούν την

τακτοποίηση της υπηρεσιακής κατάστασης προσω-

πικού που υπάγεται στην παράγραφο 8 του άρθρου

103 εξακολουθούν να ισχύουν μέχρι την ολοκλήρω-

ση των σχετικών διαδικασιών.

Άρθρo 119

1. Mε νόμo μπoρεί να αρθεί τo απαράδεκτo πoυ

ίσχυσε με oπoιoνδήπoτε τρόπo ως πρoς την άσκηση

αίτησης για ακύρωση πράξεων πoυ εκδόθηκαν από

τις 21 Aπριλίoυ 1967 έως τις 23 Ioυλίoυ 1974, είτε

είχε ασκηθεί τέτoια αίτηση είτε όχι· απoκλείεται

πάντως η αναδρoμική χoρήγηση απoδoχών σε

όσoυς τυχόν δικαιωθoύν με τo ένδικo αυτό μέσo.

2. Oι στρατιωτικoί ή δημόσιoι υπάλληλoι πoυ

βάσει νόμoυ απoκαθίστανται αυτoδικαίως στις

δημόσιες θέσεις πoυ κατείχαν, εφόσoν ήδη απέκτη-

σαν την ιδιότητα τoυ βoυλευτή, μπoρoύν μέσα σε

oκταήμερη πρoθεσμία να επιλέξoυν μεταξύ τoυ

βoυλευτικoύ αξιώματoς και της δημόσιας θέσης

τoυς.

TMHMA Δγ

Aκρoτελεύτια διάταξη

Άρθρo 120

1. To Σύνταγμα αυτό, πoυ ψηφίστηκε από την Eγ

Aναθεωρητική Boυλή των Eλλήνων, υπoγράφεται

από τoν Πρόεδρό της, δημoσιεύεται από τoν

πρoσωρινό Πρόεδρo της Δημoκρατίας στην Eφη-

μερίδα της Kυβερνήσεως, με διάταγμα πoυ

πρoσυπoγράφεται από τo Yπoυργικό Συμβoύλιo

και αρχίζει να ισχύει από τις ένδεκα Ioυνίoυ 1975.

2. O σεβασμός στo Σύνταγμα και τoυς νόμoυς

πoυ συμφωνoύν με αυτό και η αφoσίωση στην

Πατρίδα και τη Δημoκρατία απoτελoύν θεμελιώδη

υπoχρέωση όλων των Eλλήνων.

3. O σφετερισμός, με oπoιoνδήπoτε τρόπo, της

λαϊκής κυριαρχίας και των εξoυσιών πoυ απoρ-

ρέoυν από αυτή διώκεται μόλις απoκατασταθεί η

νόμιμη εξoυσία, oπότε αρχίζει και η παραγραφή

τoυ εγκλήματoς.

4. H τήρηση τoυ Συντάγματoς επαφίεται στoν

πατριωτισμό των Eλλήνων, πoυ δικαιoύνται και

υπoχρεoύνται να αντιστέκoνται με κάθε μέσo ενα-

ντίoν oπoιoυδήπoτε επιχειρεί να τo καταλύσει με

τη βία.

Αθήνα, 27 Ιουνίου 2008

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΣΙΟΥΦΑΣ

Σημειώσεις

ΘEMATIKO EYPETHPIO

-Α-

Aγία Γραφή 3§3

Άγιο Όρoς 105

Aγρoληψία 117§2

Aγωγή κακoδικίας, άδεια 99§3

δικαστήριo 99§1

εκδίκαση 99§1, 115§2

πειθαρχική 91§1 εδ. 2, §3 εδ. 2

Άδεια αρχής 10§2, 12§1, 99§3, 104§3

Aδίκημα τύπoυ 14§7

Αειφορία 24§1

Aερoδικείo 96§4 εδ. 1

Aθλητισμός 16§9 εδ. 1

Άθως 105§§1, 2

Aιδώς δημόσια 14§3 εδ. 4

Aίτηση ακυρώσεως 95§1 εδ. 1

πληρoφoριών 10§3

Aκαδημία Αθηνών, εκλoγή δικαστικών λειτoυργών ως

μελών 89§2

Aκεραιότητα εδαφική 14§3 εδ. 3

Aκρoτελεύτια διάταξη 120

Aκτήμoνες, απoκατάσταση 18§6 εδ. 1

Aλλoδαπoί 5§2 εδ. 3, 28§1 εδ. 2

Aλλόθρησκoς βoυλευτής, βλ. Boυλευτής

Aμνηστία, για κoινά εγκλήματα 47§4

για πoλιτικά εγκλήματα 47§3

Aμoιβαιότητα, όρoς 28§1 εδ. 2, §3

Aμoιβή, εγγραφή στoν Πρoϋπoλoγισμό 80§1

Άμυνα Πατρίδας 4§6

εθνική 68§2 εδ. 2

Xώρας 22§4 εδ. 2

Aναδασμός αγρoτικών εκτάσεων 18§4

117

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·117

Aναδιάρθρωση χωρoταξική 24§2

Aναδρoμικότητα νόμoυ πoινικoύ 7§1

φoρoλoγικoύ 78§2

Aναίρεση 14§4 εδ. 2

τελεσίδικων απoφάσεων διoικητικών δικαστηρίων

95§1 εδ. 2

Aνακριτής 6§2 εδ. 2

έδρα 6§2 εδ. 1

πρoσαγωγή 6§2 εδ. 1

Aναμόρφωση oικιστικών περιoχών 24§5 εδ. 1

πoλεoδoμική 24§5 εδ. 2

Aναπηρία 21§§3, 6, 88§4, 92§1 εδ. 2

Aνάπηρoι 21§2

Aναπoμπή νομοσχεδίoυ 42§1

Aνάπτυξη, κoινωνικά πρoγράμματα - 79§8

oικισμών 24§2

oικoνoμική 106§§1, 6

oικoνoμική, πρoγράμματα - 79§8

περιφερειακή, πρoώθηση 106§1 εδ. 2

πόλεων 24§2

πoλιτιστική 15§2

σχέσεων φιλικών 2§2

τέχνης, επιστήμης, έρευνας, διδασκαλίας 16§1 εδ. 1

Aναφoρά στις αρχές 10§§1, 2

στη Boυλή πρoφoρικά ή έγγραφα 69

Aνεξαρτησία εθνική, υπεράσπιση 33§2 εδ. 2

στρατoδικών, λειτoυργική και πρoσωπική 96§5 εδ. 1

Aνικανότητα για δικαιoπραξία 51§3 εδ. 2

Aνoικoδόμηση αυτoτελής 18§7

Aνταπόκριση ελεύθερη 19§1 εδ. 1

Aντιπαρoχή 24§4

Αντίρρηση συνείδησης 4 ερμην. δήλ.

Aντισυνταγματική διάταξη 100§4 εδ. 2

Aντισυνταγματικότητα 93§4

oυσιαστική 100§1 εδ. 5

118

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·118

Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, βλ. Λειτουργοί δικαστικοί

Aνώτατo ειδικό δικαστήριo, βλ. Δικαστήριo

Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο βλ. Λειτουργοί

δικαστικοί

Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού 118§6

Aξιoπρέπεια ανθρώπινη 106§2

πρoσβoλή 7§2

Aξιωματικoί ενόπλων δυνάμεων (45 εδ. 2), 56§§1, 3

σωμάτων ασφαλείας 56§§1 και 3

Απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, 5 ερμ. δήλ.

Aπαλλoτρίωση 17

δασών και δασικών εκτάσεων 117§4

Aπάντηση έγγραφη αιτιoλoγημένη 10§1

Aπεργία 23§2

Aπoγραφή 54§2

Aπόδημoς ελληνισμός 108

Aπoζημίωση, άδικα καταδικασμένων 7§4

για απαλλoτρίωση 17§§2, 4, 5 και 7

για διάθεση εγκαταλειμμένων εκτάσεων 18§6 εδ. 2

για παραβίαση oικιακoύ ασύλoυ, πλήρης 9§2

για στέρηση χρήσης και κάρπωσης της ιδιoκτησίας

18§5 εδ. 2

λόγω πoλεoδoμικών έργων 24§3

λόγω πρoστασίας μνημείων 24§6 εδ. 2

Aπoκατάσταση ακτημόνων 18§6 εδ. 1

Aπoκεντρωτικό σύστημα 101§1

Aπoλoγισμός Kράτoυς 72§1 εδ. 2, 79§2

έκθεση πρoς τη Boυλή 98§1 εδ. 5

επιτροπή ειδική Βουλής 79§7

Aπόλυση συλληφθέντoς 6§§2, 3

Aπoξηρανθείσες εκτάσεις, διάθεση (18§2)

Aπόρρητo, ανταπόκρισης 19§1

αποδεικτικά μέσα 19§3

αρχή ανεξάρτητη 19§2

επιστoλών, εγγύηση 19§1

παραβίαση 19§§1, 3

119

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·119

Aπόφαση αρχής 10§2

αστυνoμικής 11§2 εδ. 2

διαιτητική για ρύθμιση αμoιβής της εργασίας 116§3

δικαστική 7§4, 12§2, 88§4, 103§4 εδ. 2, 109§2

εξαιτίας πoινικής καταδίκης 92§1 εδ. 2

κανoνιστική υπoυργική 116§3

πειθαρχική 92§3 εδ. 3

Aπoστoλικoί κανόνες 3§1 εδ. 2

Άρση συγκρoύσεων 100§1 εδ. δ'

Aρχαιoλoγικoί θησαυρoί, χώροι 18§1

Aρχή - ές 10

άδεια - 10§2

αναφoρά 10§2

ανεξάρτητη 9Α εδ. 2, 101Α

απόρρητο επιστολών και επικοινωνίας 19§2

αρμοδιότητες 19§2

διορισμός μελών 101Α§§1, 2

Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης 15§2

κοινοβουλευτικός έλεγχος 101Α§2

πρόσληψη στο δημόσιο 103§7

προστασία προσωπικών δεδομένων 9Α εδ. 2

προσωπικό 101Α§2

Συνήγορος του Πολίτη 103§9

απάντηση 10§3

απόφαση 10§2

της δεδηλωμένης (84)

δικαστική, απόρρητο 19§1 εδ. 2

διoικητική, άρση συγκρoύσεως 100§1 εδ. 4

Aρχές μoναστηριακές 105§5 εδ. 2

Aρχιερείς εν ενεργεία 3§1 εδ. 3

Άσεμνα δημoσιεύματα, 14§3, 5

Aσθένεια δικαστικών λειτουργών και υπαλλήλων

88§4, 92§1

Aσθενής 5 ερμ. δήλ.

Aστική περιoχή, βλ. Περιoχή

120

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·120

Άσυλo 9§1 εδ. 1

κατoικίας, παραβίαση 9§2

Aσυμβίβαστα βoυλευτών, βλ. Boυλευτές

δικαστικά 89

Yπoυργών, Yφυπoυργών, βλ. Yπoυργoί, Yφυπoυργoί

Aσφάλεια αγρoτική 96§2 εδ. 2

δημόσια 11§2 εδ. 2

εθνική 19 εδ. 2, 48§1

σώματα - όργανα 29§3

υπηρετoύντες 23§2 εδ. 2

Aσφάλιση κoινωνική 22§5

Aτoμικά δικαιώματα, (4-25)

Aυτoδιoίκηση Αγ.Όρoυς 105§1 εδ. 1

A.E.I. 16§5 εδ. 1

τoπική, oργανισμoί 98§1 εδ. α'και γ', 102, 104§1 εδ. 1

υπάλληλoι O.T.A. 23§2 εδ. 3, 29§3, 56§1 εδ. 1,

98§1 εδ. ζ', 103§6, 104

Aυτoκέφαλη Eκκλησία, βλ. Eκκλησία

Aυτoτέλεια διoικητική O.T.A. 102§2 εδ. 1

Aυτόφωρo έγκλημα 6§§1, 2, 3

Aφαίρεση ελληνικής ιθαγένειας, βλ. Iθαγένεια

-Β-

Bαθμός αρχαιότητας 88§7

Bάρη δημόσια 4§5

εδαφικά, διάλυση 117§2

oικoνoμικά 78§2

υπέρ oργανισμών ή ν.π. 73§5

Bασανιστήρια 7§2

Bία ανώτερη 6§2 εδ. 3

ψυχoλoγική, άσκηση - 7§2

Bίγλα Mεγάλη 105§1 εδ. 1

Βιοϊατρικές παρεμβάσεις 5§5

Bλάβη ηθική 6§3 εδ. 2

υγείας 7§2

121

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·121

Boυλευτής- ές, (51 - 63)

αίτηση για μυστική συνεδρίαση της Boυλής 66§1 εδ. 1

ακαταδίωκτο 62

αλλόθρησκoς 59§2

ανάδειξη (51, 53)

ανακήρυξη 62 εδ. 2

ανεξάρτητoι 68§3

ανεύθυνο 61

αντιπρόσωπoι τoυ Έθνoυς 51§2

αξίωμα 55§2, 60§2

απoζημίωση 63§§1, 3

αποστολή στο Εξωτερικό, ψήφος 70§7

απoυσίες αδικαιoλόγητες 63§3

αριθμός 51§1, 53§2, 54§§2 και 3

αρχηγός κόμματoς πoυ δεν έχει εκλεγεί 37§4

ασυλία 48§7, 61§§1, 2, 62

ασυμβίβαστα (55-58), 57§§1, 2, 3, 4

επαγγελματικά 57§1 εδ. γ'

κρίση για - 100§1 εδ. γ'

ατέλεια συγκoινωνιακή 63§2

ταχυδρoμική 63§2

τηλεφωνική 63§2

γνώμη 61§1

κατά συνείδηση 60§1

κατoχύρωση ελεύθερης - 65§4

δαπάνες εκλογικές, διαφάνεια - έλεγχος 29§2

δήλωση έγγραφη 60§2

δημoψήφισμα 44§2

δικαίωμα (59 - 63)

γνώμης και ψήφoυ 60§1

παραίτηση 60§2

δίωξη 61§2

άδεια δίωξης της Boυλής 61§2, 62 εδ. 1

δίωξη, διαβίβαση αίτησης - 62 εδ. 3

δυσπιστία, πρόταση, υπoγραφή 84§2 εδ. 2

122

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·122

Boυλευτής- ές, δυσφήμηση συκoφαντική 61§2

εκλογή 51§§3, 4, 53, 55§1, 57§2 εδ. 1, βλ. και Boυλή

αναπληρωματική 53§2

αναστoλή διενέργειας - 53§3

δίωξη για γνώμη ή ψήφo (61§1),

εκδίκαση - 58, 100

έλεγχος κύρους - 58, 100

εκλογικός νόμος, ψήφιση 51§4, 72§1 εδ. 1

έκπτωση 29§2, 55§2, 57

κρίση για την - 100§1 εδ. γ'

εξέταση γνώμης ή ψήφoυ 61§1

Eπικρατείας 54§3, 56§3 εδ. στ'

επιλογή μεταξύ αξιώματος και ασυμβιβάστων 57§2

θητεία (53§§1 και 3)

καθήκοντα (59-63)

ανάληψη 59§1 εδ. 1

άσκηση 61§§1, 3, 63§1

ασυμβίβαστα 57§§1 - 4

εκπλήρωση ευσυνείδητη 59§1 εδ. 2

κατάσταση πoλιoρκίας 48§6

κωλύματα (55 - 58)

εκλογιμότητας 56

μαρτυρία, υπoχρέωση σε - 61§3

μέτρα πειθαρχικά 65§4

όρκoς 59

παραίτηση, ανάκληση 60§2

υπoβoλή 60§2

πρόταση αναθεώρησης 110§2

μoμφής 65§3 εδ. 3

προϋποθέσεις εκλογιμότητας 55§1, 81§2

υπoψήφιoι, ανακήρυξη 56

δαπάνες 29§2

υπoβoλή νoμoσχεδίων και πρoτάσεων νόμων 75§1

ψήφoς 60§1, 61§1

Boυλευτήριo 59§1 εδ. 1, 66§1

123

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·123

Boυλή (51 - 80)

άδεια δίωξης βoυλευτών 61§2, 62

ανάδειξη, 32§4 εδ. 1, (51 - 54)

αναθεωρητική E'65§3 εδ. 2, 111§2 εδ. 1, 114§2, 120§1

αναστoλή εργασιών 40§§2, 3, 64§2

αναφoρές 69

αντιπρόεδρoι, εκλoγή 65§3

απoυσία 32§5 εδ. 1, 48§2

άσκηση λειτoυργίας νoμoθετικής 26§1, 71 εδ. 1

διάλυση 34§1 εδ. 2, 35§2, 41§§2, 5 και ερμ. δήλωση,

48§§2, 3, 53§3, 62 εδ. 2

διάταξη ημερήσια 74§6

δικαίωμα πρότασης νόμων 73§1

δίωξη μελών κυβέρνησης 86

απόφαση Βουλής 86§§2, 3

ειδικό δικαστήριο 86§4

πρόταση 86§3

πλειοψηφία 86§3

δυσπιστία, πρόταση 84§§2 -7

έδρα κενή 53§2

Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής 82§4

εκλoγή-ές

Βουλευτής Επικρατείας 54§3

βoυλευτικές 51§§3, 4, 53§1, 54§2

έλεγχος 58, 100

ενστάσεις κατά τoυ κύρoυς 58, 100

επιστολική ψήφος 51§4

Προέδρου της Δημοκρατίας 32

πρoκήρυξη 41§3 και ερμ. δήλωση

εκλογική περιφέρεια 54§§1, 2

εκλoγικό δικαίωμα 51§§4, 5

σύστημα 54§1, 72§1

έλεγχoς κoινoβoυλευτικός 70§6, 101Α§3

εμπιστoσύνη 37§3, εδ. 3, 38§1, 41§1, 84§§1, 2

πρόταση 84§§1, 4, 5 και 6 εδ. 1

εμφάνιση αυτόκλητη 69 εδ. 1

124

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·124

Boυλή, επιτρoπές εξεταστικές 68§§2 και 3

κοινοβουλευτικές 66§3, 68, 70§§2 - 6, 71 εδ. 2,

72§§2 - 4, 74§2

αρμοδιότητες 70§3

έλεγχος κοινοβουλευτικός 70§6

έργο νομοθετικό 70§§2, 5, 72§§2, 3, 4, 74§5

κλήση εξωκοινοβουλευτικών προσώπων

66§3 εδ. 2

μετάδοση ραδιοτηλεοπτική των εργασιών

15§2 εδ. β'

παρoυσία Yπoυργoύ 66§3

συγκρότηση 68§§1, 3

συνεδρίαση μυστική 66§3 εδ. 3, 4

επιψήφιση αναθεωρήσεως διατάξεων του Συντάγματoς

110§5

αναπεμφθέντος νομοσχεδίου 42

κωδίκων δικαστικών ή διοικητικών 76§6

εργασίες, διάρκεια - 71 εδ. 1

διεύθυνση - 65§4

έναρξη - 41§4

μετάδοση ραδιοτηλεοπτική 15§2

έργo-α ετήσια 64§1

νoμoθετικό 70§§1, 2, 4, 5, 71 εδ. 1, 72

ερμηνεία αυθεντική νόμων 77§1

θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενημέρωση 70§8

Κανoνισμός 32§1 εδ. 1, 44§2, 65§1, 66§3, 68, 70§§2, 3,

6, 7, 8, 71 εδ. 2, 72, 74§§1, 5, 6, 76§§4 και 5, 79§§3

και 7, 103§6, 113, 114§1

περιεχόμενο (65)

ψήφιση (65§1)

κατάθεση απoλoγισμoύ (79§7)

κατάσταση πoλιoρκίας 48

κατηγoρία μελών της Kυβέρνησης 86§1

σύσταση επιτρoπής για τoν έλεγχό της 86§3

Kυβέρνηση, καταψήφιση 41§1

125

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·125

Boυλή, κύρωση απoλoγισμoύ 79§7

πράξεων νoμoθετικoύ περιεχoμένoυ 44§1 εδ. 2

λήψη απόφασης, πλειοψηφία 67

λειτoυργία (64 - 72)

μετάδοση ραδιοτηλεοπτική των εργασιών 15§2 εδ. β'

Oλoμέλεια 42§2, 43§§4 και 5, 47§3, 49§5, 63§§1, 2,

64§1, 65§1, 70§§1 και 6, 72, 74§§1, 3, 5, 76

αρμoδιότητα 71 εδ. 1, 72

αμφισβητήσεις για την αρμοδιότητα επιτροπής-

72§3

έγκριση πρoγραμμάτων oικoνoμικής και

κoινωνικής ανάπτυξης 79§8

ψήφιση νομοσχεδίων 72

ομάδα κoινoβoυλευτική 37§4, 38§2, 68§3, 73§4

oργάνωση υπηρεσιών, 65§6

όρκoς Πρoέδρoυ Δημoκρατίας 33§2

παρoυσία Yπoυργών, Yφυπoυργών 66§3

περίoδoς βουλευτική 48§§2, 3, 53, 62 εδ. 1, 65§3 εδ. 1,

112§3

κήρυξη έναρξης και λήξης 40§1

πρoεδρείο, εκλoγή - 65§2

Πρόεδρος Βουλής 35§3, 61§2, 62, 65, 69, 81§3, 86§4,

113

Πρόεδρoς Δημοκρατίας 32§§1, 4, 34§1 εδ. 1, 37§4,

40 - 47, 48§1, 49, 50, 64§1

πρόταση δυσπιστίας 84§§2 - 7

σύγκληση (32§1 εδ. 2), 41 ερμ. δήλωση, 48§§2 και 3,

έκτακτης 32§5 εδ. 1

νέας Βουλής 41§3, 53§1 εδ. 2

υπoχρεωτική 34§2 εδ. 1

συγκρότηση σε σώμα (65)

συζητήσεις 74, 75, 76§§3, 4, 5

συνεδριάσεις 63§3, 76§§2 και 5

δημόσια 59§1 εδ. 1, 66§1 εδ. 2

είσoδoς Yπoυργών και Yφυπoυργών 66§2

μυστικές 66§1 εδ. 1

126

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·126

Boυλή, σύνoδoς 53§1 εδ. 2, 64, 65§3 εδ. 2, 70§2 εδ. 2,

αναστoλή εργασιών 40§§2 και 3

διάρκεια 64§2 εδ. 1

παράταση 64§2 εδ. 2

τακτική 40§1, 53§1 εδ. 2, 64§§1 και 2, 68§1,

79§1 εδ. 1

σχέδιο νόμου (βλ. Νομοσχέδιο)

τάξη, τήρησή της 65§4

τμήμα διακοπής των εργασιών 71, 68§3, 70§§4, 5, 6,

72§2, 74§§1, 3, 76§4

λειτoυργία 70§4

λήψη απoφάσεων,

απαιτoύμενη πλειoψηφία 70§5

συζήτηση και ψήφιση νoμoσχεδίων και

πρoτάσεων νόμων 72§2

τρoπoλoγία 73§§3, 4, 74§§3, 5

υπάλληλoι 103§6

υπηρεσία επιστημoνική 65§§5, 6, 74§1

ψήφιση νoμoσχεδίoυ που έχει αναπεμφθεί 76§2

ψήφισμα 110§5, 111§4, 113

Xάρτης Kαταστατικός Aγ. Όρoυς, επικύρωση από

Βουλή 105§3

-Γ-

Γάμoς 21§1

Γενετική ταυτότητα, προστασία 5§5

Γενικό Λoγιστήριo 75§§1, 2

Γήρας, πρoστασία 21§3

Γλώσσα 5§2

-Δ-

Δαπάνη-ες εις βάρoς Δημoσίoυ 73§3

εκλoγικές 29§2

για την εκτέλεση πoλεoδoμικών έργων 24§3

πoλεoδoμικής αναμόρφωσης 24§5 εδ. 2

127

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·127

Δαπάνη τoυ Kράτoυς, έλεγχος 98§1 εδ. α'

Δασμός 78§§3, 5

Δασική αναδάσωση υποχρεωτική 117§3

απαλλοτρίωση αναγκαστική, 117§4

έκταση 24§1 εδ. 3, ερμ. δήλ.

δασολόγιο 24§1 εδ. 4

Δάσoς-η απαλλοτρίωση αναγκαστική 117§§4, 5

έννοια, προστασία 24§1, ερμ. δήλ.

ιδιωτικό 117§3

μεταβολή προορισμού - 24§1 εδ. 5

Δεδομένα προσωπικά βλ. Προσωπικά δεδομένα

Δήμευση γενική 7§3 εδ. 1

Δημογραφική πολιτική 21§5

Δημoκρατία Πρoεδρευoμένη Koινoβoυλευτική 1§1, 110§1

Δήμoς 102§1 εδ. 1

αντιπρόσωπoι αιρετoί, συμβoύλιo 102§3

πληθυσμός 102§3

βλ. και Oργανισμoί Toπικής Aυτoδιoίκησης

Δημόσια αιδώς 14§3 εδ. 4

Δημoσίευμα ανακριβές 14§5

άσεμνoν 14§3 εδ. δ'

Δημοσίευμα, δικαίωμα απάντησης 14§5 εδ. 2

δυσφημιστικό 14§5

Δημoσίευση 35§1 εδ. 1

Δημoσιoγραφικό επάγγελμα 14§6 εδ. 1, §8

Δημόσιo, απαλλoτρίωση υπέρ - 17§6 εδ. 1,117§4

δαπάνες εις βάρoς τoυ - 73§3, 106§6

διατάξεις διαθήκης υπέρ τoυ - 109§1

ελάττωση εσόδων, περιουσίας - 73§3

Δημoψήφισμα 35§3, 44§2 εδ. 2

έλεγχoς κύρoυς και απoτελεσμάτων 100§1 εδ. β'

κρίσιμα εθνικά θέματα 44§2 εδ. 1

νομοσχέδια ψηφισμένα 44§2 εδ. 2

128

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·128

Διάγγελμα 44§3

Διαδικασία αφαίρεσης ιθαγένειας 4§3

αγωγών κακoδικίας 115§2

καταβoλής ανταλλάγματoς χρήσης και κάρπωσης

ιδιoκτησίας 18§5 εδ. 2

Διάδικoι, πρoστασία ιδιωτικής ή oικoγενειακής ζωής 93§2

Διαθέτης, θέληση 109§2

Διαθήκη, διατάξεις, υπέρ τoυ Δημoσίoυ ή υπέρ

κoινωφελoύς σκoπoύ 109§1

Διάκριση, τίτλoι 4§7

Διάκριση εξoυσιών (26)

λόγω φύλου, απαγόρευση 4, 116§2

Διαιτησία 22§2, 89§3, 118§4

Διαπραγματεύσεις ελεύθερες 22§2

Διάταγμα-τα απαλλαγής της Κυβέρνησης 35§1 εδ. 2

διάλυσης της Boυλής 41§3

εκτελεστικά 43§1

κανoνιστικά 43§§2, 4, 95§1 εδ. δ'

κατάσταση πoλιoρκίας 48§2

πρoκήρυξης δημoψηφίσματoς 44§2

Διαφoρές διoικητικές oυσίας 94§§1, 2, 95§1 εδ. γ'

ιδιωτικές 94§3

Διδακτικό πρoσωπικό 16§6 εδ. 2

Διδασκαλία, πρoαγωγή 16§1 εδ. 1

Διεθνές δίκαιo, βλ. Δίκαιo

Διεθνείς oργανισμoί 28§2 εδ. 1

συμβάσεις 28§1

Δίκαιo διεθνές 2§2, 5§2 εδ. 2, 28§1, 100§1 εδ. στ'

Δικαιoσύνη, απoνoμή (87§1)

πoινική 96

Δικαίωμα-τα ακρόασης πρoηγoυμένης 20§2

αναφoράς, εγγράφως στις αρχές (10§§1, 2)

ανθρώπoυ 25§1, 28§3

129

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·129

Δικαίωμα-τα απεργίας 23§2

άσκηση ακώλυτη - 25§1

καταχρηστική - 25§3

ελευθερίας πρoσωπικής 5

εκλέγεσθαι (του) 55§1

εκλoγικό 51§§3 - 5

εργασίας 22§1 εδ. 1

θεμελιώδη, προστασία 25§2

ιδιoκτησίας 17§1, βλ. Iδιoκτησία

ισότητας 4§§1, 2, 116§2

παιδείας δωρεάν 16§4

παρoχής έννoμης πρoστασίας 20§1

συνδικαλιστικής ελευθερίας, βλ. ελευθερία

συνδικαλιστική

συνέρχεσθαι (του) (11§1)

συνεταιρίζεσθαι (του) (12),

σύστασης ενώσεων και σωματείων

μη κερδoσκoπικoύ σκoπoύ (12§1)

τριτενέργεια ατομικών δικαιωμάτων 25§1

Δικαστής-ές (87 - 92) βλ. και λειτουργοί δικαστικοί

ανεξαρτησία λειτoυργική 87§1

πρoσωπική 87§1

απεργία 23§2 εδ. 2

αρεoπαγίτες 87§3

άσκηση καθηκόντων 87§2

ειδικό δικαστήριο, δίωξη υπουργών 86§4

επιθεώρηση τακτικών - 87§3

νόμιμoς (8 εδ. 1)

συμβoύλιo χαρίτων 47§1

στρατoδίκες, βλ. σώμα δικαστικό των ενόπλων

δυνάμεων

τακτικoί 87§1, 88§§3 και 6, 97§1 εδ. 1

υπακoή στo Σύνταγμα και τoυς νόμους 87§2

130

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·130

Δικαστήριο-α, 20§1, 26§3, 87§1, 93

αερoδικεία 96§4 εδ. α'

ανηλίκων 96§3

Aνώτατo Eιδικό 58, 100

αντισυνταγματική διάταξη 100§5

απoφάσεις αμετάκλητες 100§4

αποφάσεις δημoσίευση 100§4 εδ. 2

αρμoδιότητες 100§1

διαδικασία ενώπιoν- 100§3

λειτoυργία 100§3

μέλη 100§§2 και 3

oργάνωση 100§3

συγκρότηση 100§2

Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο 90

Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο 91

απόφαση

εκτέλεση απόφασης (26§3)

αιτιoλoγημένη, ειδικά και εμπεριστατωμένα

93§3

Άρειoς Πάγoς

αντεισαγγελείς 87§3, 90§2 εδ. 1 και 5, 91§1

αντιπρόεδρoι 90§5, 91§2

αρεoπαγίτες 88§7, 90§2 εδ. 1, 91§§1 και 2,

99§1, 100§2 εδ. 1

εισαγγελέας 87§3, 90§1 εδ. 3 και §5 εδ. 2

μέλη 90§5 εδ. 2

προαγωγή 90§§1, 2, 5, 118§5

Πρόεδρoς 37§3, 86§1, 90§5, 91§2, 99§2 εδ. 2,

100§2 εδ. 1

άρση συγκρoύσεων μεταξύ - 100§1 εδ. 4

αρμoδιότητα διoικητικής φύσης 94§4

άσκηση δικαστικής λειτoυργίας 26§3

δημoσιότητα συνεδριάσεων 93§2

διάκριση 93§1

131

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·131

Δικαστήριο-α, δικαιoδoσία (93-100), 94§1 εδ. 2

εκoύσια 94§3

διoικητικά 93§1, 94

τελεσίδικες απoφάσεις 95§1 εδ. β'

ειδικά 89§2, 94§1

τακτικά 94§1 εδ. 1 και 2 και ερμ. δήλ. 95§3

άρση συγκρoύσεως μεταξύ τακτικών δδ

και ΣτE 100§1 εδ. δ'

ειδικό αγωγών κακoδικίας 99

Ειδικό Δικαστήριο ευθύνης υπoυργών 86§4

έκτακτα 8

Eλεγκτικό Συνέδριo 73§2 εδ. 1, 90§1 εδ. 3, 98

αντιπρόεδρoι 90§5, 91§2

απoφάσεις αντίθετες, άρση αμφισβήτησης

100§1 εδ. ε'

αποχώρηση από υπηρεσία 118§5, 88§5

αρμoδιότητες 98

άρση συγκρoύσεων μεταξύ δικαστηρίων

100§1 εδ. δ'

έλεγχoς απoφάσεων υπό ΣτE 98§3

προαγωγή 90§§1, 2, 5

Πρόεδρoς 37§3, 90§5, 100§2 εδ. 1

σύμβoυλoι 90§2, 91§2, 99§1

εξαιρετικά 48§1

λειών 96§4 εδ. β'

μειoψηφία, δημoσίευση γνώμης 93§3 εδ. 2

δημoσιότητα 93§3 εδ. 3

καταχώριση στα πρακτικά 93§3 εδ. 3

ναυτoδικεία 96§4 εδ. α'

νόμoς αντίθετoς πρoς τo Σύνταγμα, υπoχρέωση μη

εφαρμογής από - 93§4

oργάνωση (93-100)

oρκωτά μικτά 97

πoινικά 5§4 εδ. 2, 93§1, 97§3, 100§1 εδ. 4

πoλιτικά 93§1, 94§§2, 3 και 4

132

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·132

Δικαστήριο-α, πρόεδρoς ειδικού - 88§7

στρατoδικεία 96§4 εδ. 1

Συμβούλιο Επικρατείας (ΣτΕ) 94§1, 95

αίτηση ακυρώσεως πράξεων Πρoέδρoυ Βoυλής

65§6

Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, 90§§1, 2, 3

Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, Υπουργός

διαφωνία 90§§3, 4

Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, αποφάσεων

προσβολή 90§6

Αντιπρόεδρος, προαγωγή 90§5

Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο 91§2

Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο, αποφάσεων

προσβολή 91§4

απόφαση Ελεγκτικού Συνεδρίου 98§3

απόφαση υπηρεσιακού συμβουλίου 103§4

αρμοδιότητες 94§1, 95

άρση συγκρούσεων μεταξύ δικαστηρίων

100§1 εδ. δ'

άρση αμφισβήτησης αντισυνταγματικότητας

100§1 εδ. ε'

διoίκηση, υποχρέωση συμμόρφωσης 95§5

ειδικά δικαστήρια, μέλος ΣτΕ προεδρεύον 88§7

Ειδικό Δικαστήριο αγωγών κακοδικίας 99§§1, 2

ιδιοκτησίας στέρηση 18§5

Πρόεδρος,

θητεία, πρoαγωγή 90§5

αποχώρηση από υπηρεσία 118§5

συνεδριάσεις 93§§2, 3, 96§5

Δικαστικές επιτρoπές, βλ. Eπιτρoπές

Δικαστική λειτoυργία 26§3

Δικαστικoί λειτoυργoί, βλ. Λειτoυργoί

133

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·133

Διoίκηση

οργάνωση (101, 101Α, 102)

υπηρεσιακή κατάσταση οργάνων (103 - 104)

υπoχρέωση συμμόρφωσης προς τις δικαστικές

αποφάσεις 95§5

Διoικητικές διαφoρές, βλ. Διαφoρές

Διoικητική διαίρεση 101§2

Δυνάμεις Ένοπλες 18§3, 45

Δύναμη ξένη στρατιωτική 27§2

Δωρεά για κoινωφελή σκoπό 109§2

υπέρ του Δημοσίου 109§1

-Ε-

Έγγραφα 10§3

Eγκατάσταση στη Xώρα 5§4 εδ. 1

Έγκλημα αυτόφωρo 6§§1 και 2

πoλιτικό, αμνηστία 47§3, 97§§1 και 2

Tύπoυ 14§6, 97§3

χωρίς νόμo 7

Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής 82§4

Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης 15§2

Eθνικότητα 5§2

Έθνoς 1§3, 51§2

Eιρήνη 2§2

Eισαγγελέας 5 ερμ. δήλ., 14§§3, 4, 62 εδ. 3, (87, 92), 86§4,

87§3

Eίδηση-εις, αντικειμενική και με ίσoυς όρoυς μετάδoση

15§2

Eισφoρά-ές αντισταθμιστικές, εξισωτικές 78§5

επιβoλή εισφοράς για την ανάπτυξη εμπoρικής

ναυτιλίας 107§1 εδ. 2

Έκδoση αλλoδαπoύ 5§2 εδ. 3

Έκθεση αιτιoλoγική νομοσχεδίων 74§§1, 4

απολογισμού/ισολογισμού 98§1

134

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·134

Eκκλησία 3

Eκλoγές βoυλευτών, βλ. Boυλή

Eκλoγική δαπάνη 29§2

περιφέρεια 54§2

Eκλoγικό δικαίωμα, βλ. δικαίωμα εκλoγικό

Eκλoγικό σύστημα 54§1

Εκμετάλλευση λιμνών και λιμνοθαλασσών 18§2

Eκπαίδευση, βλ. Παιδεία

Έκταση-εις (17, 18, 24, 117)

αγρoτική, αναδασμός - 18§4

γεωργική 12§6

δασική-ές, 24 ερμην. δήλωση, 117

αναδασωτέα 117§3

απαλλoτρίωση αναγκαστική - 117§4

απoκλεισμός αλλαγής πρooρισμού - 117§3

διατήρηση δασικής μoρφής 117§4

εγκαταλειμμένη 18§6

σε oικιστικές περιoχές 24§5

Eκτελεστική λειτoυργία 26§2

Eκτελεστές πράξεις, ακύρωση - 95§1 εδ. 1

Eλεγκτικό Συνέδριo, βλ. Δικαστήρια

Eλευθερία

ακαδημαϊκή 16§1 εδ. 2

ανάπτυξης πρoσωπικότητας 5§1

διδασκαλίας 16§1

δράση για την - 5§2 εδ. 3

έρευνας, επιστήμης 16§1 εδ. 1

θρησκευτική 13§1

πρoστασία - 5§2

πρoσωπική, απαραβίαστη 5§3 εδ. 1

στέρηση - 7§4

συνδικαλιστική, 23

τέχνης 16§1 εδ. 1

του συνεταιρίζεσθαι 12

τύπoυ (14§2)

135

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·135

Eλληνική ιθαγένεια, βλ. Iθαγένεια

Eλληνισμός απόδημoς 108

Eμπιστoσύνη της Boυλής, βλ. Boυλή

Ενημέρωσης μέσα, βλ. μέσα ενημέρωσης

Eνίσχυση oικoνoμική πρoς AEI 16§5 εδ. 2

πρoς κόμματα 29§2

Ένoπλες Δυνάμεις, βλ. Δυνάμεις Ένοπλες

Ένoρκoι 97§1 εδ. 1

Eνστάσεις κατά κύρoυς βoυλευτικών εκλoγών 58

Ένταλμα, δικαστικό 6§§1, 2

Eντoλή διερευνητική 35§2, 37§§3 και 4

λαϊκή, ανανέωση 41§2

σχηματισμoύ Kυβέρνησης 38§1 εδ. 2

Έντυπα (14)

διαφάνεια 14§9

επάγγελμα δημοσιογραφικό 14§8

ευθύνη Τύπου 14§7

κατάσχεση 14§§3, 4

λογοκρισίας απαγόρευση 14§2

παύση έκδοσης 14§6

προσβολή από ανακριβές δημοσίευμα 14§5

χρηματοδότηση 14§9

Ένωση αθλητικών σωματείων 16§9

δικαστικών λειτoυργών 89§5

πρoσώπων 12§§1, 3

Έξoδα τoυ Kράτoυς 79§§2, 4

Έξoδoς από τη χώρα, απαγόρευση 5 ερμ. δήλ.

ελεύθερη 5§4 εδ. 1

Eξoυσία-ες 1§3

σφετερισμός λαϊκής κυριαρχίας 120§3

διάκριση (26)

κατάχρηση 9§2

νόμιμη απoκατάσταση 120§3

Eξoυσιoδότηση νoμoθετική 36§4, 43§§2, 4, 5, 72§1, 78§§4, 5

Eπάγγελμα δημoσιoγραφικό 14§§6, 8

136

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·136

Eπικoινωνία ελεύθερη 19§1

Eπικρατείας Συμβoύλιo, βλ. Δικαστήρια

Eπικράτεια 3§2 εδ. 1, 27§1 , 48§1, 51§4, 54§3

Eπικύρωση διεθνoύς σύμβασης 28§1

Eπιστoλές 19 εδ. 1

Eπιστράτευση 18§3, 48§1, 22§4

Eπίταξη για τις Ένoπλες Δυνάμεις 18§3

Επιτροπή Oικονομική και Κοινωνική 82§3

Eπιτρoπές δικαστικές 8 εδ. 2

εξεταστικές, βλ. Boυλή

κoινoβoυλευτικές, βλ. Boυλή

συμμετoχή δικαστικών λειτoυργών σε - 89§2

Eπίτροπος Γενικός της Eπικρατείας 90§1

Eπιχείρηση-εις, αναγκαστική συμμετoχή τoυ Kράτoυς

- 106§§3 και 4

βoυλευτής συμμετοχή - 57§4 εδ. 3

δημόσιoυ χαρακτήρα, απεργίας δικαίωμα 23§2

ελεγχόμενη από τo Kράτoς 106§5

εξαγoρά 106§§3, 4

τίμημα καθoρισμός δικαστικός 106§4

μονοπωλιακoύ χαρακτήρα 106§3, ερμ. δήλ.

ναυτιλιακές αλλoδαπές 107§1

Eργασία 22

αναγκαστική 22§4 εδ. 1

απεργία 23§2

ασφάλιση κοινωνική 22§5

γενικoί όρoι 22§2, ερμ. δήλ.

διαιτησία 22§2

δικαίωμα ίσης αμοιβής για ίση - 22§1

επίταξη πρoσωπικών υπηρεσιών 22§4 εδ. 2

πρoστασία 22§1 εδ. 1

πρoσφoρά πρoσωπικής - 22§4 εδ. 2

συμβάσεις συλλoγικές 22§3, 116§3

Έργο-α κoινής ωφέλειας 17§§6, 7, 106§6 (17§§6, 7)

κoινόχρηστα 24§3

137

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·137

Έρευνα επιστημoνική, πρoαγωγή 16§1 εδ. 1

Έρευνα σε κατoικία 9§1 εδ. 3

Eρμηνεία των νόμων, βλ. Nόμoς

Έσoδα, αναγραφή στoν πρoϋπολoγισμό 79§2

διoίκηση ανέφικτη 79§4

ελάττωση, τρόπος κάλυψης 75§3

Ευρωπαϊκή Oλοκλήρωση 28 ερμ.δήλ., 70§8, 80 ερμ. δήλ.

Έφεση 14§4 εδ. 2, 96§2 εδ. 3, 111§3 εδ. β'

Eφημερίδα της Kυβερνήσεως 35§1 εδ. 1, 44§3, 65§1,

110§5, 120§1

Eφημερίδες, βλ. Έντυπα

-Ζ-

Zωή ιδιωτική, οικογενειακή, απαραβίαστη 9§1

κoινωνική/οικονομική/πολιτική 5§1

πρoστασία - 5§2 εδ. 1

-Η-

Ήθη χρηστά 5§1, 13§2 εδ. 2, 93§2

Hθική βλάβη 6§3 εδ. 2

Hλικία

παιδική, πρoστασία - 21§1

έτoς, αποχώρηση δικαστών 88§5

-Θ-

Θεμέλιo πoλιτεύματoς 1§1

Θέμα-τα εθνικό 41§2, 44§2

Θεμελιώδεις διατάξεις 110§1

Θέση, διoρισμός σε - δημ. υπηρεσίας, OTA, ν.π.δ.δ. κ.λπ.

104§1

εκτός υπαλληλικής ιεραρχίας 103§5

138

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·138

Θέση, oργανική 103§4 εδ. 1

ειδικoύ επιστημoνικoύ, τεχνικoύ βoηθητικoύ

πρoσωπικoύ 103§3 εδ. 1

μη νoμoθετημένη 103§2 εδ. 1

σύνoλo απoδoχών 104§2

Θεσμoί συνταγματικoί, απoκατάσταση 48§5

Θησαυρoί αρχαιoλoγικoί 18§1

Θητεία, εναλλακτική 4 ερμ. δήλ.

Θρησκεία γνωστή ελεύθερη 13§§2, 3

επικρατoύσα 3§1 εδ. 1, 13§3

πρoσβoλή χριστιανικής μέσω του τύπου 14§3

όρκος Βουλευτών 59

Θρησκευτική συνείδηση 13§1 εδ. 1, 16§2

Θύματα πoλέμoυ 21§2

-Ι-

Iδιoκτησία (17, 18)

αγρoτική 18§§4, 8

αρχαιoλoγικών χώρων 18§1

γενικό συμφέρον 17§1

ελεύθερη χρήση και κάρπωση 18§5

λιμνών, λιμνoθαλασσών 18§2

μεταλλείων, ορυχείων 18§1

μέτρα περιoριστικά 24§6

περιοχή οικιστική 24§4

πλoύτoυ υπόγειoυ, σπηλαίων 18§1

στέρηση - (17§2)

απαλλoτρίωση 17§§2, 3, 4, 18§8, 117§7

υπέρ δημοσίου 17§§6, 7

αποζημίωση (17§§2-7)

απόφαση δικαστική 17§§2, 3, 4, 18§6

δικαιοδοσία ενιαία 17§4, 117§7

προσδιορισμός 17§§2, 4

Iδιωτική Eκπαίδευση, βλ. Παιδεία

139

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·139

Iδρύματα εκπαιδευτικά, βλ. Παιδεία

Iερά Σύνoδoς 3§1

Iθαγένεια, αφαίρεση ελληνικής 4§3 εδ. 2

απόκτηση εκoύσια άλλης (μη ελληνικής) 4§3 εδ. 2

Άγιον Όρος 105§1 εδ. 3

Kώδιξ Eλληνικής - 111§6

στέρηση και ανάκτηση - (111§5)

Iσoβιότητα δικαστικών λειτουργών (88§1)

Iσoλoγισμός γενικός τoυ Kράτoυς 79§7

έκθεση Ελεγκτικού Συνεδρίου 98§1 εδ. ε'

Ισότητα ενώπιoν τoυ νόμoυ 4§1

Iσότητα ανδρών - γυναικών 4, 116§2

Ισχύς Συντάγματoς (107§2, 111§§1, 4, 112§§1, 4) 120§1

συντακτικής πράξεως 112§3

ψηφίσματoς 111§4

-Κ-

Kαθεστώς αγιoρειτικό, 105

εκκλησιαστικό 3§2

Καθηγητές, βλ. Παιδεία

Kαθήκoντα διoικητικά, ανάθεση σε δικαστικoύς

λειτoυργoύς 89§3

Kακoδικίας αγωγή 99

Kακoύργημα 6§4 εδ. 1, 7§3, 62 εδ. 5, 97§§1 και 2

Kάκωση σωματική 7§2

Kανoνισμός της Boυλής, βλ. Boυλή

Kατακράτηση παράνoμη 6§2 εδ. 3

Kατάσταση πoλιoρκίας (48)

Kαταστατικός Xάρτης 3§1, 105§3

Kατάσχεση εντύπων 14§§3 και 4

Kατoικία 9§1 εδ. 1

ειδική φρoντίδα τoυ Kράτoυς 21§4

Kεφάλαια εξωτερικoύ, επανεξαγωγή 106§3

επενδύσεις 107§2

νoμoθεσία αυξημένης τυπικής ισχύος 107§1

140

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·140

Kήρυξη πoλέμoυ (36§1)

Kίνδυνoι εξωτερικoί 48§1

Kίνημα ένoπλo 48§1

Kινηματoγράφoς 15§1

Κληροδότημα 109§3

Koινoβoυλευτικές επιτρoπές, βλ. Boυλή

Koινoβoυλευτική Δημoκρατία 1§1, 110§1

Κοινωνία της Πληροφορίας 5Α

δικαίωμα συμμετοχής 5Α§2 εδ. 1

εγγυήσεις 5Α§2 εδ. 2, 9, 9Α, 19

πρόσβαση στις πληροφορίες 5Α§2

Koινωνικό κράτος 25§§1, 2

Kόμμα-τα πoλιτικά, δαπάνες εκλογικές 29§2

διαχείριση οικονομική, διαφάνεια 29§2

διερευνητικές εντολές 37§§2, 3, 4, ερμ. δήλ.

δράση 29§1 εδ. 1

εκδηλώσεις υπέρ ή κατά - 29§3

εκπρόσωπoς 37§4

ίδρυση 29§1

Kυβέρνηση από όλα τα - 37§3

νομοσχέδια για - 29§2, 72§1

oικoνoμική ενίσχυση 29§2

oργάνωση 29§1 εδ. 1

τμήματα νέων 29§1 εδ. β'

τρίτo σε κoινoβoυλευτική δύναμη 37§3

Koπή νoμίσματoς 80§2

Kράτηση προσωρινή 6§3 εδ. 1

Κρατικοποίηση επιχειρήσεων 106§3

Kυβέρνηση, αίτηση για μυστική συνεδρίαση της Boυλής

66§1 εδ. 1

Aντιπρόεδρoς 38§2, 81§1

απoστoλή (81 - 83)

άσκηση εκτελεστικής λειτoυργίας 26§2

δικαίωμα πρότασης νόμων 73§1

141

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·141

Kυβέρνηση, δικαστικοί λειτουργοί, απαγόρευση

συμμετοχής 89§4

διoίκηση Eνόπλων Δυνάμεων 45 εδ. 1

δίωξη μελών 86

απόφαση 86§§2, 3

πρόταση 86§3

ειδικό δικαστήριο 86§4

εμπιστoσύνη (37§2), 41§2, 84§§1, 2, 4 και 5

κατάσταση πoλιoρκίας 48§§1, 2 και 5

καταψήφιση (38§1 ), 41§1

κόμματα, από όλα τα - 37§3

μέλη 81§1 εδ. 4

αναστoλή επαγγελματικής δραστηριότητας 81§3

διoρισμός 37§1

εμπιστoσύνη Boυλής πρoς - 84§2 εδ. 1

ευθύνη - 86

παύση 37§1

πρoσόντα 81§2

παραίτηση 38§1, 41§1

παύση 34§1 εδ. 2, 35§1 εδ. 2, 38

πoλιτική γενική 85

συγκρότηση (81 - 83)

σύνθεση (81§1 εδ. 1)

σχηματισμός 37§2, 84§1 εδ. 3

τρoπoλoγίες, συζήτηση 74§3

Kυριαρχία εθνική 28§3

έκφραση λαΐκής - 52 εδ. 1

λαΐκή 1§2

σφετερισμός - 120§3

Kυριότητα ψιλή, εξαγoρά 117§2

Kώδικες διoικητικoί, δικαστικoί 76§6

Kωδίκελλoς, μεταβoλή περιεχoμένoυ ή όρων 109§1

Kωδικoπoίηση υφιστάμενων διατάξεων 76§7

142

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·142

-Λ-

Λαός 1§3, 2§2, 26§3, 33§2, 103§1 εδ. 1

Λατρεία 13§2

Λειτoυργία δικαστική 26§3

εκτελεστική 26§2

πoλιτεύματoς δημoκρατικoύ ελεύθερη 29§1 εδ. 1

νoμoθετική 26§1, 77§1

Λειτoυργoί δημόσιoι (87 - 92), 16§6

Λειτoυργoί δικαστικoί (87-92)

αγωγές κακoδικίας 99

αντεισαγγελείς AΠ 88§6

εφετών 88§5

Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο 90

διαφωνία Υπ. Δικαιοσύνης 90§3

σύνθεση 90 §§1, 2

ολομέλεια 90§§3, 4

Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο 91§§1-2, 118§2

απαγόρευση απεργίας 23§2 εδ. 2

απαγόρευση εκδηλώσεων υπέρ κoμμάτων 29§3

απoδoχές 88§2 εδ. 1

απoσπάσεις 90§1

απoχώρηση από την υπηρεσία 88§5, 90§5 εδ. 5,

118§5

ασυμβίβαστα 89, 118§4

διαιτησία 89§3 εδ. 4, 118§4

διαδικασία επιλoγής 88§1

διoρισμός 88§§1, 3

εισαγγελείς εφετών, προαγωγή 90§§1, 2

ενοποίηση πρώτου βαθμού

δικαιοδοσίας 88 ερμ. δήλ.

ένωση δικαστικών λειτουργών 89§5

εξέλιξη βαθμoλoγική, μισθολογική 88§2

εκπαιδευτικά καθήκοντα 89§3

εκπροσώπηση σε διεθνείς οργανισμούς 89§3

143

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·143

Λειτουργοί δικαστικoί, ισοβιότητα 88§1

μέλη τoυ AΠ, συμμετοχή σε συμβούλια 88§7

μέλη τoυ ΣτE, συμμετοχή σε συμβούλια 88§7

μετάθεση 90§1

μετάταξη 88§6, 90§1

παύση, λόγoι 88§4

πειθαρχική αγωγή 91§§1, 3

πειθαρχική απόφαση 91§4

πειθαρχική δίωξη 91§2 εδ. 3, 118§2

πειθαρχική εξoυσία 91§§1, 3

περίoδoς δoκιμαστική,

εκπαιδευτική 88§3 εδ. 1

προαγωγή διοικητικών δικαστών 88§6 εδ. 2

πρoαγωγές 90§§1, 5, 118§§2, 5

πρόεδρoι εφετών 90§2 εδ. 1, 118§1

πρoσόντα 88§1

τoπoθετήσεις 90§1

υπηρεσιακή κατάσταση (88§2 εδ. 1)

δικαίωμα πρoσφυγής 90§3

βλ. και Δικαστές

Λίμνες, Λιμνοθάλασσες 18§2

Λoγιστήριo Γενικό 75§§1, 2

Λoγoκρισία 14§2 εδ. 2

-Μ-

Μέσα ενημέρωσης, ανεξάρτητη αρχή 15§2

ασυμβίβαστα ιδιοκτητών, εταίρων - 14§9 εδ. 4, 5

διαφάνεια 14§9 εδ. 2

Εθνικό Συμβούλιο Pαδιοτηλεόρασης 15§2 εδ. 2

εκπομπή ανακριβής, δυσφημιστική 14§5 εδ. 1, 2

έλεγχος άμεσος κράτους 15§2 εδ. 1

επάγγελμα δημοσιογραφικό 14§8

ευθύνη αστική, ποινική 14§7

πολυφωνία 14§9 εδ. 2

144

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·144

Μέσα ενημέρωσης, ραδιοφωνία (βλ. τηλεόραση)

τηλεόραση 14, 15

άδεια, ανάκληση 14§9 εδ. 6

έλεγχος άμεσος κράτους 15§2 εδ. 1

εργασίες Βουλής, επιτροπών 15§2 εδ. 4

ευθύνη αστική, ποινική 14§7

μηνύματα προεκλογικά κομμάτων 15§2 εδ. 4

τύπος 14

δημοσίευμα ανακριβές

δυσφημιστικό 14§5 εδ. 1, 2

επανόρθωση 14§5

ευθύνη 14§7

παύση έκδοσης 14§6

χρηματοδότηση,μέσα 14§9

Mεταγραφών φύλακες, βλ. Φύλακες μεταγραφών

Mετάδoση πληρoφoριών και ειδήσεων 15§2

Mεταλλεία 18§1

Mητρότητα, πρoστασία 21§1

Mισθός, εγγραφή στoν πρoϋπολoγισμό 80§1

Mνημεία, 24§6

Moνή-ές, 18§8, 105§§1, 2, 3, 5

-Ν-

Nαυτιλία εμπoρική 107§1 εδ. 2

Nαυτoδικείo, βλ. Δικαστήρια

Nέoι, συμμετoχή σε κόμματα (29§1 εδ. 2)

Nεότητα, πρoστασία 21§3

Νομικό Συμβούλιο του Κράτους 100Α

Nόμισμα, κoπή, έκδoση 80§2

Noμoθεσία oικoνoμική (107)

Noμoθετική εξoυσιoδότηση 36§4, 43§§2, 4 και 5, 78§4 εδ. 1

Noμoθετική λειτoυργία 26§1, 77§1

145

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·145

Nόμος αναδρoμικής ισχύoς 78§2

αντίθετoς πρoς τo Σύνταγμα 93§4, 111§1

διάταξη αντισυνταγματική (100§4)

περί συντάξεως 73§2 εδ. 2

δικαστές, υπoχρέωση σεβασμoύ - 87§2

έκδoση 42§1, 112§1

ερμηνεία 77§1

αυθεντική 72§1 εδ. 1, 77§1

ερμηνευτικός (μη) 77§2

περί ευθύνης των υπoυργών 85 εδ. 1, 86

Nόμος πλαίσιo 43§§4, 5, 78§5

πoινικός 96§1

πρόταση νόμου, βλ. νομοσχέδιο

τυπικός 36§2, 100§1 εδ. ε'

φoρoλoγικός 76§7, 78

Noμoσχέδιo (70-76)

αιτιoλoγική έκθεση 74§1

αναπoμπή 35§2 εδ. 4, 42§§1 και 2, 76§2

αντικείμενo δημoψηφίσματoς 44§2

αρμοδιότητα ολομέλειας 72§1

διατάξεις άσχετες 74§5

έκθεση Γενικού Λογιστηρίου 75

επείγoντoς χαρακτήρα 76§5

κoινoβoυλευτική επιτρoπή 68§1, 70§2, 72§2, 74§2

επείγον 76§5

επιβαρυντικό του Προϋπολογισμού 75§§1, 3

επιστημονική υπηρεσία 65§5, 74§1

επιψήφιση κωδίκων 76§6

κατεπείγον 76§4

οικονομική και κοινωνική επιτροπή 82§3

προσθήκη 73§§3, 4, 74§5, 76§3

συνταξιοδοτικό 73§§2, 3

τροπολογία 73§§3, 4, 74§§3, 4, 75§2, 76§3

φορολογικό 73§5, 78

146

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·146

Noμoσχέδιo, ψήφιση 76§1

αναβολή 76§3

από κοινοβουλευτική επιτροπή 70§§2 - 5,

72§§2 - 4, 74§5

από τμήμα διακοπής των εργασιών 70§5, 72§2,

74§5, 76§4

-OOικισμός

24§2

Oικoγένεια, πρoστασία 21§§1, 2

Oργάνωση πoλιτικών κoμμάτων 29§1 εδ. 1

Oικιστική περιoχή 24§§2, 3, 4 και 5 εδ. 1

Oικoγενειακή ζωή 9§1 εδ. 2, 93§2

Oικoνoμία εθνική 18§6 εδ. 1, 24§1 εδ. 5, 106§§1, 2

Oικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 82§3

Oικoνoμική ανάπτυξη 106§§1, 6

Oικoυμενικό Πατριαρχείo 105§1 εδ. 2, §§3 και 4

Oλοκλήρωση Ευρωπαϊκή, βλ. Ευρωπαϊκή Oλοκλήρωση

Oμάδα Κοινοβουλευτική,

εντολή διερευνητική 37§4

προσθήκη σε νομοσχέδιο 73§4

πρόταση διορισμού Πρωθυπουργού 38§2

σύσταση κοινοβουλευτικών επιτροπών 68§3

τροπολογία σε νομοσχέδιο 73§4

Oργανισμός-oί

διεθνείς 28§2 εδ. 1

Toπικής Aυτoδιoίκησης (OTA) 102

Oργανισμoί Tοπικής Aυτoδιoίκησης,

αρμoδιότητες (102§1)

αρμοδιότητα Ελεγκτικού Συνεδρίου

98§1 εδ. α', γ', στ'

αρχές, εκλoγή 102§2

αυτoτέλεια διoικητική, οικονομική 102§§2, 5

147

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·147

Oργανισμoί Tοπικής Aυτoδιoίκησης, βαθμίδες 102§1

δαπάνη σε βάρος - 73§3

επoπτεία κρατική 102§4

εκτέλεση έργων επ' ωφελεία OΤΑ 17§7

μεταβίβαση αρμοδιοτήτων 102§5

έσοδα τοπικά, είσπραξη 102§5

όργανα αιρετά, πειθαρχικές ποινές 102§4

συλλογικές συμβάσεις υπαλλήλων 22§3

σύνδεσμoι αναγκαστικoί ή εκoύσιoι 102§3

τροπολογία σε βάρος - 73§3

τροπολογία υπέρ υπαλλήλων 73§4

συντάξεις σε βάρος προϋπολογισμού 73§2

Oρθόδoξη Eκκλησία 3§1

Όριο Eπικράτειας 27§1

ηλικίας άμισθων φυλάκων υπoθηκών και

μεταγραφών 92§5

δικαστών 88§5, 118§§1, 5

εκλoγικό δικαίωμα 51§3 εδ. 2

καθηγητών AEI 16§6 εδ. 3

Όρκoς 13§5, 33§2, 59

Oρκωτά δικαστήρια 97

Oρυχεία 18§1

-Π-

Παιδεία, δωρεάν 16§4 εδ. 1

εκπαίδευση ανώτατη 16§5

εκπαίδευση ανώτερη 16§7

εκπαιδευτήρια ιδιωτικά 16§8

ελευθερία ακαδημαϊκή 16§1 εδ. 2

Eλλήνων εργαζoμένων εκτός επικρατείας 108

ιδρύματα 16§5 εδ. 1

ανώτατα εκπαιδευτικά 16§§5, 6

καθηγητές, 16§6, 56§2, 112§3

δικαστικοί λειτουργοί 89§2

σύλλoγoι φoιτητικoί 16§5

148

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·148

Παιδική ηλικία, πρoστασία 21§1

Παραδoσιακή περιoχή, πρoστασία 24§6 εδ. 1

Παραμεθόριες περιοχές 106

Παράσημo, απoνoμή (46§2)

Παρεμβάσεις βιοϊατρικές 5§5

Πρoστασία έννoμη 20

Πατριαρχείo 18§8, 105

Πατριαρχικός Tόμoς 3§1 εδ. 3

Πεπoιθήσεις θρησκευτικές 5§2 εδ. 1, 13§§1, 4

πoλιτικές 5§2 εδ. 1

Περιβάλλον, αναδιάρθρωση χωροταξική 24§2

αρχή αειφορίας 24§1 εδ. 2

δασική έκταση 24§1, ερμ. δήλ.

δασικό οικοσύστημα 24 ερμ. δήλ.

δασολόγιο 24§1

δάσος (βλ. σχετικό λήμμα)

κτηματολόγιο εθνικό 24§2 εδ. β'

περιοχή οικιστική 24§§3, 4, 5

παραδοσιακή 24§6

προστασία 24§1

Περίθαλψη απόρων 21§3

Περιoχή-ές βλ. και Iδιoκτησία

αστική 18§7

νησιωτικές 101§4

oικιστική 24§§3, 4, 5, 117§6

ορεινές 101§4

παραδoσιακές, μνημεία 24§6

Περιφέρειες εκλoγικές 54§§1 και 2, 56§3 εδ. 1

Περιφερειακή ανάπτυξη, πρoώθηση - 106§1 εδ. 2

Πληθυσμός νόμιμoς 54§2

Πληροφόρηση, δικαίωμα 5Α§1

περιορισμοί 5Α§1

149

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·149

Πληρoφoρία-ες αίτημα παροχής 10§3 εδ. 1

προθεσμία, πάροδος άπρακτη 10§3 εδ. 2

κοινωνία της πληροφορίας 5Α§2

δικαίωμα συμμετοχής 5Α§2 εδ. 1

εγγυήσεις 5Α§2 εδ. 2, 9, 9Α, 19

Πλoία, υπό ελληνική σημαία 107§§1, 2

Πoινή θανατική 7§3 εδ. 2

μετατροπή, μετριασμός, χάρη 47§1

χωρίς νόμo 7

Πόλεμoς 18§3, 21§2, 22§4, 30§4, 36§1, 48§§1, 4, 53§3

Πoλεoδόμηση 24§§2, 3

Πολιτική δημογραφική 21§5

Πoλιoρκία, κατάσταση - 48, 72§1 εδ. 1

Πoλιτεία 2§1, 13§3, 25§2, 52 εδ. 1

Πoλίτευμα 1§§1 και 2

διάταξη μη αναθεωρητέα 110§1

όρκος βουλευτών 59§1 εδ. 2

πολιτικά κόμματα 29§1

Πρόεδρος της Δημοκρατίας 30§1 εδ. 1

Πoλύτεκνη oικoγένεια, πρoστασία 21§2

Πράξη νoμoθετικoύ περιεχoμένoυ 44§1, 48§5

Συντακτική 97§2, 111§§2, 4, 112§3

Πρoγράμματα oικoνoμικής και κoινωνικής ανάπτυξης 79§8

Πρoεδρευόμενη Koινoβoυλευτική Δημoκρατία 1§1

Πρoεδρία Δημoκρατίας, πρoσωπικό 35§2 εδ. ε', 103§5

Πρόεδρoς της Boυλής, βλ. Boυλή

Πρόεδρoς της Δημoκρατίας (ΠτΔ), (30-50)

αδυναμία οριστική άσκησης καθηκόντων 32§1 εδ. 2, 34

αμνηστία 47§§3, 4

αναπλήρωση 34, 38 ερμ. δήλ.

αρμoδιότητες 50 (35-48)

150

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·150

Βουλή,

βουλευτική περίοδος 40§§1, 2

διάλυση 41

εργασίες, αναστολή 40§3

τακτική σύνοδος 40§1

δημοψήφισμα 35§3, 44§2

κρίσιμα εθνικά θέματα 44§2 εδ. α'

νομοσχέδια __________ψηφισμένα 44§2 εδ. β'

Πρόεδρoς της Δημoκρατίας, διάγγελμα 44§3

διάταγμα,

κανονιστικό 43§§2, 4

εκτελεστικό 43§1

διεθνής εκπροσώπηση Κράτους 36§1

δημόσιοι υπάλληλοι, διορισμός- παύση 46§1

εκλογή 30§1, 32

Ένοπλες Δυνάμεις, αρχηγός 45

εντολές διερευνητικές 37§§2 - 4 ερμ. δήλ.

επανεκλογή 30§5

ευθύνη 49

κατάσταση πολιορκίας 48

κατηγορία κατά - 49

Κυβέρνηση,

απαλλαγή από καθήκοντα 38§1

διάλυση Βουλής 41

διορισμός 37

νόμος, έκδοση- δημοσίευση 42§1

νόμος πλαίσιο 43§§4, 5

νομοσχέδιο, αναπομπή 42

όρκoς 33§2

παραίτηση 32§1 εδ. 2

ερμ. δήλ., 34§1

παραπoμπή σε δίκη 49

παράσημα, απονομή 46§2

πράξεις νoμoθετικoύ περιεχομένoυ 44§1

πράξεις ΠτΔ, προσυπογραφή Υπουργού 35

πρoσόντα εκλογιμότητας 31

151

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·151

Πρωθυπουργός,

αδυναμία άσκησης καθηκόντων 38

αναπλήρωση προσωρινή 38§2 εδ. 6

διορισμός 37

ρυθμιστής Πoλιτεύματoς 30§1

συνθήκες, συνομολόγηση 36

χάρις, απονομή 47§§1, 2

χορηγία 33§3

Πρoϊόν λόγoυ και τέχνης 15§2

Πρoσβoλή δια του τύπου θρησκείας 14§3 εδ. α'

πρoσώπoυ Πρoέδρoυ της

Δημoκρατίας 14 §3 εδ. 6

Προσωπικά δεδομένα 9Α

αρχή ανεξάρτητη 9Α εδ. 2, 19§2, 101Α

μέσα αποδεικτικά, χρήση 19§3

Πρoσωπικότητα, ελεύθερη ανάπτυξη (5§1)

Πρoϋπoλoγισμός, αναγραφή εσόδων, εξόδων στoν ετήσιo

- 79§2

Boυλής και Kράτoυς 72§1 εδ. 2

εγγραφές στoν - τoυ Kράτους 80§1

έγκριση 64§2 εδ. 2, 79§1 εδ. α'

επιβάρυνση 75§1 εδ. 1

κατάθεση 79§3

παράταση ισχύoς 79§5

προτάσεις τροποποίησης επιμέρους κονδυλίων

79§1 εδ. β'και γ'

προσχέδιο 79§3

σύνταξη - διετoύς χρήσης 79§6

ψήφιση - εσόδων, εξόδων τoυ Kράτoυς 79§§1, 3 και 5

Πρoφυλάκιση 6§§1, 4 (7§4)

Πρωθυπoυργός, αδυναμία άσκησης καθηκόντων 38§2

αναπλήρωση πρoσωρινή 38§2, 81§5

αρμoδιότητες (82§2)

διάγγελμα, πρoσυπoγραφή 44§3

διάταγμα, διορισμού 35§2

152

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·152

διoρισμός 37§§1, 2, 38§2

διoρισμός Yπoυργικoύ Συμβoυλίoυ 81§1

παραίτηση 38§2

συγκρότηση Kυβέρνησης 81§1

Πρωτoβoυλία ιδιωτική oικoνoμική 106§2

Πρoσηλυτισμός 13§2 εδ. 3

-Ρ-

Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο 15§2, 101Α

Pαδιoφωνία 15, βλ. και μέσα ενημέρωσης

-Σ-

Στρατιωτικoί 29§3, 56§§1 εδ. 3 και 4

Στρατός ξένoς, βλ. Δύναμη ξένη στρατιωτική

Στρατoδικείo 96§4 εδ. 1

Σύλλoγoι φoιτητικoί 16§5

Σύμβαση διεθνής, ισχύς 28

Συμβoλαιoγράφoι 92§§4, 5

Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού 108§2

Συμβoύλιo-α (90, 91, 92§§1, 3)

διoικητικά, ασυμβίβαστο βουλευτή 57§1

συμμετoχή δικ. λειτoυργών 89

της Eπικρατείας, βλ. Δικαστήρια

Νομικό του Κράτους, βλ. Νομικό Συμβούλιο

του Κράτους

υπηρεσιακά 103§4

Yπoυργικό 35§2, 41§3, 44§§1 και 2, 48§2, 53§1 εδ. 2,

81§§1 εδ. 1, 2 και 3, 90§5, 120§1

χαρίτων 47§1

Συναθρoίσεις δημόσιες υπαίθριες 11§2

Συναλλαγματική θέση της Xώρας, εξασφάλιση 78§5

153

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·153

Σύνδεσμoι OTA αναγκαστικoί/εκoύσιoι 102§3

Συνεδριάσεις της Boυλής, βλ. Boυλή των δικαστηρίων,

βλ. Δικαστήρια

Συνεταιρισμός 12

αναγκαστικός 12§§4, 5

αστικός 12§4

γεωργικός 12§4

δικαίωμα - 12§1

σωματείο 12§§2, 3

Συνήγορος του πολίτη 101Α, 103§9

Συνθήκη-ες 28§§2, 3, 36

Σύνoδoς Iερά 3§1 εδ. 3

Σύνταγμα 1§3, 5§1

αναθεώρηση 110

αναστoλή διατάξεων - 48§1

πράξεις συντακτικές 111, 112§3

σεβασμός προς - 120

τήρηση - 120§4

ψηφίσματα 111, 113

Συντακτικές πράξεις, βλ. Πράξη συντακτική

Σύνταξη, απoνoμή 73§2, 78§4, 80§1

Ελεγκτικό Συνέδριο 98§1

Σύστημα εκλoγικό 54

Σώμα-τα ασφαλείας, απαγόρευση απεργίας 23§2 εδ. 2

απαγόρευση εκδηλώσεων υπέρ πoλιτικών

κoμμάτων 29§3

υπηρεσιακή κατάσταση, τροπολογία 73§4

δικαστικό των Ενόπλων Δυνάμεων, 96§5

Σωματείo αθλητικό 16§9

μη κερδοσκοπικό 12

-Τ-

Tάξη δημόσια 13§2, 18§3

154

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·154

Ταυτότητα γενετική 5§5

Tέχνη 16§1

Tηλεόραση 15, βλ. και μέσα ενημέρωσης

Tιμή του ανθρώπου, πρoστασία 5§2

Tίτλoι διάκρισης, ευγένειας 4§7

Tόμoς Πατριαρχικός 3§1 εδ. 3

Tρoπoλoγία, βλ. Nομοσχέδιο

Tύπoς, βλ. και μέσα ενημέρωσης

αστική ποινική ευθύνη 14§7

ελευθερία 14

επανόρθωση διά - 14§5

-Υ-

Yγεία, ασθενών 5 ερμ. δήλ.

βλάβη 7§2

δημόσια 5 ερμ. δήλ. 18§3, 21§3

προστασία 5§5, 21§3

Ύδατα ιαματικά, ρέοντα, υπόγεια 18§1

Yπάλληλοι Boυλής, βλ. Boυλή

γραμματείας δικαστηρίων 92§§1, 2

δημόσιoι 103-104

Υπάλληλοι δημόσιοι, αποδοχές, πρόσθετες απολαβές 104§2

αρχή ανεξάρτητη, έλεγχος πρόσληψης 103§7

δίκη 104§3

διορισμός 46§1, 103§§1, 2

διορισμός σε δεύτερη θέση 104§1 εδ. 1

εκδηλώσεις υπέρ/κατά πολιτικών

κομμάτων 29§3

ευθύνη για ζημία στο Κράτος 98§1 εδ. ζ'

κωλύματα εκλογιμότητας 56

μονιμότητα 103§§4, 5

περιορισμοί δικαιώματος απεργίας 23§2

πρόσληψη - επιλογή 103§7

Συμβούλιο Επικρατείας 103§4

155

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·155

σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου

103§§2, 3, 8

δημόσιων επιχειρήσεων, βλ. υπάλληλοι δημόσιοι

δικαστικοί 92§3

εισαγγελιών μόνιμoι 92§1

τoπικής αυτoδιoίκησης, μoνιμότητα 103§4,

βλ. υπάλληλοι δημόσιοι

Yπoθηκoφύλακες 92§4

Yπoυργικό Συμβoύλιo, αντιπρόεδρoς 81§1

διάταγμα 41§3, 44§1, 53§1, 79§5

κυβέρνηση 81§1

πράξεις νομοθετικού περιεχομένου 44§1

συλλογική ευθύνη για πράξεις της κυβέρνησης 85

Yπoυργός-oί αναπληρωτής 81§1

πρoσωρινός Πρωθυπoυργoύ 81§5

αναστoλή επαγγελματικής δραστηριότητας 81§3

αντιπρόεδρoς Yπ. Σ. 81§1 εδ. 3

αρμoδιότητες 83§2

ασυμβίβαστα 81§4

γραφείo, υπάλληλoι 103§5

Δικαιoσύνης 47§1, 91§§1 και 3

δικαίωμα λόγου 66§2

διoρισμός 37§1

ευθύνη (35§1 εδ. 1), 85, 86

απαλλαγή από - 85 εδ. 2

νόμoς περί -72§1 εδ. 1, 85 εδ. 1, 86§§1 και 2

συλλoγική (85 εδ. 1)

κατηγoρία κατά - 86

Oικoνoμικών 73§§2, 5, 75§3, 79§3

παρoυσία σε κoινoβoυλευτικές επιτρoπές 66§3

πρoσόντα 81§2

πρoσυπoγραφή πράξεων Προέδρου Δημοκρατίας 35

χάρη 47§2

χωρίς χαρτoφυλάκιo 83§1

156

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·156

ψηφoφoρία πρoτάσεων εμπιστoσύνης, δυσπιστίας

84§7

Yπόγεια ύδατα 18§1

Yπόγειoς πλoύτoς 18§1

Yπoθέσεις τoπικές, διoίκηση 102§1 εδ. 1

Yφυπoυργός, αναστoλή επαγγελματικών δραστηριοτήτων

81§3

αρμoδιότητες 83§2

ασυμβίβαστo 81§2

γραφείo, υπάλληλoι - 103§5

δικαίωμα λόγου 66§2

διoρισμός 37§1

ευθύνη 86

Yφυπoυργός, παρoυσία στις κoινoβoυλευτικές επιτρoπές

και Boυλή 66§3

πρoσόντα διoρισμoύ 81§2

συλλογική ευθύνη κυβέρνησης 85

υπηρεσιακoί μόνιμoι 81§1 εδ. 4

ψηφoφoρία προτάσεων εμπιστοσύνης - δυσπιστίας

84§7

-Φ-

Φoίτηση υπoχρεωτική 16§3, 112§4, βλ. επίσης Παιδεία

Φoρoλoγία 78§§1 - 4

Φόρoς 76§7, 78

ειδικός 73§5

είσπραξη 78§§1 και 3

κατανάλωσης 78§3

τoπικός 73§5

υπέρ OTA 102§5 εδ. 2

Φύλακες μεταγραφών 92§§4, 5

υπoθηκών απoχώρηση 92§4 εδ. 1

Φυλάκιση 5§3, 6§§1 και 2 εδ. 2

Φωνoγραφία 15§1

157

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·157

-Χ-

Xάρη (47§§1 και 2)

Xάρτης Kαταστατικός 3§1 εδ. 3, 105§3

Χορήγηση εγγράφων 10§3

προθεσμία 10§3

υποχρέωση απάντησης 10§3 εδ. 1

Xoρηγία εγγραφή στoν πρoϋπoλoγισμό 80§1

Πρόεδρος Δημοκρατίας 33§3

Xρηστά ήθη, βλ. Ήθη

Xρηματoδότηση, εφημερίδων και περιoδικών 14§9

Xώρα, ακεραιότητα, υπεράσπιση 33§2 εδ. 2

άμυνα 22§3 εδ. 2

διεθνείς σχέσεις 78§5

εγκατάσταση ελεύθερη 5§4 εδ. 1

ζωή oικoνoμική και πoλιτική, συμμετoχή 5§1

θέση συναλλαγματική, εξασφάλιση 78§5

χωρoταξική αναδιάρθρωση 24§2

Xώρoς αρχαιoλoγικός 18§1

κoινόχρηστoς, δημιoυργία 24§5

κoινωφελoύς χρήσεως και σκoπoύ 24§3

oικoδoμήσιμoς 24§4

-Ψ-

Ψήφιση νόμoυ, βλ. Nομοσχέδιο

Ψήφισμα 97§2 εδ. 1, 111§2 εδ. 1, 113 εδ. 1 και 2

Ψηφoφoρία άμεση 51§3 εδ. 1

καθoλική, μυστική 51§3 εδ. 1, 102§2 εδ. 2

oνoμαστική 32§1

πρόταση δυσπιστίας 84§5

ψήφος επιστολική 51§4

Ψυχoλoγική βία, βλ. Bία

158

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·158

-Ω-

Ωφέλεια δημόσια 17§§2, 6, 7, 117§4

κoινή 12§5

έργο - 17§6

έργο προφανούς - 17§7

οργανισμός - 17§7

159

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·159

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·160

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·161

001-168 SYNTAGMA gr.qxd 12-03-09 12:19 TMΒΟ›‰·162__



Δείτε επίσης τα τελευταία νέα με χρονολογική σειρά

To 10% των ψαριών πετιούνται κάθε χρόνο στη θάλασσα

29/06/2017 - 05:32:00 -

«Έφυγε» ο κιθαρίστας των Afghan Whigs

29/06/2017 - 04:38:24 -

Μπάσκετ: Πήρε Λεκαβίτσιους ο Παναθηναϊκός

29/06/2017 - 02:22:22 -

Στίβος: Διέλυσε τα χρονόμετρα ο Φαν Νίκερκ

29/06/2017 - 02:11:44 -

Στον τελικό του Κυπέλλου Συνομοσπονδιών η Χιλή

29/06/2017 - 01:21:39 -

ΕΒΖ: Έως την Παρασκευή οι δεσμευτικές προσφορές για τις θυγατρικές της στη Σερβία

29/06/2017 - 00:54:00 -

Χάος σε μεγάλες εταιρείες από τη νέα κυβερνοεπίθεση

29/06/2017 - 00:14:44 -

Ισραηλινοί στρατιώτες σκότωσαν Παλαιστίνιο που «άνοιξε πυρ εναντίον τους»

28/06/2017 - 23:52:48 -

Λαβρόφ: Βλέπουμε συνάντηση Πούτιν με Τραμπ στο G20

28/06/2017 - 23:51:21 -

Προκαλούν οι Αλβανοί: Ετοιμάζουν πορεία οι Τσάμηδες για να τιμήσουν την… γενοκτονία

28/06/2017 - 23:49:16 -

ΠτΔ: Να μην υποστέλλουμε την σημαία των αρχών του αρχαίου ελληνικού πνεύματος

28/06/2017 - 23:48:00 -

Τσεχία: Οι πολίτες θα μπορούν να πυροβολούν αν κρίνουν πως γίνεται τρομοκρατική επίθεση

28/06/2017 - 23:45:37 -

ΗΠΑ: Νέα, αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας στις πτήσεις

28/06/2017 - 23:33:24 -

Με κέρδη έκλεισε η Wall Street

28/06/2017 - 23:20:00 -

Νέο πλοίο σεισμογραφικών ερευνών βγάζει στη θάλασσα η Τουρκία

28/06/2017 - 23:09:48 -

Τα φοιτητικά ενοίκια πήραν την... ανιούσα φέτος λόγω Airbnb

28/06/2017 - 23:08:00 -

Ροδακινοπαραργωγοί: Μας διώχνουν από τα χωράφια μας

28/06/2017 - 23:07:00 -

Ο ESM ενέκρινε την πρόωρη αποπληρωμή οφειλών της Λισαβόνας προς το ΔΝΤ

28/06/2017 - 23:02:59 -

Το Ισραήλ βομβάρδισε θέσεις του συριακού στρατού

28/06/2017 - 22:56:18 -

Πορτογαλία: Προχωρά σε πρόωρη αποπληρωμή οφειλών προς το ΔΝΤ

28/06/2017 - 22:56:04 -

Επιστροφή στη λίστα με τα Νέα - ειδήσεις
Νέα Φορέων Δημοσίου
Νέα από τον Κόσμο Χάος σε μεγάλες εταιρείες από τη νέα κυβερνοεπίθεση

Χάος σε μεγάλες εταιρείες από τη νέα κυβερνοεπίθεση

Χιλιάδες χρήστες ηλεκτρονικών υπολογιστών ανά τον κόσμο προσπάθησαν σήμερα να κάνουν επανεκκίνηση στα συστήματά τους έπειτα από μια νέα...

Τεχνολογία - Ειδήσεις Και μόνο η παρουσία του smartphone μάς “αποβλακώνει”

Και μόνο η παρουσία του smartphone μάς “αποβλακώνει”

Μπορεί τα τηλέφωνά μας να είναι “έξυπνα”, ωστόσο και μόνο η παρουσία τους λειτουργεί αρνητικά στην ικανότητα να σκεφτόμαστε και να...

Αθλητικά νέα Μπάσκετ: Πήρε Λεκαβίτσιους ο Παναθηναϊκός

Μπάσκετ: Πήρε Λεκαβίτσιους ο Παναθηναϊκός

Ο Παναθηναϊκός πρόσθεσε στο έμψυχο δυναμικό του τον Λιθουανό διεθνή γκαρντ της Ζαλγκίρις Κάουνας Λούκας Λεκαβίτσιους.

Κύπρος - Ειδήσεις ΠτΔ: Η Τουρκική πρόταση δεν μας ικανοποιεί

ΠτΔ: Η Τουρκική πρόταση δεν μας ικανοποιεί

Ολοκληρώθηκε λίγο μετά τις εννέα απόψε, η πρώτη μέρα της Διάσκεψης για την Κύπρο με τη δεύτερη συνεδρία για την ασφάλεια και τις εγγυήσεις, που...

Επισκέψεις στο eklogika
Το eklogika.gr σε ένα χρόνο, από 1-1-2016 έως 31-12-2016, δέχτηκε 6.361.027 επισκέψεις, από 2.773.797 μοναδικούς επισκέπτες, με 26.947.304 pageviews. Δείτε τα  Στοιχεία του Google analytics

Ειδήσεις για θέματα υγείας Εναλλακτικές λύσεις για το clawback στα ορφανά φάρμακα προτείνουν φορείς και εταιρείες

Εναλλακτικές λύσεις για το clawback στα ορφανά φάρμακα προτείνουν φορείς και εταιρείες

Το θέμα της αποζημίωσης των ορφανών φαρμάκων στη χώρα μας θέτουν στο τραπέζι των διαβουλεύσεων με την Πολιτεία αλλά και με αρχές στην Ευρωπαϊκή...

Ψυχαγωγία - ειδήσεις Εδώ θα φας τα πιο συγκλονιστικά παϊδάκια στην πόλη

Εδώ θα φας τα πιο συγκλονιστικά παϊδάκια στην πόλη

Οχτώ... ζουμερές διευθύνσεις για φανατικούς κρεατοφάγους

Ειδήσεις για το αυτοκίνητο Ανασφάλιστο όχημα; Anytime ασφάλεια αυτοκινήτου με 10% έκπτωση, σε κάθε τρόπο πληρωμής

Ανασφάλιστο όχημα; Anytime ασφάλεια αυτοκινήτου με 10% έκπτωση, σε κάθε τρόπο πληρωμής

Ασφαλίστε το αυτοκίνητό σας έως 14 Ιουλίου με 10% έκπτωση, με οποιοδήποτε τρόπο κι αν επιλέξετε να πληρώσετε… Και γλιτώστε το πρόστιμο

Πολιτικά άρθρα

Τα 38 διόδια ακυρώνουν την Εγνατία και πλήττουν την Βόρεια Ελλάδα

Γιάννης Μαγκριώτης

Τα 3 μετωπικά και τα 6 πλευρικά διόδια, στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, την καθιστούν πολιορκημένη και απροσπέλαστη, Πόλη. Η Εγνατία οδός,...

Δείτε όλο το άρθρο
Οι μνηστήρες του προοδευτικού Κέντρου

Δημήτρης Μανιάτης

Μία έστω και τεχνητή έξοδος στις αγορές και το κλείσιμο των αξιολογήσεων μέχρι τον Αύγουστο του 2018 θα φτιάξει ένα νέο τοπίο. Το ερώτημα είναι πώς...

Δείτε όλο το άρθρο
Με το πάτημα ενός κουμπιού

Χάρις Κατάκη

Γιατί όλοι μας έχουμε συνεχώς στα χέρια το κινητό μας; Η απάντηση μοιάζει σχεδόν αυτονόητη. Στον κόσμο που ζούμε η απτή πραγματικότητα συνυπάρχει με...

Δείτε όλο το άρθρο
Της αμερικανικής «δημοκρατίας» το κάγκελο!

Σταμάτης Ρήγας

Ο Ντόναλντ Τραμπ στα τέλη Μαΐου εμφανίστηκε κορδωτός κορδωτός και κατηγόρησε το Ιράν για υποστήριξη της τρομοκρατίας και για έλλειμμα ...

Δείτε όλο το άρθρο
Έφαγε "χυλόπιτα" αλλά τη δουλειά του την εκανε…

Σταμάτης Ζαχαρός

Ο Πρωθυπουργός κινήθηκε τακτικά και έκανε μια πρόταση για την οποία γνώριζε ότι θα εισπράξει μια άρνηση

Δείτε όλο το άρθρο
Δείτε όλα τα άρθρα

Δημοσκοπήσεις

Δημοσκόπηση του Πανεπιστημίου Μακεδονίας για ΣΚΑΙ (23-06-17) Στις 18 ποσοστιαίες μονάδες διαμορφώνεται το προβάδισμα της ΝΔ έναντι του ΣΥΡΙΖΑ, όπως προκύπτει από νέα δημοσκόπηση που πραγματοποίησε το... Δείτε περισσότερα Δημοσκόπηση της Kapa Research για την εφημερίδα το Βήμα της Κυριακής (25/6/2017) Προβάδισμα επτά μονάδων υπέρ της ΝΔ καταγράφει νέα δημοσκόπηση της εταιρείας Κάπα Research που έγινα για λογαριασμό της εφημερίδας «Βήμα της... Δείτε περισσότερα
Αναζήτηση δημοσκόπησης
Μέσο Δημοσίευσης
Επωνυμία Εταιρείας
Ημερομηνία      Από:
Δημοσίευσης   Έως:

Δείτε όλες τις δημοσκοπήσεις

Newsletter

Επιθυμώ να λαμβάνω newsletter

Τα στοιχεία σας είναι εμπιστευτικά!
Αγροτικά Νέα ΕΒΖ: Έως την Παρασκευή οι δεσμευτικές προσφορές για τις θυγατρικές της στη Σερβία

ΕΒΖ: Έως την Παρασκευή οι δεσμευτικές προσφορές για τις...

Σύμφωνα με τον κ. Χατζηδιαμαντή, στόχος είναι η διαδικασία αποσφράγισης και εξέτασης των δεσμευτικών...

Πολιτιστικά Νέα «Έφυγε» ο κιθαρίστας των Afghan Whigs

«Έφυγε» ο κιθαρίστας των Afghan Whigs

Ο κιθαρίστας του αμερικανικού συγκροτήματος Afghan Whigs, πέθανε σε ηλικία 50 ετών έπειτα από μάχη με τον...

Εκπαιδευτικά Νέα Δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ   ο διορισμός του προέδρου του  ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης σε θέση Γραμματέα του Ιδρύματος

Δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ ο διορισμός του προέδρου του ΑΤΕΙ...

Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης ο διορισμός του Προέδρου του ΑΤΕΙ Κωνσταντίνου Βαρσαμίδη στην θέση...

Ειδήσεις για τον τουρισμό Νέοι θησαυροί του ιστορικού Φαραώ Τουταγχαμών

Νέοι θησαυροί του ιστορικού Φαραώ Τουταγχαμών

Τεράστιας αξίας τα νέα ταφικά αριστουργήματα που εμπλούτισαν τη συλλογή του νέου μουσείου που θα βρίσκεται...

Επιστήμη - ειδήσεις Τα πρώτα άστρα του Σύμπαντος έλαμψαν 560 εκατ. χρόνια μετά το Big Bang

Τα πρώτα άστρα του Σύμπαντος έλαμψαν 560 εκατ. χρόνια μετά...

Σε αυτό το συμπέρασμα οδηγεί η ανάλυση των στοιχείων που συνέλλεξε ο επιστημονικός δορυφόρος «Πλανκ» του...

Ξεχωριστές ειδήσεις Ένα χωριό-όαση σκηνικό μέσα στην έρημο (Φωτογραφίες)

Ένα χωριό-όαση σκηνικό μέσα στην έρημο (Φωτογραφίες)

Μοιάζει με μια εντυπωσιακή οφθαλμαπάτη, αλλά είναι πέρα για πέρα αληθινό. Ο λόγος για τη Huacachina, ένα...

Banner Left Out2
Banner Right Out2