Πως εξελίχθηκαν οι πολιτικές σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας

Από τη δημιουργία του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους (1830) μέχρι σήμερα οι ελληνο-τουρκικές σχέσεις πέρασαν από πολλές φάσεις και διακυμάνσεις, από περιόδους σύγκρουσης, έντασης, ύφεσης αλλά και συνεργασίας.

Με το πλέγμα των Συμφωνιών της Λωζάννης (1923) τερματίσθηκε μία οδυνηρή, και για τον Ελληνισμό της Τουρκίας, δεκαετής πολεμική περίοδος. Το εν λόγω πλέγμα συμφωνιών, που συμπεριελάμβανε, μεταξύ άλλων, υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών, αποτελεί το βασικό θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις σχέσεις και το εδαφικό καθεστώς των δύο χωρών, αλλά και το καθεστώς της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη και των μειονοτήτων στην Τουρκία.

Η δεκαετία του ’30 χαρακτηρίζεται από τις εμπνευσμένες προσπάθειες των ηγετών των δύο χωρών, Ελευθερίου Βενιζέλου και Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, προς εγκαθίδρυση φιλικών σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας.

Ωστόσο, από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970 κυριάρχησαν στις σχέσεις των δύο χωρών αφενός το Κυπριακό και αφετέρου οι διωγμοί κατά της ελληνικής μειονότητας στην Τουρκία, με αποκορύφωμα τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955 και τις μαζικές απελάσεις του 1964, που είχαν ως αποτέλεσμα τον αποδεκατισμό της.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 αρχίζει μια παρατεταμένη φάση έντασης στις ελληνο-τουρκικές σχέσεις, που διαρκεί μέχρι σήμερα, με δύο κύριους άξονες:

• την προσπάθεια αναθεώρησης και μεταβολής από την Τουρκία του εδαφικού status quo που αποκρυσταλλώθηκε στη Λωζάννη και σε άλλες διεθνείς συνθήκες και του νομικού καθεστώτος του θαλάσσιου και εναέριου χώρου που πηγάζει από το διεθνές δίκαιο, με την έγερση αμφισβητήσεων και διεκδικήσεων σε βάρος της κυριαρχίας, των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της δικαιοδοσίας της Ελλάδας, και

• την εισβολή στην Κύπρο και την κατοχή, με στρατιωτικές δυνάμεις, του βόρειου τμήματός της (Ιούλιος 1974), η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Έκτοτε, οι σχέσεις των δύο χωρών ακροβάτησαν, ορισμένες φορές στο χείλος της ένοπλης σύγκρουσης (κρίση Μαρτίου 1987 και κρίση Ιμίων Ιανουαρίου 1996), με αφορμή τις αβάσιμες και αντίθετες με το Διεθνές Δίκαιο διεκδικήσεις και αμφισβητήσεις της Τουρκίας.

Το 1999, συνεκτιμώντας τα χρονίζοντα προβλήματα και με αφορμή τους καταστροφικούς σεισμούς που έπληξαν τις δύο χώρες, δρομολογήθηκε η διαδικασία της ελληνο-τουρκικής προσέγγισης, η οποία στο διμερές επίπεδο κινήθηκε σε τρεις άξονες:

• Στην ανάπτυξη της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της λεγόμενης «χαμηλής πολιτικής», δηλαδή εκεί όπου δεν υπάρχει αντιπαράθεση (οικονομία και εμπόριο, τουρισμός, πολιτισμός, κοινωνία πολιτών κλπ.).

• Στη μείωση της έντασης, κυρίως της στρατιωτικής, με τη βελτίωση του ψυχολογικού κλίματος και των επαφών μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων των δύο χωρών, μέσω της σταδιακής υιοθέτησης Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (M.O.E.).

• Στη διερεύνηση μέσω Διερευνητικών Επαφών (Διερευνητικές Συνομιλίες) των δυνατοτήτων για μια συμφωνημένη διευθέτηση του ζητήματος της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας.

Η διαδικασία προσέγγισης εκφράστηκε και στο πλαίσιο της σταθερής υποστήριξης της ευρωπαϊκής προοπτικής της γείτονος.

Από τον Οκτώβριο του 2009, ξεκίνησε μια προσπάθεια αναζωογόνησης της διαδικασίας της ελληνο-τουρκικής προσέγγισης. Στο πλαίσιο αυτό, δημιουργήθηκε και ένας νέος μηχανισμός προώθησης και διάρθρωσης της συνεργασίας των δυο χωρών σε τομείς «χαμηλής πολιτικής», το Ανώτατο Συμβούλιο  Συνεργασίας (High Level Cooperation Council, HLCC), περί του οποίου ακολουθούν αναλυτικότερα στοιχεία.

Από ελληνικής πλευράς επιδιώκεται συστηματικά και με συνέπεια η περαιτέρω εξομάλυνση των διμερών σχέσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική Κυβέρνηση αμέσως μετά την απόπειρα στρατιωτικού πραξικοπήματος στη γείτονα, στις 15 Ιουλίου 2016, εξέφρασε την υποστήριξη της προς τη δημοκρατικά εκλεγμένη τουρκική Κυβέρνηση, εκφράζοντας ταυτόχρονα την αμέριστη συμπαράστασή της στους αγώνες του τουρκικού λαού, όσον αφορά στις δημοκρατικές αρχές και το κράτος δικαίου.

Οι συνεπείς προσπάθειες της ελληνικής πλευράς για την περαιτέρω ενίσχυση των διμερών σχέσεων Ελλάδας και Τουρκίας αντανακλώνται σε σειρά διμερών επισκέψεων και επαφών με πλέον σημαντική την επίσκεψη στη χώρα μας του Προέδρου της Δημοκρατίας της Τουρκίας κ. R. T. Erdoğan, στις 7 και 8 Δεκεμβρίου 2017, την πρώτη επίσκεψη Αρχηγού Κράτους της γείτονος μετά από 65 έτη. Επιπροσθέτως, στις 24 Οκτωβρίου 2017, ο Υπουργός Εξωτερικών κ. Ν. Κοτζιάς πραγματοποίησε επίσκεψη εργασίας στην Άγκυρα. Πέραν του Τ/Προέδρου, στις 19 Ιουνίου 2017, πραγματοποίησε επίσκεψη εργασίας στην Ελλάδα και ο Τούρκος Πρωθυπουργός κ. B. Yildirim.

Στις 4 Σεπτεμβρίου 2018, ο Υπουργός Εξωτερικών κ. Ν. Κοτζιάς επισκέφθηκε τη Σμύρνη, προκειμένου να εγκαινιάσει, παρουσία του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών κ. Μ. Çavuşoğlu, το ανακαινισμένο νεοκλασικό κτήριο του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας.

Το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας εγκαινιάσθηκε κατά την επίσκεψη στην Αθήνα του τότε Τούρκου Πρωθυπουργού κ. Erdogan, στις 14 Μαΐου 2010.

Στις 4 Μαρτίου 2013, πραγματοποιήθηκε, στην Κωνσταντινούπολη, η δεύτερη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας, υπό την προεδρία των Πρωθυπουργών, με τη συμμετοχή Υπουργών και από τις δύο χώρες. Κατά τις εργασίες του δεύτερου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας υπεγράφησαν κείμενα συμφωνιών στον τομέα της υγείας, του τουρισμού, της καταπολέμησης της παράνομης μετανάστευσης, της αθλητικής συνεργασίας, της γυναικείας επιχειρηματικότητας κ.ά. Πρόκειται για τομείς που άπτονται ζητημάτων της καθημερινής ζωής των πολιτών των δύο κρατών.

Η τρίτη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, στις 5 και 6 Δεκεμβρίου 2014. Πραγματοποιήθηκε, επίσης, σειρά διμερών επαφών μεταξύ των συμμετεχόντων Υπουργών των δύο Κυβερνήσεων και υπεγράφη Κοινή Δήλωση των δύο Πρωθυπουργών. Τέλος, διοργανώθηκε Επιχειρηματικό Φόρουμ.

Στο πλαίσιο του τέταρτου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας (4ο ΑΣΣ/Σμύρνη, 8 Μαρτίου 2016), συζητήθηκαν το προσφυγικό και οι διμερείς σχέσεις, υπήρξαν διμερείς συναντήσεις των συμμετεχόντων Υπουργών ανά χαρτοφυλάκιο, ενώ υπεγράφησαν έξι (6) κείμενα συνολικά (Κοινή Διακήρυξη των δύο Πρωθυπουργών ), Συμφωνία Συνεργασίας μεταξύ Πρακτορείου ΑΠΕ/ΜΠΕ-Anadolu, Πρωτόκολλο Συνεργασίας ΕΡΤ-TRT, Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Οργανισμών Λιμένων Θεσσαλονίκης-Σμύρνης, Κοινή Δήλωση Συνεργασίας στον τομέα του Τουρισμού, Μνημόνιο Προθέσεων για την Παράνομη Μετανάστευση). Εξετάσθηκε, επίσης, πέραν της προοπτικής ακτοπλοϊκής σύνδεσης της Θεσσαλονίκης με τη Σμύρνη, η κατασκευή υπερταχείας σιδηροδρομικής γραμμής, που θα συνδέει την Κωνσταντινούπολη με τη Θεσσαλονίκη και θα καταλήγει στην Ηγουμενίτσα.

Πολιτικά άρθρα Κρατικές προμήθειες: Και όμως μπορούν να ωθήσουν την εγχώρια παραγωγή

Δημήτρης Μάρδας

Το 1993 με την ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς της ΕΕ, ένα σύνολο από τέσσερεις Οδηγίες επιδίωκαν να ρυθμίσουν την αγορά των κρατικών προμηθειών των...

Δείτε όλο το άρθρο
2 Aυγούστου: Παγκόσμια ημέρα Ολοκαυτώματος των Ρομά – Kοίτα να μην ξεχάσεις / Ντικ τενά μπιστρέ

Πάνω από 500.000 θύματα είχαν οι Ρομά κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής στην Ευρώπη. Η επιλογή της 2 Αυγούστου και μάλιστα με πολλά χρόνια...

Δείτε όλο το άρθρο
Ανάλυση για Τουρκία: Αυτά που αλλάζουν μετά το Καστελλόριζο

Η επιλογή της Τουρκίας ν’ αναστείλει και ενδεχομένως να ματαιώσει το σχέδιο για σεισμικές έρευνες εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας αποτελεί ηχηρή...

Δείτε όλο το άρθρο
Με οδηγό την παράδοση σε ένα σπίτι του 1900 (pic)

του Νάσου Μπράτσου Σε άλλες εποχές μας «ταξιδεύει» η απολύτως επιτυχημένη προσπάθεια αναβίωσης ενός παλιού παραδοσιακού σπιτιού της Ικαρίας με τον...

Δείτε όλο το άρθρο
Αλλάζει η Ευρώπη μετά τη συμφωνία για το «Πακέτο Στήριξης»;

Eίναι ιστορικής σημασίας η συμφωνία στην οποία κατέληξαν ξημερώματα της Τρίτης 21 Ιουλίου τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. για το Ταμείο Ανάκαμψης και τον νέο...

Δείτε όλο το άρθρο
Δείτε όλα τα άρθρα
Δημοσκοπήσεις Δημοσκόπηση της Marc για το Πρώτο Θέμα (6/7/2020) Στη δημοσκόπηση της Marc, η ΝΔ προηγείται 21,5 εκατοστιαίες μονάδες έναντι ΣΥΡΙΖΑ. Στην πρόθεση ψήφου λαμβάνει το 42%, ο ΣΥΡΙΖΑ το 20,5%, το ΚΙΝΑΛ το... Δείτε περισσότερα Δημοσκόπηση της Opinion Poll (6/7/2020) Στη δημοσκόπηση της OPINION POLL , η ΝΔ συγκεντρώνει το 41,2% στην πρόθεση ψήφου, έναντι του 20,7% που συγκεντρώνει ο ΣΥΡΙΖΑ. Ακολουθούν το ΚΙΝΑΛ με... Δείτε περισσότερα
Αναζήτηση δημοσκόπησης
Μέσο Δημοσίευσης
Επωνυμία Εταιρείας
Ημερομηνία      Από:
Δημοσίευσης   Έως:

Δείτε όλες τις δημοσκοπήσεις
Νέα της HELEXPO
«Πράσινο φως» από το Technology Forum στην BEYOND 4.0 - Μεγάλοι «παίκτες» της ψηφιακής βιομηχανίας στην Έκθεση από τις 1-3 Οκτωβρίου

«Πράσινο φως» από το Technology Forum στην BEYOND 4.0 - Μεγάλοι «παίκτες» της ψηφιακής βιομηχανίας στην Έκθεση από τις 1-3 Οκτωβρίου


“Ψήφο εμπιστοσύνης” από τους 23 φορείς που απαρτίζουν το Technology Forum απέσπασε η πρώτη Διεθνής Εκθεσιακή Πλατφόρμα Ψηφιακής Τεχνολογίας και...


Δείτε θέμα και σχόλια