Αναλύσεις για την κρίση

Αναλύσεις σε τρία μέρη για την ελληνική κρίση και τον λάθος δρόμο της Ευρώπης


και ακόμη:

Τι σημαίνει, που οδηγεί η διακοπή των διαπραγματεύσεων κυβέρνησης - τρόικας (02/09/2011)

Οι 10 κόκκινες γραμμές στην εφαρμογή των αποφάσεων της Συνόδου Κορυφής (23/07/2011)

Να ψηφιστεί ή να καταψηφιστεί το Μεσοπρόθεσμο; Δέκα λόγοι δίνουν την απάντηση - Ποια τα ενδεχόμενα (27/06/2011)

Αναδιάρθρωση, επιμήκυνση, «κούρεμα» με μεζούρα, χρονόμετρο και ψαλίδι (02/05/2011)

Τι ζητά η κυβέρνηση, τι προσφέρει, τι θέλουν οι πολίτες (21/03/2011)

Πολύ φοβάμαι ότι η «έξοδος από την κρίση» θα είναι χειρότερη από την «είσοδο» σε αυτή (18/12/2010)

Η τρίτη δόση εξασφαλίστηκε. Η τέταρτη θέλω να εξασφαλιστεί; (24/11/2010)

Γιατί μας τα λέει ...πασαλιμανιώτικα το ΔΝΤ (17/09/2010)

Νιώθετε και εσείς το μακρύ χέρι της τρόϊκας; (30/07/2010)

Κόκκινη γραμμή η σωτηρία της χώρας ή των πολιτών; (14/05/2010)

Θα ζούμε σαν χρεοκοπημένοι δηλώνοντας ότι δεν ...χρεοκοπήσαμε (30/04/2010)

Η προσφυγή στον μηχανισμό στήριξης και στο ΔΝΤ είναι μονόδρομος; Αν ναι, δείτε τι θα συμβεί. (22/04/2010)

Όχι στη λύση του ΔΝΤ. Να απαντήσουμε σκληρά σε όσους μας σπρώχνουν στην αγκαλιά του (01/04/2010)

Έλεος! Βάλτε φρένο στον κατήφορο. Δώστε μας όραμα, δώστε μας στόχο, έστω και μακροπρόθεσμο. (03/03/2010)

Ας κάνουμε την κρίση ευκαιρία. Αλλά για ποιους; (22/02/2010)

Μπορούμε και τη χώρα να σώσουμε και κράτος δικαίου να δημιουργήσουμε;

 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

'Περίεργα' στοιχεία για την ελληνική κρίση αποκαλύπτουν εκθέσεις του ΔΝΤ (μέρος 1ο)

Του Πάνου Παναγιώτου διευθυντή του ΕΚΤΑ (από το www.analitis.com)

Σύμφωνα με το άρθρο IV του συμφωνητικού του ΔΝΤ με τις χώρες μέλη, τουλάχιστον μία φορά το χρόνο συντάσσεται από διοικητικό συμβούλιο του ΔΝΤ μία έκθεση συμπερασμάτων για την πορεία έκαστης χώρας η οποία και της κοινοποιείται, αφού πρώτα έχει πραγματοποιηθεί επίσκεψη σε αυτήν από μία ομάδα του ΔΝΤ, η οποία συλλέγει οικονομικά, λογιστικά και στατιστικά στοιχεία και συζητά με τους ιθύνοντες για τις οικονομικές εξελίξεις και την οικονομική τους πολιτική. Αντίστοιχες εκθέσεις καταρτίζονται και από την ΕΕ για τις χώρες μέλη της.

Με την Ελλάδα να διασύρετε διεθνώς τους τελευταίους μήνες εξαιτίας της οικονομικής της κατάστασης, να 'τιμωρείται' με δραματική αύξηση του κόστους δανεισμού της, να 'διαφημίζεται' ως η 4η πιθανότερη χώρα προς πτώχευση στον κόσμο και να εξωθείται προς έναν μηχανισμό στήριξης 'Φρανκεστάιν', δημιούργημα της Γερμανίας και του ΔΝΤ, είναι ενδιαφέρον να δούμε τί κρύβεται στα συμπεράσματα παλαιότερων εκθέσεων του ΔΝΤ (και της ΕΕ) για την Ελλάδα, τόσο στην δεκαετία του '90 όσο και του 2000 και να τα συγκρίνουμε με τα τρέχοντα, για να διαπιστώσουμε αν, πράγματι, η σημερινή οικονομική κατάσταση είναι τόσο τραγική όσο περιγράφεται, αν, όντως, αποκλίνει αρνητικά σε μεγάλο βαθμό από αυτήν προηγούμενων ετών και δεκαετιών, αν αποτέλεσε μία δυσάρεστη έκπληξη για την ΕΕ, το ΔΝΤ και τις αγορές, αν χειροτέρεψε έναντι των υπόλοιπων χωρών εντός και εκτός Ευρώπης και τελικά αν η στροφή προς το ΔΝΤ ήταν αναπόφευκτη εξαιτίας της οικονομικής πραγματικότητας ή αν συνέβη και συμβαίνει κάτι διαφορετικό το οποίο αξίζει να αποκαλυφθεί και να εξεταστεί.

Σύγκριση του έτους κρίσης, 2010, με τις δεκαετίες ανάπτυξης του '90 και 2000

Σήμερα, στην περίοδο της 'ελληνικής κρίσης', το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ υπολογίζεται στο 110% - 114%, το δημοσιονομικό έλλειμμα στο 12,7%, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών στο 8,8%, τα επιτόκια δανεισμού (βραχυπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου) κατά μέσο όρο στο 7%, η ανεργία στο 10,6%, η ανάπτυξη του ΑΕΠ στο -1% με -2% και ο πληθωρισμός στο 3,9%.

Σύγκριση με τη δεκαετία του '90 (προ ευρώ)

Σύμφωνα με τις εκθέσεις του ΔΝΤ κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '90, το ελληνικό χρέος κυμάνθηκε, κατά μέσο όρο, στο 110% του ΑΕΠ, το δημοσιονομικό έλλειμμα στο 6%,  το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών στο -13,5%, τα επιτόκια δανεισμού, περίπου, στο 13%,  η ανεργία στο 10%, η ανάπτυξη του ΑΕΠ στο 2,5% και ο πληθωρισμός πάνω από 7%.

Έτσι, όσον αφορά στο χρέος και στην ανεργία η οικονομική κατάσταση, σήμερα, είναι ίδια με αυτήν σε όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του '90, όσον αφορά στα επιτόκια δανεισμού και στον πληθωρισμό είναι μακράν καλύτερη, όσον αφορά στο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών καλύτερη, ενώ είναι 2 φορές χειρότερη όσον αφορά στο δημοσιονομικό έλλειμμα και σαφώς χειρότερη ως προς την ανάπτυξη του ΑΕΠ αφού σήμερα είναι αρνητική.

Σύγκριση με τη δεκαετία του '00 (μετά ευρώ)

Στη δεκαετία του 2000, το χρέος κυμάνθηκε στο 105% του ΑΕΠ, το δημοσιονομικό έλλειμμα στο 5%, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών στο 11%, τα επιτόκια δανεισμού στο 5,5%, η ανεργία στο 10%, η ανάπτυξη του ΑΕΠ στο 3,5% -4% και ο πληθωρισμός στο 3,5% - 4%.

Έτσι, όσον αφορά στο χρέος και στην ανεργία η οικονομική κατάσταση, σήμερα, είναι ίδια και με αυτήν σε όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του '00, το δημοσιονομικό έλλειμμα είναι 150% μεγαλύτερο, τα επιτόκια δανεισμού είναι κατά 30% υψηλότερα, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών είναι μικρότερο, η ανάπτυξη του ΑΕΠ και πάλι μικρότερη, αφού στο 2010 είναι αρνητική, ενώ ο πληθωρισμός κυμαίνεται στα ίδια επίπεδα.

Είναι το χρέος και το δημοσιονομικό έλλειμμα οι αιτίες της ελληνικής κρίσης;

Από την παραπάνω σύγκριση είναι προφανές, πως η σημερινή οικονομική κατάσταση της Ελλάδας δεν είναι χειρότερη από αυτή των προηγούμενων 10 και 20 ετών ως προς το χρέος, την ανεργία, τον πληθωρισμό και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών.  Όσον αφορά στο επιτόκιο δανεισμού η Ελλάδα δανείστηκε, σε όλη τη δεκαετία του '90, με κόστος 85% μεγαλύτερο από το τρέχον και κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2000 με κόστος 30% χαμηλότερο από το τρέχον, με το μέσο κόστος δανεισμού και στις δύο δεκαετίες στο 9,25%, δηλαδή αρκετά υψηλότερο από τη τρέχον. Επομένως η μόνη διαφορά του σήμερα με το χθες έγκειται στο δημοσιονομικό έλλειμμα και το ρυθμό ανάπτυξης.

Ξεκινώντας από το δεύτερο, σύμφωνα με έκθεση του ΔΝΤ για την παγκόσμια οικονομία, που δημοσιεύτηκε στις 26 Ιανουαρίου του 2010, η καταγραφή αρνητικών ρυθμών ανάπτυξης αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο, με το μέσο ρυθμό ανάπτυξης των αναπτυγμένων οικονομιών (στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η Ελλάδα) να έχει βουλιάξει στο -8.2% στα μέσα του 2008 και με την ανάρρωση να καταγράφεται μόνο μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου, όπως των ΗΠΑ, της Γερμανίας, της Βρετανίας κλπ.

Όσον αφορά στο πρώτο, το δημοσιονομικό έλλειμμα, σύμφωνα με το ΔΝΤ, αυτό αυξήθηκε δραματικά διεθνώς και αναμένεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο, ιδιαίτερα στις χώρες που κατάφεραν να περάσουν από αρνητική σε θετική ανάπτυξη του ΑΕΠ, καθώς προσπαθούν να βοηθήσουν τις οικονομίες τους να σταθεροποιηθούν πριν λάβουν μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος, πολιτική που το ΔΝΤ 'χαιρετίζει' και 'υποστηρίζει'.

Συγκεκριμένα, στην έκθεση του ΔΝΤ για τη Γερμανική οικονομία, η οποία δημοσιεύτηκε στις 30 Μαρτίου του 2010, διαβάζουμε τα εξής: 'Η (γερμανική) κυβέρνηση αύξησε τις δημόσιες δαπάνες, προχώρησε σε μείωση της φορολογίας και χρηματοδότησε νέες θέσεις εργασίας με αποτέλεσμα να δώσει ώθηση στην καταναλωτική ζήτηση στο 2009 αλλά επίσης αύξησε και το δημοσιονομικό έλλειμμα στο 3,25% από 0,2% τον προηγούμενο χρόνο, με στόχο να αυξηθεί περαιτέρω στο 5,7% του ΑΕΠ το 2010, δηλαδή σχεδόν στο διπλάσιο από το όριο της συμφωνίας σταθερότητας της ΕΕ. Οι διοικητές του ΔΝΤ χαιρετούν τη στρατηγική της γερμανικής κυβέρνησης, η οποία συνδυάζει τη βραχυπρόθεσμη στήριξη της οικονομίας με τη δέσμευση για την λήψη μέτρων για τη μείωση του ελλείμματος στο μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Επίσης, (οι διοικητές του ΔΝΤ) υποστηρίζουν τη συνέχιση της πολιτικής τόνωσης της οικονομίας καθώς η ανάρρωση παραμένει εύθραυστη και βλέπουν την ανάγκη για την αρχή λήψης δημοσιονομικών μέτρων όταν πια η ανάρρωση γίνει αυτόνομη και δε χρειάζεται τη στήριξη της κυβέρνησης, κάτι που προβλέπεται να συμβεί στο 2011. Στο μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, οι διοικητές του ΔΝΤ θεωρούν πως το να καταφέρει η Γερμανία να πετύχει τους δημοσιονομικούς στόχους της Ευρώπης θα τη βοηθήσει να προετοιμαστεί για τις προκλήσεις που πηγάζουν από τον υψηλό μέσο όρο ηλικίας του πληθυσμού της αλλά και θα ενισχύσουν την δημοσιονομική πολιτική σε ολόκληρη την ευρωζώνη."

Έτσι, με τη Γερμανία να αυξάνει το δημοσιονομικό της έλλειμμα κατά 2,750% προκειμένου να στηρίξει την οικονομία της και να τη βοηθήσει να περάσει από αρνητική σε θετική ανάπτυξη, προγραμματίζοντας τη λήψη μέτρων μείωσης του αφού πρώτα η οικονομία της σταθεροποιηθεί και με το ΔΝΤ να επικροτεί και να στηρίζει ξεκάθαρα αυτήν την πολιτική, φαίνεται, τουλάχιστον, παράξενο, ότι Γερμανία, ΔΝΤ και αγορές 'μαστιγώνουν' την Ελλάδα για την αύξηση του δημοσιονομικού της ελλείμματος εν καιρώ κρίσης και της επιβάλλουν μία εκ διαμέτρου αντίθετη πολιτική με αυτήν που ακολουθούν οι Γερμανοί, Αμερικανοί, Βρετανοί, Γάλλοι κλπ, υπονομεύοντας την ελληνική οικονομία και βάζοντας την σε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο δρόμο περαιτέρω μείωσης της ανάπτυξης και αύξησης της ανεργίας, με στόχο την άμεση μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, στη χειρότερη χρονική στιγμή.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------

'Περίεργα' στοιχεία για την ελληνική κρίση αποκαλύπτουν εκθέσεις του ΔΝΤ (μέρος 2ο)

Του Πάνου Παναγιώτου διευθυντή του ΕΚΤΑ (από το www.analitis.com)

Στο 1ο μέρος της ανάλυσης είδαμε πως η αύξηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων αναγνωρίζεται ως παγκόσμια τάση από το ΔΝΤ και έτσι η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση σε καμία περίπτωση. Όμως, ως παγκόσμια τάση, κατά τη διάρκεια της κρίσης, αναγνωρίζεται και αυτή της αύξησης του δημόσιου χρέους, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε στο Παρίσι την 1η Μαρτίου 2010 ο αναπληρωτής διευθυντής του ΔΝΤ John Lipsky ο οποίος είπε τα εξής σχετικά με το θέμα: "Είναι κοινώς αποδεκτό πως η επιτυχία των μέτρων ενάντια στην κρίση, τα οποία ελήφθησαν το τελευταίο έτος, αντικατόπτρισαν τη θετική επιρροή που είχε η, άνευ προηγουμένου, δημοσιονομική τόνωση που σχεδιάστηκε τόσο από τις χώρες της G20 όσο και από άλλες χώρες. Ωστόσο, αυτές οι, μεγάλης κλίμακας, προσπάθειες, δεν ήταν χωρίς κόστος. Αντίθετα, ακόμη και αν επιβεβαιωθούν οι παλαιότερες (και όχι οι πιο πρόσφατες) προβλέψεις μας, η κρίση θα αφήσει βαριά δημοσιονομικά σημάδια.
Προβλέπουμε πως το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στις αναπτυγμένες χώρες θα αυξηθεί, κατά μέσο όρο, από 75% στο τέλος του 2007, στο 110% του ΑΕΠ στο τέλος του 2014, ακόμη και αν προλάβουν να έχουν σταματήσει τα μέτρα δημοσιονομικής τόνωσης στο μεσοδιάστημα. Μέχρι το 2014 το δημόσιο χρέος θα είναι κοντά ή θα έχει ξεπεράσει το 85% του ΑΕΠ σε όλες τις οικονομίες της ομάδας G7 με εξαίρεση αυτήν του Καναδά. Ήδη, μέσα στο 2010, το μέσο δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στις αναπτυγμένες χώρες προβλέπεται να φτάσει σε επίπεδα υψηλότερα από αυτά του 1950, δηλαδή μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο."

Με το ελληνικό χρέος να κυμαίνεται σήμερα στο 110 - 114% του ΑΕΠ και με την πρόβλεψη του ΔΝΤ ότι μέσα στα επόμενα 3,5 χρόνια αυτός θα είναι ο μέσος όρος των αναπτυγμένων κρατών διεθνώς, η Ελλάδα δε φαντάζει τόσο 'εξωγήινη' όσο περιγράφεται τους τελευταίους μήνες από τα διεθνή ΜΜΕ, ιδιαίτερα αν σκεφτεί κανείς πως παραμένει πολύ κοντά στο μέσο όρο της των τελευταίων 20 ετών. Έτσι, ούτε η αύξηση του ελληνικού δημοσιονομικού ελλείμματος αλλά ούτε και αύξηση του ελληνικού χρέους δεν είναι δυνατόν να προκάλεσαν έκπληξη στο ΔΝΤ, την ΕΕ και τις αγορές, αφού πρόκειται για τη μείζονα τάση του σήμερα, διεθνώς. Αντίθετα, έκπληξη θα ήταν η Ελλάδα να αποτελέσει την εξαίρεση και να καταφέρει να μειώσει το έλλειμμα και το χρέος της ενώ αντιμετωπίζει τη διεθνή κρίση και την ώρα που οι υπόλοιπες χώρες ανά τον κόσμο αυξάνουν το χρέος και τα ελλείμματα τους.

Μήπως, όμως, είναι το μέγεθος, αυτό καθ' αυτό, του ελληνικού δημοσιονομικού ελλείμματος υπεύθυνο για την ελληνική κρίση καθώς είναι το μεγαλύτερο μεταξύ των αναπτυγμένων κρατών διεθνώς; Λαμβάνοντας υπόψη πως κυμαίνεται στο 12,7% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος των πρώτων 6 χωρών σε δημοσιονομικό έλλειμμα (συμπεριλαμβανομένης της Ισπανίας, Γαλλίας, ΗΠΑ) κυμαίνεται στο 10,41%, των πρώτων 9 χωρών σε 9,61%, ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ κυμαίνεται στο 7%, το ελληνικό έλλειμμα, σίγουρα είναι το μεγαλύτερο αλλά και πάλι δε φαντάζει καθόλου εξωπραγματικό, αποκλίνοντας κατά 1,4% από αυτό των ΗΠΑ, 1,5% από το Ισπανικό και 0,2% από το Ιρλανδικό.

Ίσως, τότε, φταίει το γεγονός ότι ξαφνιάσαμε το ΔΝΤ, την ΕΕ και τις αγορές όταν, μετά τις πρόσφατες εκλογές, παραδεχτήκαμε ότι το έλλειμμα ήταν πολύ μεγαλύτερο απ' ότι δηλώναμε μέχρι εκείνη τη στιγμή αλλά και όταν αποκαλύφθηκε η συμφωνία των αρχών της δεκαετίας του 2000 για την απόκρυψη τμήματος του δημοσίου χρέους. Αν και η παραδοχή για το έλλειμμα έγινε με το γνωστό δραματικό τρόπο που συνηθίζεται απ' όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις και αν και η αποκάλυψη για τη συμφωνία προβλήθηκε με το γνωστό τρόπο που προβάλλονται τα 'σκάνδαλα' από τα ΜΜΕ, ούτε και σε αυτήν την περίπτωση το σοκ που προκλήθηκε μπορεί να ήταν ιδιαίτερα μεγάλο, τουλάχιστον όχι στον βαθμό που να θεωρηθεί ουσιαστικά υπεύθυνο για την ελληνική κρίση.

Αυτό, γιατί, σύμφωνα με πληθώρα εκθέσεων της ΕΕ, τα ελληνικά στατιστικά στοιχεία τελούν υπό αμφισβήτηση, σταθερά, από το 1996 και μετά ενώ τα παραδείγματα που επιβεβαίωσαν το βάσιμο της καχυποψίας των Ευρωπαίων και του ΔΝΤ ενώ δεν υπάρχει, σχεδόν, καμία έκθεση του ΔΝΤ ή της ΕΕ που να μην κάνει, έστω έμμεση, αναφορά στην αμφισβητούμενη ποιότητα των ελληνικών στατιστικών στοιχείων, θεωρώντας ότι η πραγματική εικόνα είναι διαφορετική προς το χειρότερο. Ενδεικτικά της θέσης της ΕΕ για το θέμα, είναι τα ακόλουθα σχετικά που αναφέρονται σε έκθεση της: "Συμπερασματικά, φαίνεται πως από το 1996 και μετά, παρά τις επαναλαμβανόμενες επιβεβαιώσεις των ελληνικών αρχών για το αντίθετο, οι κανόνες (για την συλλογή στατιστικών στοιχείων) δεν εφαρμόστηκαν πλήρως. Μία πλήρης σχετική ανάλυση ίσως να έπρεπε να κάνει έναν επανέλεγχο του δημόσιου χρέους και του δημοσιονομικού ελλείμματος για αυτά τα χρόνια."
Όσον, δε, αφορά στο θέμα της συμφωνίας με την Goldman, γι' αυτήν ήταν ενήμερη η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μέσω της Τράπεζας της Ελλάδας και φυσικά και το ΔΝΤ, το οποίο έχει άψογες και στενές σχέσεις με την Goldman, ενώ είναι κοινό μυστικό πως τέτοιου είδους συμφωνίες έχουν γίνει και από πολλές άλλες χώρες, αν όχι τις περισσότερες, με τη μία ή την άλλη μορφή. Έτσι, η απόλυτη αλήθεια είναι ότι είμαστε η τελευταία χώρα στην Ευρώπη που θα μπορούσε να σοκάρει με την αποκάλυψη τέτοιου είδους στοιχείων.

Οι πραγματικές αιτίες της ελληνικής κρίσης

Αν, όμως, υπεύθυνοι για την κρίση δεν ήταν το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, ούτε το μέγεθος του δημοσιονομικού ελλείμματος ή κάποιο άλλο οικονομικό στοιχείο της Ελλάδας αλλά ούτε και το σοκ που υποτίθεται ότι προκλήθηκε από τις πρόσφατες 'αποκαλύψεις', τότε πού πρέπει να αναζητήσουμε την ρίζα του κακού;

1) Η εξήγηση / πρόβλεψη του ΔΝΤ από τις αρχές του 2008

Το ΔΝΤ σε έκθεση του για την ελληνική οικονομία που ολοκληρώθηκε το Μάρτιο του 2008, αφού πρώτα υποστηρίζει πως "η Ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε έντονα για αρκετά χρόνια" αναφέρει τα εξής: "Η αναμενόμενη χειροτέρευση του εξωτερικού περιβάλλοντος της Ελλάδας, οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου, η χρηματοοικονομική αναταραχή, η σχετιζόμενη με όλα τα παραπάνω οικονομική επιβράδυνση των κυριότερων χωρών με τις οποίες συνεργάζεται οικονομικά και ένα δυνατότερο ευρώ, θα βάλουν τροχοπέδη στις προοπτικές ανάπτυξης της Ελλάδας.

Το πιθανότερο είναι οι προβλέψεις μας για την ελληνική οικονομία να έχουν απόκλιση από τις πραγματικές εξελίξεις οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη επιδείνωση από την αναμενόμενη, απορρέουσα από τη διεθνή χρηματοοικονομική αναταραχή. Μία τέτοια επιμονή της διεθνούς κρίσης, μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της ρευστότητας των τραπεζών, στην εξάρτηση τους από χρηματοδότηση και στον εξαναγκασμό τους να αναβάλλουν τα επιχειρηματικά τους πλάνα. Επίσης, μία τέτοια επιμονή μπορεί να επιφέρει στις εξαγωγές ακόμη δυνατότερο χτύπημα από αυτό που υποθέτουμε στο βασικό μας σενάριο. Υπάρχει μία γενική συμφωνία ότι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα παραμείνει σχετικά μεγάλο στο μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.. και προβλέπεται να παραμείνει πάνω από το 14% του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2008 - 2010".

Από το 2000 και μετά, οι αναπτυγμένες χώρες μπήκαν σε έναν κύκλο μειωμένης ανάπτυξης, βιώνοντας μέσα σε μία δεκαετία 2 σφοδρές οικονομικές κρίσεις, την πρώτη το 2000-2003, με την κατάρρευση της αγοράς μετοχών και τη διεθνή οικονομική ύφεση και τη δεύτερη από τα μέσα του 2006 και μετά, με την κατάρρευση της αγοράς κατοικίας, πρώτα στις ΗΠΑ και στη συνέχεια σε πολλές χώρες, με την τραπεζική / χρηματοοικονομική κρίση, το χρηματιστηριακό κραχ του 2008 που ήταν το μεγαλύτερο από το 1929 και τη βαθιά διεθνή οικονομική ύφεση που ήταν η μεγαλύτερη των τελευταίων 80 ετών.

2) Οι συνέπειες της επιδείνωσης του διεθνούς περιβάλλοντος στην Ελλάδα

Στα τελευταία 3 χρόνια η Ελλάδα δεν άλλαξε ιδιαίτερα, όπως δεν έχει αλλάξει σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα ποτέ, στα τελευταία 30 χρόνια. Αυτό που άλλαξε ταχύτατα είναι το διεθνές περιβάλλον μέσα στο οποίο εντάσσεται και η Ελλάδα. Οι κύριες συνέπειες αυτής της πρωτοφανούς χειροτέρευσης του διεθνούς οικονομικού περιβάλλοντος ήταν (και στο μεγαλύτερο βαθμό είναι ακόμη) τέσσερις:  α) μία κρίση ρευστότητας, καθώς το κεφάλαιο έγινε είδος υπό εξαφάνιση, β) μία κρίση ανάπτυξης, καθώς όλες οι οικονομίες του κόσμου (με ελάχιστες εξαιρέσεις) είδαν τις οικονομίες τους να συρρικνώνονται και το ΑΕΠ τους να περνά ταχύτητα από θετική σε αρνητική ανάπτυξη, γ) μία κρίση εκτίναξης του δημόσιου χρέους και των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, καθώς όλα τα κράτη στράφηκαν στο δανεισμό και στην αύξηση των δημοσίων δαπανών προκειμένου να εμποδίσουν τις οικονομίες τους από το πέσουν σε 'χειμέρια νάρκη' και δ) μία κρίση ψυχολογίας, καθώς πολίτες και πολιτικοί βρέθηκαν με την πλάτη στον τοίχο, με τους πρώτους να βιώνουν στο έπακρο τις συνέπειες της οικονομικής ύφεσης και τους δεύτερους να προσπαθούν να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων αναζητώντας λύσεις σε ένα πρόβλημα που στο μυαλό τους έμοιαζε άλυτο.

Στην Ελλάδα το χρηματιστήριο καταρρακώθηκε από τις 5346 μονάδες στις 1457 χάνοντας το 73% της αξίας του σε 1,5 χρόνο. Ακόμη και αν το διεθνές περιβάλλον έσφυζε από υγεία, ένα κραχ τέτοιου μεγέθους θα ήταν από μόνο του αρκετό να ρίξει την ελληνική οικονομία σε ύφεση, καθώς οι μεγαλύτερες εταιρίες της χώρας είδαν τις κεφαλαιοποιήσεις τους να εξανεμίζονται και τα επιχειρηματικά τους πλάνα να τινάζονται στον αέρα, με αποτέλεσμα να παγώσουν τις επενδύσεις και τις προσλήψεις τους και σε πολλές περιπτώσεις να περάσουν σε απολύσεις.

Το χτύπημα στον, κατά τα άλλα υγιή ελληνικό τραπεζικό κλάδο, ήταν βαρύ και όπως ακριβώς είχε προβλέψει το ΔΝΤ στη σχετική του έκθεση το Μάρτιο του 2008, η Ελλάδα βίωσε τη δική της τραπεζική κρίση και συνάμα μία μεγάλη κρίση ρευστότητας, που στέγνωσε την αγορά από κεφάλαια, προκαλώντας οικονομικό στραγγαλισμό σε χιλιάδες επιχειρήσεις και περαιτέρω πάγωμα των προσλήψεων, αύξηση των απολύσεων και τροφοδότηση ενός βάναυσου κύκλου οικονομικής ταλαιπωρίας. Οι μεγάλες Κεντρικές Τράπεζες επέβαλλαν την αύξηση των αποθεματικών των τραπεζών και την υιοθέτηση σκληρότερων κριτηρίων δανειοδότησης με αποτέλεσμα η χρηματοδότηση ιδιωτών και επιχειρήσεων να σταματήσει ξαφνικά, προκαλώντας έμφραγμα στην οικονομία. Μέχρι το 2008 οι τράπεζες 'κυνηγούσαν' τους πολίτες για να τους πείσουν να πάρουν δάνεια και από το 2008 και μετά τους ψάχνουν μόνο για να τα αποπληρώσουν.

3) Καθυστέρηση στην κατανόηση του μεγέθους της κρίσης

Η τρέχουσα κρίση, είχε φανεί, τουλάχιστον, από το καλοκαίρι του 2006, ενώ ήταν δεδομένη σε όλο το 2007. Παρόλα αυτά η Ελλάδα φάνηκε να αντιμετωπίζει το θέμα υπεροπτικά, ποντάροντας στη μειωμένη έκθεση του τραπεζικού της κλάδου σε τοξικά προϊόντα και αδυνατώντας να δει τη συνολική εικόνα του προβλήματος. Έτσι, υπήρξε μία κρίσιμη καθυστέρηση ως προς την κατανόηση της φύσης της κρίσης, η οποία έφερε τη χώρα προ δυσάρεστων εκπλήξεων.

4) Αργοπορία στη λήψη μέτρων εναντίον της κρίσης

Συνέπεια της παραπάνω καθυστέρησης ήταν η αργοπορία και στη λήψη μέτρων εναντίον της κρίσης τα οποία, όταν πλέον, πάρθηκαν, ήταν αποσπασματικά και όχι αρκετά για να οδηγήσουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος.

5) Ο πανικός των πολιτικών και η πολιτική αναταραχή

Ο πανικός που έχουν επιδείξει οι πολιτικοί όλων των πλευρών κατά τη διάρκεια της τρέχουσας κρίσης και η πολιτική αναταραχή που ξέσπασε εξαιτίας της αποτέλεσε τον καταλύτη για την μετατροπή της ύφεσης σε 'κρίση'. Μελετώντας τις τάσεις των επιτοκίων δανεισμού των ελληνικών ομολόγων διαπιστώνουμε πως τόσο οι δηλώσεις του κυρίου Σημίτη, σε χρόνο ανύποπτο, για στροφή της Ελλάδας στο ΔΝΤ ενώ η χώρα είναι μέλος της ΕΕ, όσο οι πρόωρες εκλογές και ο τρόπος με τον οποίο αυτές κηρύχθηκαν από την κυβέρνηση Καραμανλή αλλά και η αντίδραση της νέας κυβέρνησης που αποφάσισε να προβάλλει σε όλον τον κόσμο με τον πλέον δραματικό τρόπο ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας ήταν πολύ μεγαλύτερο από αυτό που μέχρι τότε, επίσημα, παραδεχόμασταν, έγιναν αντικείμενο εκμετάλλευσης και προκάλεσαν αύξηση του ελληνικού κόστους δανεισμού.

6) Η χρήση του πανικού για την λήψη δημοσιονομικών μέτρων

Στη συνέχεια, ο διαρκώς αυξανόμενος πανικός σχετικά με τη δραματική οικονομική κατάσταση της Ελλάδας, ο οποίος διαφημίστηκε με τον πλέον άκομψο και φοβικό τρόπο εντός της Ελλάδας προκειμένου να 'περάσουν' τα δημοσιονομικά μέτρα, επιδείνωσε την κατάσταση και έκανε τη χώρα μας νο1 υποψήφια για την εξυπηρέτηση μίας σειράς διεθνών συμφερόντων που, θα δούμε παρακάτω.

7) Τα διεθνή συμφέροντα και η επιλογή της Ελλάδας ως παράδειγμα προς αποφυγήν

Ο κόσμος, σήμερα, μοιάζει με ένα κέντρο αποτοξίνωσης όπου τα κράτη είναι ασθενείς εθισμένοι στο χρέος και στα υπερβολικά ελλείμματα. Όταν κάποιος δανείζεται, αυτό σημαίνει πως υπάρχει κάποιος που του δανείζει και στα 2 τελευταία χρόνια ο δανεισμός ανέρχεται σε δεκάδες τρις δολάρια. Οι δανειστές θέλουν να εξασφαλίσουν ότι αυτά τα χρήματα (και οι τόκοι) θα επιστραφούν και για να συμβεί αυτό τα κράτη θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά από εδώ και στο εξής. Έτσι, οι δανειστές, έπαιξαν το ρόλο των καθηγητών που θέλουν να δώσουν στους μαθητές ένα μάθημα του τί μπορεί να πάθουν αν δεν είναι συνεπείς ως προς τις υποχρεώσεις τους. Προκειμένου να συμβεί αυτό έπρεπε να επιλεγεί ένας 'κακός μαθητής' ως παράδειγμα και δυστυχώς η Ελλάδα, κάνοντας όλα όσα αναφέραμε παραπάνω, ήταν σα να σηκώνει το χέρι της και να αυτοπροτείνεται για το συγκεκριμένο ρόλο.

8) Οι κερδοσκόποι εκμεταλλεύονται την κατάσταση κερδοσκοπώντας στα ελληνικά ομόλογα

Με την Ελλάδα να προβάλλεται ως το παράδειγμα προς αποφυγήν και τα επιτόκια δανεισμού της να αποκτούν ανοδική τάση, βρέθηκαν μία σειρά κερδοσκόπων που εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρο την κατάσταση, προκαλώντας μία ανοδική φούσκα στα επιτόκια δανεισμού. Η φούσκα έχει την τάση να φουσκώνει και κάποτε θα σπάσει αλλά μέχρι τότε, δοκιμάζει επικίνδυνα τα όρια αντοχής της χώρας. Υπάρχουν πολλοί τρόποι κερδοσκοπίας εναντίον της Ελλάδας και εδώ θα αναφέρω τον πιο συνηθισμένο: καθώς οι κερδοσκόποι διαπιστώνουν μία δυνατή πτωτική τάση των ελληνικών ομολόγων (με παράλληλη αύξηση των επιτοκίων τους αφού ομόλογα και επιτόκια κινούνται αντίθετα), δανείζονται από τράπεζες ελληνικά ομόλογα έναντι ενός μικρού τιμήματος και τα πουλούν στην αγορά στην τρέχουσα τιμή, ελπίζοντας σε περαιτέρω πτώση. Αν, πράγματι, τα ομόλογα πέσουν, τότε μπορούν να τα αγοράσουν σε χαμηλότερη τιμή από αυτήν που τα πούλησαν και να τα επιστρέψουν στην τράπεζα απ' όπου τα δανείστηκαν. Με αυτόν τον τρόπο πολλά hedge funds έχουν αυξήσει το κεφάλαιο τους κατά 200% - 400% τους τελευταίους μήνες, στην πλάτη της Ελλάδας, ενώ παράλληλα κερδίζουν και οι τράπεζες που τους δάνεισαν τα ελληνικά ομόλογα, που σε ένα πολύ σημαντικό ποσοστό είναι γερμανικές.

9) Κερδοσκοπία και χρηματιστηριακή επίθεση στο ΧΑ

Την κατάσταση εκμεταλλεύτηκαν διεθνή κεφάλαια ποντάροντας στην πτώση του ΧΑ, εκμεταλλευόμενα την αρνητική παρέμβαση που ασκήθηκε από το έξυπνο χρήμα ιδιαίτερα στον τραπεζικό κλάδο. Ο ΓΔ και οι τραπεζικές μετοχές κατέρρευσαν, επιτείνοντας το χρηματοπιστωτικό σοκ της Ελλάδας και προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερες ευκαιρίες για κερδοσκοπικά παιχνίδια στην αγορά ομολόγων.

10) Η κατάρρευση του κυβερνητικού προγραμματισμού εξαιτίας της απογείωσης των επιτοκίων δανεισμού και της αυξανόμενης αδυναμίας αναχρηματοδότησης του χρέους και των ελλειμμάτων

Όπως είδαμε στο 1ο τμήμα της ανάλυσης, η Ελλάδα δανείζονταν κατά τη διάρκεια του '90 με επιτόκια αισθητά μεγαλύτερα του 10% χωρίς να αντιμετωπίζει πρόβλημα αναχρηματοδότησης του χρέους της. Τότε, όμως, ο οικονομικός προγραμματισμός των εκάστοτε κυβερνήσεων γίνονταν λαμβάνοντας υπόψη του επιτόκια τέτοιου ύψους. Αντίθετα, μετά την είσοδο στην ΕΕ τα επιτόκια δανεισμού αποκλιμακώθηκαν και έτσι οι επόμενες κυβερνήσεις έκαναν τον οικονομικό προγραμματισμό τους στηριζόμενες σε προβλέψεις για χαμηλά επιτόκια. Η απότομη αύξηση τους, λοιπόν, έβγαλε εκτός τροχιάς τον ελληνικό προϋπολογισμό και προκάλεσε ένα δυνατό χρηματοπιστωτικό σοκ στη χώρα, η οποία βρέθηκε να δυσκολεύεται ολοένα και περισσότερο να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της με επιτόκια που κάποτε φαίνονταν μικρά.

11) Η ελληνική κρίση ως 'φάρμακο' για την παγκόσμια οικονομία.

Όπως έχω γράψει αναλυτικά σε άλλα άρθρα μου η ελληνική κρίση, άπαξ και ξεκίνησε, συντέλεσε στην ανάπτυξη της Ευρώπης και κυρίως της Γερμανίας αλλά και στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων των ΗΠΑ και της Ασίας. Η Ευρώπη 'αναστήθηκε' από την πτώση του ευρώ, ενώ οι ΗΠΑ και η Ασία πέτυχαν την ανατίμηση των νομισμάτων τους την οποία χρειάζονταν άμεσα. Καθώς όλοι κερδίζουν από την κρίση της Ελλάδας και κυρίως οι Γερμανοί, που είναι και οι κατεξοχήν αρμόδιοι για να λάβουν τις σημαντικότερες αποφάσεις για την αποκλιμάκωση της, κανείς δε φαίνεται να βιάζεται να βρεθεί μία λύση.

Αυτές είναι οι βασικότερες αιτίες της ελληνικής κρίσης, η οποία φαίνεται, τελικά, να είναι πολύ λιγότερο 'ελληνική' απ' όσο προβάλλεται και πολύ περισσότερο  ευρωπαϊκή και διεθνής απ' όσο οι εταίροι μας και το ΔΝΤ θέλουν, πλέον, να παραδεχτούν. Η κατάσταση επιδεινώθηκε εξαιτίας του θεάτρου παραλόγου που παίχτηκε σχετικά με την 'συμφωνία' στήριξης της Ελλάδας, με τη Γερμανία να μπλοκάρει μία αμιγώς ευρωπαϊκή βοήθεια και να μας στρέφει προς το ΔΝΤ, την Ελλάδα να δηλώνει πως δε ζητά χρήματα από κανέναν την ώρα που διαπραγματεύονταν έναν μηχανισμό χρηματοδότησης και ενώ γυρνούσε από Ασία σε Αμερική προκειμένου να βρει νέους δανειστές, το ΔΝΤ να δηλώνει έτοιμο να βοηθήσει αλλά και να τονίζει πως η Ελλάδα δε ζήτησε τη βοήθεια του και όλους τους παραπάνω να ανακοινώνουν, τελικά, πως επετεύχθη μία συμφωνία στήριξης, χωρίς να δημοσιεύουν καμία λεπτομέρεια γι' αυτήν. Και όταν, πια, ανακοινώθηκαν οι όροι της συμφωνίας, η κατάσταση έγινε ακόμη χειρότερη καθώς το επιτόκιο δανεισμού που συμφωνήθηκε ήταν μεγαλύτερο από αυτό με το οποίο το ΔΝΤ δανείζει σε όλες τις υπόλοιπες, πλην της Ελλάδας, χώρες του κόσμου, καθώς η Γερμανία ζήτησε την επιπλέον επιβολή τόκου από την οποία και θα ωφεληθεί, κυρίως, η ίδια.

Στο 3ο και τελευταίο μέρος της ανάλυσης θα δούμε πώς μπορούμε να βγούμε από την κρίση αλλά και θα αποκαλύψουμε στοιχεία για τα σχέδια και τις προτάσεις του ΔΝΤ σχετικά με αυτήν.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------

Τα μέτρα του ΔΝΤ είναι εδώ .. από το Μάιο (3ο μέρος)

Του Πάνου Παναγιώτου διευθυντή του ΕΚΤΑ (από το www.analitis.com)

 

Το τελευταίο διάστημα γίνεται πολύς λόγος σχετικά με τα μέτρα που θα ζητήσει το ΔΝΤ να λάβει η Ελλάδα, μόλις ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός στήριξης που έχει συμφωνηθεί. Η πραγματικότητα είναι πως το ΔΝΤ έχει, ήδη, εισηγηθεί τα σχετικά μέτρα από τον περασμένο Μάιο και τα έχει κοινοποιήσει στην Ελλάδα. Επιπλέον, πολλά από αυτά τα μέτρα έχουν, ήδη, ληφθεί και ακολουθηθεί κατά γράμμα.

Συγκεκριμένα, σε έκθεση του για την Ελλάδα το Μάιο του 2009 το ΔΝΤ αναφέρει:

1) Η Ελλάδα χρειάζεται ένα ισχυρό πολυετή δημοσιονομικό προγραμματισμό προκειμένου να βάλει το χρέος σε καθοδική τροχιά. Αυτό δε μπορεί και δεν πρέπει να γίνει σε ένα έτος προκειμένου να αποφευχθεί η επιδείνωση της ύφεσης. Αλλά χρειάζονται επιπλέον μέτρα τα οποία θα πρέπει να εφαρμοστούν με συνέπεια, για μακροπρόθεσμο χρονικό διάστημα, να είναι υψηλής ποιότητας ώστε να βοηθήσουν στη μείωση των ελλειμμάτων και του χρέους. Το πλάνο θα πρέπει να συνδυαστεί με σωστό οικονομικό προγραμματισμό και να περιέχει φιλόδοξα αλλά ρεαλιστικά μέτρα και θα πρέπει να γίνει σωστή επικοινωνία του στο λαό παρέχοντας συγκεκριμένους στόχους ορόσημα για την επιτυχία του, με σταθερή παρακολούθηση και έλεγχο της προόδου ως προς την επίτευξη τους, ώστε να δημιουργηθεί μία σχέση εμπιστοσύνης με τους πολίτες.

2) Αλλαγές στη δημόσια διοίκηση. Αν και έχει γίνει πρόοδος μέσω της πώλησης κρατικών αεροπορικών εταιριών πρέπει να παρθούν πιο γενναία μέτρα όπως α) κλείσιμο δημοσίων μονάδων, μείωση προσωπικού, μείωση των πολιτικών στελεχών ώστε να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των δημόσιων επιχειρήσεων, β) επιτάχυνση των ιδιωτικοποιήσεων, γ) δημοσίευση περισσότερων οικονομικών στοιχείων (για τη χώρα) και σχετικά με την οικονομική κατάσταση δημοσίων επιχειρήσεων ώστε να αυξηθεί η λαϊκή αποδοχή των μέτρων.

3) Προτείνεται η ετήσια αναπροσαρμογή περίπου 1,5% του ΑΕΠ σε πραγματικές τιμές, ξεκινώντας από το 2010, ώστε να μπει το χρέος σε καθοδική τροχιά ως το 2012. Οι αρχές πρέπει να αντισταθούν σε πιέσεις για ευνοϊκή μεταχείριση συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων ή κλάδων, οι οποίες (πιέσεις) αναμένεται να αυξηθούν όσο η οικονομική κατάσταση θα εξασθενίζει.

4) Μέτρα όπως η επιδότηση των πωλήσεων αυτοκινήτων ή η παροχή επιδομάτων σε νέους επαγγελματίες βοηθούν λίγο στην ανάπτυξη και αντίθετα αυξάνουν το χρέος.

5) Φορολογία: πρέπει να γίνουν προσπάθειες με στόχο την πάταξη της φοροδιαφυγής και την εφαρμογή πιο δίκαιων φορολογικών μέτρων. Τα μέτρα μπορούν να συμπεριλαμβάνουν: α) τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης μέσω της μείωσης εξαιρέσεων και φορολογικών απαλλαγών, β) την αποφασιστική φορολόγηση των ελεύθερων επαγγελματιών και της άτυπης οικονομίας με τη χρήση διασταυρωμένων στοιχείων και με φορολογία με βάση τα υποθετικά κέρδη κατά περίπτωση, γ) με την περαιτέρω αύξηση ειδικών φόρων κατανάλωσης πιο κοντά στο ευρωπαϊκό μέσο όρο, δ) με την αναστολή της μείωσης κατά 1% το χρόνο του φόρου εταιριών και εισοδήματος μέχρι το 2014 και ώσπου το έλλειμμα να είναι επιβεβαιωμένα κάτω από το 3% του ΑΕΠ

6) Μισθοί: α) συνέχιση της πολιτικής συγκράτησης των μισθών και των συντάξεων β) πάγωμα προσλήψεων.

7) Δημόσιες επιχειρήσεις: Οι αρχές πρέπει να θέσουν ένα 5αετές πρόγραμμα οριστικής μείωσης των ελλειμμάτων των δημόσιων επιχειρήσεων.

8) Μέτρα ανασυγκρότησης για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και τη μείωση του πληθωρισμού, τα οποία θα πρέπει να περιλαμβάνουν τη συγκράτηση των μισθών.

9) Μεγαλύτερη απελευθέρωση της αγοράς προϊόντων και υπηρεσιών

10) Μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας ώστε να μειωθεί το κόστος της μονάδας εργασίας. Η αύξηση των κυβερνητικών δαπανών δε μπορεί να αναπληρώσει το υψηλό εργατικό κόστος και να λύσει το πρόβλημα της ανεργίας. Οι αρχές συμβουλεύονται να: α) προάγουν ένα τριμερές κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ των εργαζομένων, των σωματείων και του δημοσίου, με στόχο τη διαπραγμάτευση όρων που θα ευνοήσουν την ανάπτυξη της χώρας έναντι της αύξησης των μισθών σε αυτή τη φάση, επιδιώκοντας συμφωνίες για συγκράτηση των μισθών με αντάλλαγμα την αύξηση των επενδύσεων και τη μείωση της ανεργίας. β) την αύξηση της ημιαπασχόλησης ώστε να δοθεί ώθηση στη συμμετοχή των νέων και των γυναικών στο εργατικό δυναμικό

Όπως ανέφερα παραπάνω, τα μέτρα αυτά προτείνονται σε έκθεση του ΔΝΤ για την Ελλάδα το Μάιο του 2009, πριν η χώρα στραφεί σε αυτό για δανεισμό και αρκετά από αυτά έχουν, ήδη, πάρει σάρκα και οστά. Είναι λογικό πως μετά τη συμφωνία για την παροχή οικονομικής βοήθειας, τα μέτρα θα γίνουν περισσότερα και πιο αυστηρά και οι προτροπές προς την Ελλάδα για την υιοθέτηση τους θα έχουν μετατραπεί σε προειλημμένες συμφωνίες.  Παρόλα αυτά, το βασικό πλάνο αποτυπώνεται στις παραπάνω 10 παραγράφους.

Ο εναλλακτικός τρόπος για έξοδο από την κρίση

Η ελληνική κρίση είναι διφυής: χρηματοπιστωτική και οικονομική. Έτσι η προσπάθεια εύρεσης λύσης θα πρέπει να αφορά και στις δύο αυτές όψεις του νομίσματος.

Χρηματοπιστωτικά μέτρα

Ξεκινώντας από τη χρηματοπιστωτική κρίση, αυτή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αγορά ασφαλίστρων ελληνικού χρέους, μέσω των προϊόντων γνωστών ως CDS. Ήδη από το 2007 είχα ξεκινήσει να παρουσιάζω στην Ελλάδα τους κινδύνους που εγκυμονούσαν από τη συγκεκριμένη αγορά, ενώ το 2008 δημοσίευσα μία εκτενή σειρά άρθρων για το θέμα. Η αγορά CDS συνδέεται απόλυτα με την αγορά ομολόγων. Επίσης, η ελληνική κρίση είναι συνδεδεμένη με την κερδοσκοπία στο ευρώ.

1) Η Ελλάδα θα πρέπει να εκμεταλλευτεί το γεγονός πρόσφατων συζητήσεων και προτάσεων με τη στήριξη και των 27 κρατών μελών της ΕΕ περί πάταξης της χρηματιστηριακής κερδοσκοπίας, με την υιοθέτηση ενός φόρου 'Tobin' της τάξης του 0,5% στην αγορά και 0,5% στην πώληση συναλλάγματος και προϊόντων CDS. Ο φόρος αυτός θα επιβάλλεται μόνο σε περιπτώσεις κρίσεων όπου η κερδοσκοπία αποσταθεροποιεί το χρηματιστηριακό σύστημα και προκαλεί σοβαρές βλάβες σε κράτη. Λαμβάνοντας υπόψη, για παράδειγμα, ότι περισσότερο από το 70% των αγορών που πραγματοποιούνται στην αγορά συναλλάγματος, έχουν διάρκεια ζωής μικρότερη των 7 ημερών είναι προφανές πως η κερδοσκοπία οργιάζει, Η επιβολή ενός τέτοιου φόρου θα είχε άμεσες συνέπειες στη μείωση των διακυμάνσεων και θα λειτουργούσε ως τροχοπέδη για ένα μεγάλο τμήμα των κερδοσκόπων. Ο πρώην αντιπρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Joseph Stiglitz υποστήριξε σε ομιλία του στις 5 Οκτωβρίου του 2009 πως η επιβολή ενός τέτοιου φόρου είναι πολύ πιο ρεαλιστική σήμερα απ' ότι πριν μερικές δεκαετίες.

2) Η Ελλάδα θα πρέπει να εκμεταλλευτεί, επίσης, πρόσφατες προτάσεις πολλών ευρωπαϊκών χωρών για την απαγόρευση της αγοράς προϊόντων CDS σε όσους δεν είναι κάτοχοι της συγκεκριμένης επένδυσης την οποία τα CDS υποτίθεται ότι ασφαλίζουν. Εναλλακτικά, μπορεί να επιβληθεί ένας βαρύς φόρος 'Tobin' σε όσους θέλουν, απλώς, να στοιχηματίσουν εναντίον μίας χώρας με μόνο στόχο την κερδοσκοπία και χωρίς να έχουν στην κατοχή τους ομόλογα τα οποία και να χρειάζεται να ασφαλίσουν.

3) Επιπλέον, θα πρέπει να γίνουν προσπάθειες να απαγορευθεί η μόχλευση στην αγορά CDS, η οποία έχει πολλαπλασιάσει εκθετικά τις πωλήσεις ομολόγων και αντίστοιχα έχει αυξήσει εκθετικά την άνοδο των επιτοκίων της Ελλάδας και συνεπώς το κόστος δανεισμού.  Εναλλακτικά, μπορεί και πάλι να επιβληθεί ένας σημαντικός φόρος 'Tobin' σε όσους αγοράζουν CDS με μόχλευση και να τεθεί ένα όριο ως προς το ανώτατο ποσοστό αυτής.

Τα παραπάνω μέτρα θα είναι, κατά 99%, αρκετά για να προκαλέσουν δριμεία πτώση των επιτοκίων δανεισμού της Ελλάδας και σε επόμενα άρθρα θα αναφερθώ αναλυτικότερα σε αυτά.

4) Η Ελλάδα πρέπει να υπαναχωρήσει από τη συμφωνία για δανεισμό με επιτόκιο της τάξης του 5%, όταν όλες οι χώρες του κόσμου δανείζονται από το ΔΝΤ με 3,26%. Το επιπλέον κόστος το οποίο επιβάλλεται από τη Γερμανία και το οποίο θα αποφέρει κέρδη, κυρίως, σε αυτήν, είναι εξαιρετικά επιβαρυντικό για τη χώρα, στην παρούσα περίοδο και δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα της. Αν η Ελλάδα αναγκαστεί να οδηγηθεί σε δανεισμό εκτός της αγοράς ομολόγων, είναι, πλέον, προτιμότερο να στρέψει την πλάτη στην Ευρώπη και δυστυχώς, να συνομιλήσει με το ΔΝΤ για μία στήριξη μόνο από αυτό. Είναι παράλογο η Ελλάδα να τιμωρείται επειδή είναι μέλος της ΕΕ αντί να προστατεύεται χάρη σε αυτήν της την ιδιότητα. Σε μία τέτοια περίπτωση η Ευρώπη θα βρεθεί ενώπιον μίας ιστορικής κρίσεως και το πιθανότερο είναι να επαναδιαπραγματευθεί το επιτόκιο δανεισμού. Σε αντίθετη περίπτωση το ΔΝΤ θα είναι μονόδρομος.

5) Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης η Ελλάδα μπορεί να διαπραγματευθεί το χρέος της μεταφέροντας τις πληρωμές της 2 ή 3  χρόνια στο μέλλον. Κάτι τέτοιο δε συνεπάγεται στάση πληρωμών αλλά επαναδιαπραγμάτευση με τους δανειστές μας, προκειμένου να κερδίσουμε χρόνο, ποντάροντας σε μία συνολική βελτίωση του ευρύτερου οικονομικού περιβάλλοντος μέσα στα επόμενα 2-3 χρόνια (κάτι το οποίο δεν είναι άνευ ρίσκου).

Οικονομικά μέτρα

Όπως είδαμε σε άλλα σημεία αυτής της ανάλυσης (και στα προηγούμενα μέρη, 1 και 2), την ώρα που όλα τα αναπτυγμένα κράτη αυξάνουν της δημοσιονομικές τους δαπάνες και το χρέος τους προκειμένου να ενισχύσουν την οικονομία τους, ζητείται από την Ελλάδα να κάνει ακριβώς το αντίθετο και να μειώσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα στο 3%, στην χειρότερη οικονομική περίοδο των τελευταίων 80 ετών και ενώ η Γερμανία προγραμματίζει την αύξηση του στο 5,7% στο ίδιο διάστημα!

Είναι σα να ζητάμε από ένα χρόνιο καπνιστή, ο οποίος δεν έχει γυμναστεί ποτέ στη ζωή του, να κόψει το τσιγάρο άμεσα και να προετοιμαστεί ταχύτατα για να τρέξει σε μαραθώνιο ανώμαλου δρόμου, με στόχο την κατάρριψη ρεκόρ που ούτε οι μεγαλύτεροι πρωταθλητές δε μπορούν να καταρρίψουν. Το πιθανότερο είναι, αντί να τον βοηθήσουμε, να του προκαλούμε έμφραγμα. Και όλα αυτά, ενώ του προκαλούμε τεράστιο ψυχολογικό τραύμα, τονίζοντας του σε κάθε ευκαιρία πως ο θάνατος είναι κοντά και οι μέρες του μετρημένες.

Αυτό που πρέπει να συμβεί είναι να λάβουμε πρωταρχικώς μέτρα ενίσχυσης της ανάπτυξης, έχοντας υπόψη μας πως η αύξηση του ΑΕΠ κατά 1% για 10 χρόνια, οδηγεί, από μόνη της, σε μείωση του χρέους κατά 30%. Αντίθετα, η μείωση του ΑΕΠ, η οποία και θα είναι αναπόφευκτη αν ληφθούν δρακόντεια δημοσιονομικά μέτρα, θα οδηγήσει, μοιραία σε αύξηση του χρέους. Παράλληλα, θα πρέπει να ακολουθηθεί ένα μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δημοσιονομικής πειθαρχίας, στα πρότυπα των υπόλοιπων ευρωπαϊκών κρατών, χωρίς να πέσουμε στην παγίδα των σπασμωδικών και πανικοβλημένων κινήσεων. Το γεγονός πως έχουμε μεγαλύτερο χρέος και δημοσιονομικό έλλειμμα ως ποσοστό του ΑΕΠ από άλλες χώρες, συνεπάγεται, εύλογα, πως χρειαζόμαστε μεγαλύτερο διάστημα για να πετύχουμε τη μείωση τους από ότι χρειάζονται αυτές. Το να επιχειρήσουμε το αντίθετο είναι παράλογο και κατά πάσα πιθανότητα, καταδικασμένο σε αποτυχία.

Επιπλέον, θα πρέπει να ληφθούν, επιτέλους, τα κατάλληλα μέτρα ώστε να αρχίσει η παροχή δανείων από τις τράπεζες προς τις επιχειρήσεις και στη συνέχεια προς τους ιδιώτες. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η Ελλάδα έχει από τα μικρότερα ποσοστά ιδιωτικού χρέους ως προς το ΑΕΠ της στον κόσμο και αυτό το πλεονέκτημα δεν πρέπει να μείνει ανεκμετάλλευτο. Ένα τέτοιο μέτρο θα βοηθήσει άμεσα την αγορά κατοικίας αλλά και θα τονώσει την οικονομία και την κατανάλωση, βοηθώντας στη μείωση της ανεργίας, στην αύξηση του ΑΕΠ και τελικά στη μείωση του χρέους. Μάλιστα, σε συνδυασμό με μία σωστή (αλλά όχι τρομοκρατική) φορολογική πολιτική, θα αποφέρει και περισσότερους φόρους στο κράτος. Αντίθετα, αν η αγορά παραμείνει 'παγωμένη', τότε το ΑΕΠ θα μειωθεί περαιτέρω και το κράτος θα στερηθεί φορολογικών εσόδων.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------

Γιατί η Ευρώπη παίρνει λάθος δρόμο

(από www.sofokleous10.gr)

Τα μέτρα με ασαφή ονόματα μπορούν ενίοτε να έχουν μεγάλη σημασία. Κάπως έτσι συμβαίνει με το σχέδιο της ευρωπαϊκής οδηγίας για τη Διαχείριση Κεφαλαίων Εναλλακτικών Επενδύσεων (Alternative Investment Fund Managers - AIFM). Η οδηγία θα γίνει νόμος της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Ιούλιο και οι διαπραγματεύσεις έχουν περιέλθει σε κρίσιμο στάδιο.

Πρόκειται για μια φιλόδοξη οδηγία που έχει συλληφθεί στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για επέκταση της εποπτείας σε όλους τους τύπους επενδυτικών σχημάτων που ενδέχεται να παράγουν πραγματικούς κινδύνους για το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Δεν είναι ότι εκείνοι προκάλεσαν την κρίση, αλλά οι διαχειριστές των hedge funds, και ιδίως αυτών που κινούνται με υψηλή μόχλευση, θεωρείται ότι συνέβαλαν στην κατάρρευση των Lehman Brothers. Το μάθημα: απαιτείται εποπτεία για αυτά τα σχήματα.

Οι μεγάλοι στόχοι της Ε.Ε. είναι τα hedge funds και οι εταιρείες private equity. Και τα δύο αυτά σχήματα θεωρούνται επενδυτικά σχήματα υψηλού κινδύνου, που συχνά λειτουργούν με αδιαφάνεια, γι' αυτό κρίνονται κατάλληλα μόνο για επαγγελματίες επενδυτές. Η ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας είναι πάντοτε θετικά πράγματα. Υπάρχει ωστόσο ένας σκόπελος και έχει να κάνει με το ότι το σχέδιο της οδηγίας επεκτείνει την εποπτεία σε τέτοιο βαθμό που συλλαμβάνει και άλλους τύπους επενδυτικών οχημάτων, της Γερμανίας, της Βρετανίας και άλλων χωρών.

Ας δούμε την περίπτωση των βρετανικών επενδυτικών εταιρειών. Η πρώτη επενδυτική εταιρεία ιδρύθηκε στη Βρετανία το 1868. Οι περισσότερες βρετανικές επενδυτικές εταιρείες υπάρχουν εδώ και έναν αιώνα, επομένως είναι αδύνατο να είναι 'εναλλακτικοί' τύποι επενδύσεων. Πρόκειται για εισηγμένες εταιρείες που διευθύνονται από διοικητικά συμβούλια τα οποία διορίζονται από και έχουν νομικές υποχρεώσεις έναντι των μετοχών τους. Οι μετοχές τους διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο όπως οι μετοχές της Siemens και της Carrefour. Υπόκεινται στο ήδη υπάρχον ισχυρό εποπτικό πλαίσιο και στη Βρετανία και στις άλλες χώρες της Ε.Ε. και σε απαιτήσεις για λεπτομερή δημοσίευση των στοιχείων τους και για υψηλά πρότυπα εταιρικής διακυβέρνησης. Τείνουν, τέλος, να υιοθετούν μια προσεκτική επενδυτική προσέγγιση, οπωσδήποτε στοχεύοντας σε αναπτυξιακούς στόχους, αλλά μεριμνώντας πολύ και για την ασφάλεια. Η οπτική τους δηλαδή είναι μακροπρόθεσμη.

Γι'  αυτό το λόγο οι επενδυτικές εταιρείες προσελκύουν πολύ τους ιδιώτες επενδυτές. Κάπου 1 εκατομμύριο ιδιώτες επενδυτές, κυρίως από την Ε.Ε. έχουν λεφτά σε επενδυτικές εταιρείες.

Η δομή των επενδυτικών εταιρειών, με τον υψηλό βαθμό λογοδοσίας που τη διακρίνει, δεν φαίνεται ωστόσο να αντανακλάται στο προσχέδιο ης οδηγίας. Κάποιες προβλέψεις στην πραγματικότητα θα επιβαρύνουν την σύνεση της διαχείρισης, συγκεκριμένα η προβλεπόμενη μεταβίβαση της ευθύνης από το Διοικητικό Συμβούλιο της επενδυτικής εταιρίας σε τρίτους διαχειριστές (ορισμένες επενδυτικές εταιρείες είναι αυτοδιαχειριζόμενες και δεν απασχολούν τρίτους διαχειριστές). Άλλες ρήτρες της οδηγίας όπως οι απαιτήσεις περί  πολιτικής ρευστοποιήσεων, αποτίμησης και κεφαλαιακής επάρκειας δεν είναι πρόσφορες για τις εισηγμένες εταιρίες αφού οι επενδυτές τους δεν μπορούν να εξαργυρώσουν το μερίδιό τους αλλά μπορούν να πουλήσουν ή να αγοράσουν μετοχές στην καθημερινή διαπραγμάτευση.

Υπάρχουν και άλλα προβλήματα που έχουν να κάνουν με τις απαιτήσεις ορισμού ενός κεντρικού αποθετηρίου για την υποδοχή των κεφαλαίων των επενδυτών, για την ασφαλή θεματοφυλακή των στοιχείων ενεργητικού, και για την εποπτεία των διαδικασιών αξιολόγησης τους, σαν να είναι προφανές ότι θα υπάρξουν πάροχοι που θα θέλουν ή θα μπορούν να επιτελέσουν όλες αυτές τις λειτουργίες άμεσα. 

Και εδώ προκύπτει μια ερώτηση, και η απάντηση έχει ενδιαφέρον. Από τη στιγμή που δεν διατυπώθηκε κανένας υπαινιγμός περί του ότι οι επενδυτικές εταιρείες αποτελούν απειλή για το χρηματοπιστωτικό σύστημα ή περί του ότι είχαν διαδραματίσει οποιοδήποτε ρόλο στην παγκόσμια κρίση, γιατί τώρα περιλαμβάνονται στην οδηγία; Ο φόβος μεταξύ των πολιτικών και των εποπτικών αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ότι σε περίπτωση που υπάρξει εξαίρεση οποιουδήποτε τύπου επενδυτικού οχήματος από την οδηγία, οι δημιουργικοί διαχειριστές των hedge funds θα βρουν τρόπους να αυτοαποκληθούν επενδυτικές εταιρείες προκειμένου να αποφύγουν την εποπτεία. Αλλά αυτό δεν πρέπει να απασχολεί την Επιτροπή. Αντίθετα θα πρέπει να χαρεί αν τα hedge funds επιχειρήσουν να δουν και να εκμεταλλευτούν το καθεστώς των επενδυτικών εταιρειών σαν παραθυράκι για να ξεφύγουν από την εποπτεία. Από τη στιγμή που ένα hedge fund μεταλλάσσεται σε επενδυτική εταιρεία, υποχρεώνεται να λειτουργήσει με μια θεμελιωδώς διαφορετική δομή και να ανταποκριθεί σε νέους επενδυτικούς περιορισμούς. Θα υπόκειται σε μεγαλύτερο βαθμό εποπτείας και θα υποχρεωθεί  στην ενίσχυση της διαφάνειας και στην ενίσχυση της λογοδοσίας προς τους επενδυτές του. Γι'  αυτό άλλωστε ελάχιστοι, ή μάλλον κανείς διαχειριστής hedge fund δεν θα έκανε κάτι τέτοιο.

Στην παρούσα φάση έχουν προταθεί ορισμένες ευφυείς βελτιώσεις στην οδηγία. Αλλά αυτές οι προσπάθειες για 'αναλογικότητα' αποτελούν τη δεύτερη καλύτερη λύση, συν το ότι μπορεί να απορριφθούν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων μεταξύ του Ευρωκοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Παραμένει το γεγονός ότι η οδηγία AIFM ορίζει ένα ακατάλληλο ρυθμιστικό πλαίσιο για τις επενδυτικές εταιρείες.

Η καλύτερη λύση είναι ο αποκλεισμός των επενδυτικών εταιρειών από την αρμοδιότητα της εν λόγω οδηγίας. Τα μπαλώματα, με την καλή έννοια, κατά κανόνα καταλήγουν αποδίδοντας το αντίθετο από αυτό στο οποίο στόχευαν. Στην καλύτερη περίπτωση το αποτέλεσμα από την υιοθέτηση της εν λόγω οδηγίας θα είναι η ενίσχυση του διοικητικού κόστους και του κόστους συμμόρφωσης με τη νομοθεσία των επενδυτικών εταιρειών χωρίς προφανές όφελος. Στη χειρότερη περίπτωση αυτή η οδηγία θα οδηγήσει - όπως προειδοποιεί η έκθεση των εποπτικών αρχών του Λονδίνου - στην παρακμή των επενδυτικών εταιρειών. Και αυτοί που θα πληρώσουν το κόστος θα είναι ακριβώς οι επενδυτές που η οδηγία ήθελε να προστατέψει.

 

 

 

Πολιτικά άρθρα Κρατικός προϋπολογισμός 2020: Το οικονομικό κλίμα, οι προσδοκίες και τα εμπόδια

Δημήτρης Μάρδας

Στις πρώτες σελίδες της εισηγητικής έκθεσης του Υπουργού Οικονομικών για τον κρατικό προϋπολογισμό του 2020, παρουσιάζεται ο δείκτης του οικονομικού...

Δείτε όλο το άρθρο
Πίσω από τη βιτρίνα

Μάχη Μαργαρίτη

της Μάχης Μαργαρίτη «Χιλιάδες εργαζόμενοι σε κάθε πόλη βιώνουν την πικρή εμπειρία να περιμένουν τα Χριστούγεννα με τρόμο. Κάθε κορίτσι στις πωλήσεις...

Δείτε όλο το άρθρο
Αληθινή βία

Μάχη Μαργαρίτη

της Μάχης Μαργαρίτη Στην τηλεόραση, ένα τρέιλερ ταινίας. Γρήγορο μοντάζ, έντονη μουσική, σκηνές βίας. Που μοιάζουν, όμως, με καρικατούρα βίας. Επειδή...

Δείτε όλο το άρθρο
H αλλαγή Κλίματος δεν θα πέσει από τον ουρανό…

Polydefkis Papadopoulos

Η απόφαση Τραμπ να αποχωρήσουν οι ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή δημιούργησε πλήθος αντιδράσεων σε πολλές από τις 197...

Δείτε όλο το άρθρο
Ανταγωνισμός: Ραγίζοντας καρδιές

Μάχη Μαργαρίτη

της Μάχης Μαργαρίτη Άλλη μία εθνική επέτειος πέρασε. Άλλη μία μαθητική παρέλαση έγινε. Μπροστά, οι σημαιοφόροι και οι παραστάτες. Οι άριστοι. Πίσω,...

Δείτε όλο το άρθρο
Δείτε όλα τα άρθρα
Δημοσκοπήσεις Δημοσκόπηση της εταιρίας Opinion Poll (29-11-2019) Σημαντικό προβάδισμα της ΝΔ έναντι του ΣΥΡΙΖΑ καταγράφει δημοσκόπηση της εταιρείας Opinion Poll που διενεργήθηκε από τις 25 έως και τις 28 Νοεμβρίου.... Δείτε περισσότερα Δημοσκόπηση της εταιρίας Metron Analysis για Το Βήμα (24-11-2019) Προβάδισμα 16,3 μονάδων δίνει στη ΝΔ έναντι του  ΣΥΡΙΖΑ   δημοσκόπηση που διενήργησε η εταιρεία Metron Analysis για το «Βήμα της... Δείτε περισσότερα
Αναζήτηση δημοσκόπησης
Μέσο Δημοσίευσης
Επωνυμία Εταιρείας
Ημερομηνία      Από:
Δημοσίευσης   Έως:

Δείτε όλες τις δημοσκοπήσεις
Νέα της HELEXPO
Η Γερμανία στο σημείο εκκίνησης ως Τιμώμενη Χώρα  στην 85η ΔΕΘ

Η Γερμανία στο σημείο εκκίνησης ως Τιμώμενη Χώρα στην 85η ΔΕΘ


Το λογότυπο για τη συμμετοχή της Γερμανίας ως Τιμώμενης Χώρας στην 85η ΔΕΘ παρουσιάστηκε για πρώτη φορά δημοσίως από τον γερμανό Πρέσβη Δρ Έρνστ...


Δείτε θέμα και σχόλια
Newsletter

Επιθυμώ να λαμβάνω newsletter

Τα στοιχεία σας είναι εμπιστευτικά!